“Çin sanksiyalardan yan keçməkdə İrana yardım edir“ “The Wall Street Journal“

"Çin İrana dəstək verir, Ukraynada isə neytral mövqedə olduğunu iddia edir..."

Çin ABŞ sanksiyalarını aşmaq üçün İrana qarşı qeyri-adi maliyyə mexanizmi qurub. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The Wall Street Journal" nəşri yazıb.

Pekin- Tehran enerji ittifaqı

Nəşr yazır ki, sanksiyalar səbəbindən rəsmi ödənişlər mümkünsüz olduğu halda, Pekin neft müqabilində infrastruktura əsaslanan barter sxemi tətbiq edir. Bu sxemə görə İranın satdığı neft Çinə gedir, lakin pul birbaşa Tehrana ödənilmir. Əvəzində Çin hökumətinin dəstəklədiyi podratçı şirkətlər İranda yollar, elektrik stansiyaları və digər obyektlər inşa edir. Maliyyə əməliyyatlarını gizli fəaliyyət göstərən "Chuxin" vasitəçiliyi və "Sinosure" dövlət sığorta korporasiyası təmin edir.

2024-cü ildə yalnız bu kanallar vasitəsilə İrana 8,4 milyard dollar dəyərində ödəniş yönləndirilib. Təxminən İran neft ixracının 90 faizi Çinə gedir və bunun müqabilində Tehran həm infrastruktur layihələri, həm də Çin istehsalı olan mallar əldə edir. Nəşr iddia edir ki, tərəflər arasında illər əvvəl imzalanmış gizli razılaşmaya əsasən Çin ümumilikdə 25 milyard dollarlıq layihə vəd edib.

Sanksiyalara qarşı barter modeli

Rəsmi statistikada Çin 2022-ci ildən bəri İran neftinin idxalını qeyd etmir, amma faktiki olaraq gündə 1,4 milyon barrelə qədər neft bu ölkəyə gedir. Bu barter sistemi həm İrana valyuta blokadasını aşmağa, həm də Çinə ucuz enerji daşıyıcıları əldə etməyə imkan verir.

Pekin və Ukrayna müharibəsi ilə bağlı ittihamlar

Digər tərəfdən, Pekin Qərbin başqa ittihamları ilə də üzləşir. Ukrayna mediası və bir sıra Qərb mətbuatı iddia edib ki, Çin Rusiyaya Ukraynaya qarşı raket zərbələrində istifadə olunan peyk məlumatları verib. Lakin Çin XİN-in nümayəndələri bu xəbəri qətiyyətlə təkzib edib: "Bizim bu barədə məlumatımız yoxdur. Ukrayna böhranı ilə bağlı mövqeyimiz həmişə açıq, obyektiv və qərəzsiz olub".

Beləliklə, Pekin bir tərəfdən ABŞ sanksiyalarını aşaraq İranın əsas iqtisadi dayağına çevrilir, digər tərəfdən isə Rusiya ilə bağlı ittihamlardan yayınmağa çalışır. Çin həm "bir kəmər, bir yol" təşəbbüsü çərçivəsində təsirini gücləndirir, həm də özünü neytral vasitəçi kimi təqdim edir. Lakin reallıqda onun enerji və geosiyasi oyunları həm Yaxın Şərqdə, həm də Avropada balansı dəyişməkdədir.