Daşkənd Bəyannaməsi qəbul edildi

Daşkənddə Özbəkistan və Qazaxıstan yazıçılarının Beynəlxalq Forumu keçirildi

2026-cı il sentyabrın 2–3 tarixlərində Daşkənd şəhərində və Daşkənd vilayətində Özbəkistan Respublikasının Müstəqilliyinin 35 illiyi, Birinci Türkoloji Qurultayının 100 illiyi, həmçinin böyük özbək şairi və mütəfəkkiri Əlişir Nəvainin 585 illiyi, böyük şair və mütəfəkkir Nizami Gəncəvinin 885 illiyi münasibətilə bir sıra ədəbi, mədəni və humanitar tədbirlər keçirilib.
Tədbirlər Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu, Özbəkistan Respublikasının Məktəbəqədər və Məktəb Təhsili Nazirliyi, Özbəkistan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi, Daşkənd Vilayəti Hakimiyyəti, Özbəkistan və Qazaxıstan Yazıçılar birlikləri tərəfindən təşkil olunub.
Sentyabrın 3-də Özbəkistan Respublikası Prezidenti cənab Şavkat Mirziyoyevin Əlişir Nəvai və Nizami Gəncəvinin yubileyləri münasibətilə beynəlxalq tədbirlərin keçirilməsi təşəbbüsü çərçivəsində təşkil olunan “Türk dünyasının mənəvi irsi: ədəbiyyat – dövrlər və nəsillər arasında dialoq” adlı Özbəkistan və Qazaxıstan Yazıçıları Forumu keçirilib.
Forum ümumi ədəbi və mədəni irsin təbliğinə, türk ölkələri arasında əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə və yaradıcı əməkdaşlığın inkişafına yönəlib.
Forumda Özbəkistan Respublikası Prezidentinin müşaviri cənab Xayriddin Sultonov, Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin müşaviri cənab Malik Otarbayev, Özbəkistan Respublikasının Məktəbəqədər və Məktəb Təhsili naziri xanım E'zoza Karimova, Özbəkistan Respublikasının Mədəniyyət naziri cənab Ozodbek Nazarbekov, Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin sədri cənab Sirojiddin Sayyid, Qazaxıstan Yazıçılar Birliyinin sədri cənab Mereke Külkenov, Qazaxıstan Respublikasının Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri cənab Eralı Tuğjanov, Özbəkistan Milli İnformasiya Agentliyinin (UzA) baş direktoru cənab Abdusaid Kuçimov, Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti, professor xanım Aktotı Raimkulova, eləcə də hər iki ölkənin dövlət və ictimai xadimləri, tanınmış yazıçı və şairləri, alimləri və yaradıcı ziyalıların nümayəndələri iştirak ediblər.
Forumun proqramı Daşkənd şəhərində böyük Əlişir Nəvainin abidəsi önünə gül dəstələrinin qoyulması ilə başlayıb. Daha sonra Özbəkistan Yazıçılar Birliyində Birinci Türkoloji Qurultayının 100 illiyinə həsr olunmuş arxiv sənədlərindən ibarət fotosərgi, həmçinin Özbəkistan, Qazaxıstan və Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun nəşr layihələri təqdim olunub.
Özbəkistan Yazıçılar Birliyinin sədr müavini cənab Minxojiddin Xojimatovun moderatorluğu ilə keçirilən plenar iclasda Özbəkistan Respublikası və Qazaxıstan Respublikası prezidentlərinin təbrik müraciətləri səsləndirilib. Hər iki ölkənin dövlət qurumlarının və ədəbi ictimaiyyətinin nümayəndələri Forumun və qəbul olunan Daşkənd Bəyannaməsinin türk dünyasında ədəbi, mədəni və humanitar əlaqələrin gələcək inkişafı baxımından xüsusi əhəmiyyətini vurğulayıblar.
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova qardaş Özbəkistan xalqını Müstəqilliyinin 35 illiyi münasibətilə təbrik edib və Forumun türk xalqlarının mənəvi irsinin qorunaraq gələcək nəsillərə çatdırılmasındakı xüsusi rolunu qeyd edib.
“Xalqın firavan gələcəyi onun dilinin, mədəniyyətinin, tarixinin və ənənələrinin qorunmasından, eləcə də mənəvi dəyərlərinin nəsildən-nəslə ötürülməsindən asılıdır”, – deyə professor Aktotı Raimkulova vurğulayıb.
