Daxili dövlət borcu nədir? “Bu heç də effektiv alət deyil”

“Daxili dövlət borcu dövlət tərəfindən buraxılan istiqrazlardır. Dövlət bu və digər məqsədlər üçün istiqrazlar buraxır. Yerli banklar bu istiqrazları əldə edirlər”.

Bu sözləri Yenisabah.az-a açıqlamasında iqtisadçı-ekspert Toğrul Vəliyev bildirib. O, qeyd edib ki, hazırda hökumət daha çox xarici borcu ödəyir və bunu azaltmaq, daxilini artırmaq istiqamətində addımlar atır:

“Daxili dövlət borcu dövlət tərəfindən buraxılan istiqrazlardır. Dövlət bu və digər məqsədlər üçün istiqrazlar buraxır. Yerli banklar bu istiqrazları əldə edirlər. Əslində bu istiqrazları əldə edənlər müxtəlif qurumlar ola bilər. Amma bizdə əsasən, banklar əldə edir. Bir müddətdir ki, Azərbaycan hökuməti daha çox xarici borcu ödəyir və bunu azaltmaq, daxilini artırmaq istiqamətində addımlar atır. Bu müəyyən qədər iqtisadi təhlükəsizlik kimi başa düşülür. Amma realda elə də ciddi fərq eləmir. Belə deyək, dövlət daxildən borc götürür və xarici borcu ödəyir. Dövlət artıq yerli banklara borclu olur”.

Ekspert qeyd edib ki, daxili borclanma iqtisadiyyatı möhkəm olmayan ölkələr üçün bu heç də effektiv alət deyil:

“Daxili borclanmanın əsas məqsədi dövlət büdcəsinin defisitini aradan qaldırmaq və ya hansısa investiya ilə bağlı olur. Bütün ölkələrdə aşağı-yuxarı bu addımlar atılır. ABŞ və bir sıra Avropa ölkələrində daxili dövlət borcu bəzən ÜDM-in 100, 200 faizinə bərabər olur. Lakin göründüyü kimi ciddi problem yaranmır. 

Amma iqtisadi problemlərin yaşandığı, iqtisadi asılılığın olduğu ölkələrdə ciddi problemlər yarada bilər. Hər bir borclanma iqtisadiyyatının sturukturundan asılıdır. Əgər iqtisadiyyat sabitdirsə və normal inkişaf edirsə, onun hətta 100 faizi borclanma olsa belə, ciddi problem meydana gətirmir. Çünki müəyyən inam var ki, bu borc əvvəl-axır qaytarılacaq. Amma iqtisadiyyatı möhkəm olmayan ölkələr üçün bu heç də effektiv alət deyil. Bu tip iqtisadiyyatlarda hətta ÜDM-in 30 faizi qədər borc olsa belə problem yaşana bilər. Xüsusən inkişaf etməkdə olan ölkələrdə belə problemlər var”.

Nazim Hacıyev