Dabaq xəstəliyi yayılır, bazarlardakı ətlərə diqqət edin!

Ətin rəngi tündləşibsə, üzərində yapışqanlı selik varsa, bu, məhsulun artıq yararsız vəziyyətə düşdüyünü göstərir

Natiq Cəfərli: “Mal-qaranın azalması ətin qiymətini daha da bahalaşdıracaq”

Dabaq xəstəliyi ilə əlaqədar əksər bölgələrdə heyvan bazarları bağlanıb. Artıq bu həftədən həftə sonu mal bazarları qadağan olunub. Heyvan satanlara bazara girişə icazə verilmir. Belə ki, böyük Biləsuvar, Beyləqan, İsmayıllı və digər bölgələrdə bazarlar qapadılıb. Buna səbəb artıq epidemiya həddinə çatan dabaq xəstəliyinin geniş yayılmasıdır. Fermerlərin sözlərinə görə, mal bazarının bağlanması satışa mənfi təsir göstərib. Bu səbəbdən də bazarı bağlamaq yox, nəzarətə götürmək daha labüd qərar olardı. Bakıdan və digər şəhərlərdən mal üçün gedən satıcılar əliboş qayıdıb. İnsanlar tövlələrdə belə heyvanların təhlükəsizliyinə zəmanət verə bilmir. Əksər vaxtlarda da kəsimlik heyvanlar kənar rayonlardan gətirilir ki, yol xərcinin artması ətin qiymətinə də təsir edir. Veteranar-həkim Anar Məmişovun sözlərinə görə, dabaq son bir ay ərzində sürətlə yayılıb. O bildirib ki, vaxtında profilaktik tədbirlər görülmədiyi üçün yoluxma davam edir. Nəticədə heyvanlar arıqlayır və ölüm halları qeydə alınır. Baytarın sözlərinə görə, xəstəliyin əsas ocağı heyvan bazarlarıdır. Satış üçün bazara aparılan iribuynuzlu heyvanlarda bir müddət sonra dabaq xəstəliyinə yoluxma halları müşahidə edilir. Bu da bazar ərazisində virusun sürətlə yayılma ehtimalının yüksək olduğunu göstərir. Həkimin sözlərinə görə, dabaq xəstəliyinə yoluxan heyvanların ağızlarında, burunlarında, süd vəzlərində, dırnaq arasında ağır yaralar olur: “Onun yayılması isə virusla çirklənmiş əşyalar, yemlər, su və nəqliyyat  vasitələrindən ola  bilir. Virus ətraf mühitdə, xüsusən torpaqda, peyində həftələrlə qala bilər. Onu da deyim ki, Azərbaycan üçün dabaq xəstəliyi endemik xəstəlikdir. Bu virus endemik olduğu üçün xüsusi  peyvənd proqramımız var. İldə iki dəfə peyvəndləmə nəzərdə tutulub. Həm iribuynuzlu, həm də xırdabuynuzlu heyvanlar arasında peyvəndləmə tədbirləri aparılır. Dabaq transsərhəd xəstəlik olduğu üçün heç bir ölkə bu xəstəlikdən sığortalanmayıb”. 

Qida təhlükəsizliyi üzrə ekspert Elsəvər Fərzəliyev isə “Şərq”ə açıqlamasında heyvanlarda yayılan dabaq xəstəliyinin insanlar üçün təhlükəsindən bəhs edib. Onun sözlərinə görə, əgər ət emalı zamanı sanitar qaydalara düzgün əməl olunmazsa, dabaq xəstəliyinin törədiciləri insan sağlamlığı üçün ciddi təhlükə yarada bilər: 

“Bu xəstəlik əsasən yoluxmuş heyvanların ətinin, dərisinin və ya digər məhsullarının istifadəsi nəticəsində yayılır. Ətin kifayət qədər yüksək temperaturda və uzun müddət bişirilməməsi bakteriyaların tam məhvinə imkan vermir. Nəticədə həmin törədicilər canlı şəkildə ətin tərkibində qalaraq insan orqanizminə keçə bilir. Dabaq xəstəliyinə yoluxma halında ilk əlamətlər ümumi halsızlıq, bədən temperaturunun yüksəlməsi, ishal və bəzən də dəri səpkiləri ilə müşahidə olunur”. 

E.Fərzəliyev vətəndaşlara xüsusilə ət məhsulları alarkən diqqətli olmağı tövsiyə edib: 

 “Bazarlarda və ya küçə ticarətində satışa çıxarılan, mənşəyi məlum olmayan ətlərin alınması ciddi risk daşıyır. Ətin rəngi tündləşibsə, üzərində yapışqanlı selik varsa və ya kəskin, xoşagəlməz qoxu gəlirsə, bu, məhsulun artıq yararsız vəziyyətə düşdüyünü göstərir. Belə ətlərin istifadəsi dabaq da daxil olmaqla, müxtəlif bakterial infeksiyalara yol aça bilər”.

Ekspert həmçinin əlavə edib ki, dabaq xəstəliyinə qarşı əsas profilaktik tədbir baytarlıq nəzarətinin gücləndirilməsi və ətlərin yalnız sertifikatlaşdırılmış mənbələrdən alınmasıdır: “Heyvanların vaxtında peyvəndlənməsi, kəsim yerlərində dezinfeksiya qaydalarına əməl olunması və ətlərin mütləq qaydada 70–80°C temperaturda bişirilməsi bu təhlükəni minimuma endirir”.

Heyvan bazarlarının bağlanmasının qiymətlərə təsirinə gəldikdə isə iqtisadçı Natiq Cəfərli qeyd edib ki, xəstəliyin artması səbəbindən mal-qaranın sayı azalırsa, bu, qiymət artımı üçün ciddi faktora çevriləcək: 

“Son 5 ilin statistikasına baxsaq, iribuynuzlu mal-qaranın sayı 280-300 min baş, ümumilikdə isə 2 milyona yaxın azalıb. Bu, təbii ki, təklifin azalması və qiymətlərin artması deməkdir. Onsuz da ətin qiyməti Azərbaycanda son aylarda kəskin artıb və bu artım artıq vətəndaşların gündəlik həyatında hiss olunur. Əgər dabaq xəstəliyi geniş yayılarsa və həm iri, həm də xırdabuynuzlu mal-qaranın azalmasına səbəb olarsa, bu proses ətin qiymətində yeni bahalaşmanı sürətləndirə bilər”.