Dabaq qorxusu: Ət yeməyənlər vacib vitaminləri haradan ala bilər? Mütəxəssisdən AÇIQLAMA

Son günlər dabaq xəstəliyinin yayılması səbəbindən bir çox insan ehtiyat məqsədilə ət və ət məhsullarının qəbulunu azaldıb. Lakin mütəxəssislər xəbərdarlıq edirlər ki, ət rasiondan çıxarıldıqda, orqanizmin ehtiyac duyduğu vacib vitamin və minerallar, xüsusilə də B12 vitamini, dəmir və zülal çatışmazlığı yarana bilər.

Bəs bu maddələri ətsiz necə əldə etmək mümkündür?

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a danışan Qida təhlükəsizliyi Hərəkatının rəhbəri, Sağlam qidalanma mütəxəssisi Məhsəti Hüseynova bildirdi ki, dabaq xəstəliyi mövsümi xarakter daşıyır və illərdir müəyyən dövrlərdə daha geniş şəkildə yayılır. Onun sözlərinə görə, bu, ilk növbədə kənd təsərrüfatına, sahibkarlara və təbii ki, heyvanlara zərər vurur:

"Xəstə heyvanlarda xəstəlik sürətlə yayıldığı üçün onlardan süd alma və ya ət kimi məhsullardan istifadə çox vaxt mümkün olmur. Belə hallarda, heyvan ətləri və mənşəyi bəlli olmayan məhsullar satışa çıxarılarsa, sanitariya-gigiyena qaydalarına əməl edilməzsə, bu, insan sağlamlığı üçün təhlükəli ola bilər.

Ət zülal mənşəli məhsuldur, yüksək risk qrupuna daxildir və soyuq qida zəncirində daşınmalıdır. Ətin satışı, hazırlanması, saxlanması və bişirilməsi zamanı sanitariya-gigiyena qaydalarına əməl edilməklə yanaşı, temperatur rejiminə də diqqət olunmalıdır. Bu qaydalara əməl edilərsə, heç bir problem yaranmaz. Əsas məsələ ondadır ki, ət mütləq mənşəyi bəlli olan yerdən alınmalı, keyfiyyətinə və baytar nəzarətindən keçməsinə dair arayış olmalıdır. Dövlət nəzarətindən keçən yerlərdən ət almaq, xüsusilə xəstəliyin yayılma dövründə, ən vacib məsələlərdəndir".

Mütəxəssis bildirdi ki, insan orqanizmi genetik olaraq, xüsusilə bizim bölgədə, ət yeməyə meyillidirsə və ya B12, dəmir, mioqlabin kimi faydalı elementləri əsasən ətdən alırsa, bu maddələr orqanizm tərəfindən daha asan mənimsənilir və daha faydalıdır:

"Lakin ətdən imtina olunursa, balanslı qida rasionuna diqqət edilməlidir. B12 vitamini ilə zəngin heyvan mənşəli məhsullar rasiondan çıxarılarsa, qoz, fındıq, badam kimi çərəzlər gündəlik qidalanmaya daxil edilməlidir. Bununla yanaşı, zülal mənşəli paxlalılardan, mərcimək, noxud, lobya, qarabaşaq və s. istifadə vacibdir. Bu məhsullarla birlikdə C vitamini tərkibli tərəvəzlər də qəbul edilməlidir. Çünki dəmir kimi faydalı elementlər C vitamini ilə birlikdə qəbul edildikdə, orqanizm tərəfindən daha yaxşı mənimsənilir. Əgər bu cür qidalanma təmin edilməzsə, uzun müddət sonra vitamin və mineral çatışmazlığından qaynaqlanan xəstəliklər yarana bilər. Bu da bəzən müalicəsi çətin və ya geri dönməz problemlərə gətirib çıxara bilər. Əgər bu balans saxlanmırsa, xüsusilə B12 vitamini əlavə qida əlavəsi kimi qəbul edilməlidir. Çünki B12 ətdə olduğu qədər digər qidalarda mövcud deyil".

Məhsəti Hüseynovanın sözlərinə görə, digər bir məqam isə odur ki, dabaq xəstəliyinin bu şəkildə davam etməsi mümkün deyil.

"Uzun illərin təcrübəsi göstərir ki, bəzi xəstəliklər müəyyən dövrlərdə, əsasən yaz və payız aylarında sürətlə yayılır, sonra isə aradan qalxır. Bu hal heyvandarlığın tam sıradan çıxmasına səbəb olmur. Lakin iqtisadi baxımdan proses uzunmüddətli olarsa, bu, yerli sahibkarlara, fermerlərə və kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan insanlara ciddi ziyan vura bilər. Bu səbəbdən qanunvericilik çərçivəsində tədbirlər görülür. Xəstəliyin yayıldığı ərazilərdə bazarların bağlanması, ət kəsim məntəqələrinə nəzarətin gücləndirilməsi və digər yoxlamalar həyata keçirilir. Hazırda satışda xaricdən gətirilən ətlər mövcuddur. Onların əsas hissəsi Monqolustandan, Braziliyadan, Hindistandan, Qazaxıstandan və Pakistandan gətirilir. Bu zaman da bəzi risklər yaranır. Əgər daşıma zamanı soyuq qida zəncirinə riayət edilməzsə və ya nəqliyyat vasitələrində temperatur rejimi pozularsa, ətin tərkibində mikrobioloji çirklənmə baş verə bilər. Bu da insan sağlamlığı üçün təhlükə yaradar. Bu səbəbdən satışa çıxarılan bütün ətlər mütləq şəkildə yoxlanılmalıdır. Xaricdən gətirilən ətlərin üzərində mənşə ölkəsi, kəsim və istehsal tarixi, son istifadə müddəti və müvafiq sertifikatlar olmalıdır. Baytar nəzarətindən keçməsi və laborator müayinələrdən çıxması da zəruridir", - deyə mütəxəssis qeyd etdi.

Nuriyyə NATİQQIZI