Fondun prezidenti həmçinin qeyd edib ki, təşkilat tərəfindən son iki il ərzində türk xalqlarının zəngin mədəni irsinin qorunması, öyrənilməsi və təbliğinə yönəlmiş 200-ə yaxın layihə və təşəbbüs həyata keçirilib.
Forum çərçivəsində “Özbəkistan və Qazaxıstanın ədəbi dialoqu: ortaq irs, müasirlik və əməkdaşlığın yeni üfüqləri” mövzusunda tematik sessiya keçirilib. Sessiya iştirakçıları Əlişir Nəvai və Nizami Gəncəvinin zəngin irsini, qardaş xalqların çoxəsrlik ədəbi əlaqələrini, ümumi tarixi-mədəni yaddaşın qorunması məsələlərini və ədəbiyyatın türk dünyası xalqlarının mənəvi yaxınlaşmasındakı rolunu müzakirə ediblər.
Proqram “Türk dünyasında ədəbi əməkdaşlığın yeni üfüqləri” mövzusunda Dəyirmi masa ilə davam edib. Müzakirələrin əsas diqqət mərkəzində ümumi ədəbi irsin qorunması və beynəlxalq səviyyədə təbliği, tərcümə fəaliyyətinin inkişafı, gənc müəlliflərə dəstək, birgə nəşr layihələrinin həyata keçirilməsi və ədəbi irsin rəqəmsallaşdırılması məsələləri olub.
Forumun tarixi yekunu Daşkənd Bəyannaməsinin qəbul edilməsi olub. Sənədi Özbəkistan və Qazaxıstan Yazıçılar birliklərinin sədrləri, eləcə də Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti imzalayıblar.
Daşkənd Bəyannaməsi türk dünyası məkanında uzunmüddətli ədəbi, mədəni və humanitar əməkdaşlığın konkret istiqamətlərini müəyyən edir. Sənəddə ədəbiyyat xadimləri arasında yaradıcı əlaqələrin daha da genişləndirilməsi, ümumi ədəbi irsin öyrənilməsi, tərcüməsi və təbliğinin fəallaşdırılması, birgə nəşr və tədqiqat təşəbbüslərinin həyata keçirilməsi, gənc müəlliflərə dəstək göstərilməsi, türk ölkələrinin ədəbi və mədəni institutları arasında peşəkar qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsi nəzərdə tutulur.
Bəyannamənin qəbul edilməsi ədəbi əməkdaşlığın dayanıqlı platformasının formalaşdırılması və türk dünyasının ümumi mədəni-humanitar məkanının daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm addım olub.
Forum ərəfəsində, Daşkənd vilayətinin Bostanlıq rayonunun Karamanas kəndində 2026–2027-ci tədris ilinin başlanmasına həsr olunmuş təntənəli mərasim keçirilib.
Özbəkistan Respublikasının Prezidenti cənab Şavkat Mirziyoyevin təşəbbüsü ilə 34 nömrəli tam orta məktəbə görkəmli qazax yazıçısı Raxmetulla Raimkulovun adı verilib.
Raxmetulla Raimkulov yazıçı, dramaturq, tərcüməçi, Böyük Vətən müharibəsi veteranı və ictimai xadim olub. Onun ədəbi irsi Qazaxıstan mədəniyyətində layiqli yer tutur və qazax və özbək xalqları arasında çoxillik ədəbi və mənəvi əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Mərasimdə dövlət qurumlarının rəhbərləri və nümayəndələri, ictimai xadimlər, Qazaxıstan və Özbəkistanın tanınmış yazıçıları, yaradıcı ziyalıların nümayəndələri, müəllimlər, şagirdlər və kənd sakinləri iştirak ediblər.
Tədbir çərçivəsində “İlk zəng” və “Raxmetulla Raimkulov: nəsilləri birləşdirən irs” adlı açıq dərs keçirilib. İştirakçılara həmçinin yazıçının həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş yenilənmiş məktəb kitabxanası və xatirə guşəsi təqdim edilib. Məktəbin kitabxana fondu qazax və özbək ədəbiyyatının yeni nəşrləri ilə zənginləşdirilib.
Sentyabrın 2–3 tarixlərində keçirilən tədbirlər türk ölkələri arasında mədəni-humanitar əlaqələrin möhkəmləndirilməsi üçün mühüm platformaya çevrilib və tarixi yaddaşın qorunmasına, ədəbi dialoqun inkişafına, türk dünyasının zəngin mənəvi irsinin təbliğinə ümumi sadiqliyi nümayiş etdirib.