Dad gücləndirici ilə təhlükə də güclənir Ekspertdən vacib tövsiyələr

Qida Təhlükəsizliyi Agentliyi mononatrium qlütamat (E621) ilə bağlı apardığı monitorinq zamanı 29 müəssisədən götürülən 45 nümunəni yoxlayıb. Nəticədə “Rekord-2022” MMC və “Qəbələ Konserv Zavodu” MMC-yə məxsus bəzi məhsul partiyalarında normadan artıq E621 aşkarlanıb. Uyğunsuzluq aşkar edilən məhsullar ticarət şəbəkəsindən geri çağırılıb. Qeyd olunur ki, E621 dad gücləndirici kimi qida sənayesində geniş istifadə olunur, lakin həddən artıq qəbulu allergik və nevroloji təsirlər yarada bilər. Xüsusilə uşaqlar, hamilə qadınlar və həssas şəxslər bu maddənin istifadəsində diqqətli olmalıdır.

E621 kimi dad gücləndirici əlavələrin gündəlik rasionda qəbulunu minimuma endirmək üçün istehlakçılar hansı praktik addımları atmalıdırlar?

Redaktor.az-a açıqlamasında qida eksperti Fərid Səfərov bildirdi ki, E621, digər adı ilə monosodium glutamat (MSG), qidalara ləzzət vermək üçün geniş istifadə olunan bir dad gücləndiricisidir.

"Hazır şorbalar, konservlər, çipslər, fast-food məhsulları və bir çox emal olunmuş qida növündə bu maddəyə tez-tez rast gəlinir. MSG bəzi insanlar üçün hər hansı ciddi fəsad yaratmasa da, xüsusilə həssas qruplar - uşaqlar, hamilə qadınlar və allergiyaya meyilli şəxslər üçün müəyyən risklər daşıya bilər. Elmi araşdırmalar bu istiqamətdə davam edir və bu maddənin uzunmüddətli təsirləri ilə bağlı ehtiyatlı olmaq tövsiyə olunur. Gündəlik rasionda MSG qəbulunu azaltmaq üçün ilk növbədə etiket oxumaq vərdişini formalaşdırmaq vacibdir. Məhsul tərkibində "E621", "monosodium glutamate", "MSG", "umami" və ya "glutamat" kimi ifadələr varsa, bu, həmin məhsulda bu maddənin olduğunu göstərir. Belə məhsullardan uzaq durmaqla MSG qəbulunu xeyli azaltmaq mümkündür. Hazır və emal olunmuş məhsullardan imtina etmək də bu istiqamətdə atılacaq önəmli addımlardandır".

Ekspert qeyd etdi ki, çips, konservləşdirilmiş yeməklər, hazır souslar və ət yarımfabrikatları MSG-nin ən sıx istifadə olunduğu məhsullar sırasındadır:

"Onların yerinə təzə, az işlənmiş və evdə hazırlanmış qidalara üstünlük vermək daha sağlam seçimdir. Evdə yeməkləri dadlandırmaq üçün MSG-yə alternativ olan təbii məhsullardan faydalanmaq olar. Zəfəran, darçın, zəncəfil kimi ədviyyatlar, həmçinin cəfəri, kişniş, şüyüd kimi göyərtilər yeməklərə həm dad, həm də qida dəyəri qatır. Bundan əlavə, limon, sarımsaq, soğan və pomidor kimi təbii turşulu və aromatik tərkiblər yeməkləri MSG-siz də kifayət qədər ləzzətli edə bilər. Evdə hazır bulyonlardan, paket souslardan və digər hazır dadlandırıcılardan istifadəni məhdudlaşdırmaq tövsiyə olunur. Çöldə, xüsusilə fast-food restoranlarında yemək seçərkən də diqqətli olmaq vacibdir. Bir çox restoran və hazır yemək servisi MSG və digər dad gücləndiricilərindən istifadə edir. Bu səbəbdən, yeməyin tərkibi ilə maraqlanmaq və daha sadə, təbii seçimlərə üstünlük vermək faydalı olar".

Müsahibimiz tövsiyə edir ki MSG-yə olan dad asılılığından tədricən uzaqlaşmaq lazımdır.

"Bu maddəyə alışan insanların dad həssaslığı zamanla dəyişə bilər və təbii dadlar onlara solğun görünə bilər. Lakin MSG mənbələrini azaldaraq təbii qidalanmaya keçid etmək mümkündür. Bədənin və dad reseptorlarının bu yeni qida rejiminə uyğunlaşması zaman alır, lakin nəticə olaraq daha sağlam və balanslı qidalanma əldə edilir. Nəticə etibarilə, MSG kimi əlavələrin istehlakında maarifli və diqqətli olmaq vacibdir. Etiket oxumaq, təbii və evdə hazırlanan qidalara üstünlük vermək, emal olunmuş məhsullardan uzaq durmaq və restoran seçimlərində ehtiyatlı davranmaq sağlam qidalanmanın əsas prinsiplərindəndir. Hər bir insanın qidalanma vərdişləri onun ümumi sağlamlığına birbaşa təsir göstərir. Ona görə də, sağlam qidalanaraq sağlam yaşamaq hər kəsin öz əlindədir", - deyə Fərid Səfərov yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI