Icma.az
close
up
RU
Demoqrafik fəlakətə doğru: Necə xilas ola bilərik? KÜNCDƏN BAXIŞ

Demoqrafik fəlakətə doğru: Necə xilas ola bilərik? KÜNCDƏN BAXIŞ

Ses qazeti saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Elçin Bayramlı

Azərbaycanda son bir neçə ildə əhalinin sayının və evliliklərin azalması, boşanmaların kəskin artması, buna paralel olaraq da uşaq doğumunun xeyli azalması halları müşahidə olunur. Son 10 ildə ailələrin qurulması və uşaq doğumu 40 faiz azalıb, boşanmalar isə 50 faizə çatıb. Bəs, sosial-iqtisadi problemlər həll olunmadan və milli-mənəvi dəyərlər gücləndirilmədən Azərbaycanda ailə institutunu möhkəmləndirmək, evliliklərin sayını artırmaq mümkündürmü? Gəlin vəziyyəti və səbəbləri nəzərdən keçirək.

Evliliklərin azalmasına 2 əsas səbəb təsir göstərir- bunlar sosial-iqtisadi faktorlar, bir də mənəvi-psixoloji deqradasiyadır. Sosial-iqtisadi faktorlar gənclərin evsizliyi, işsizliyi, gəlir azlığı kimi problemlərdir. Bu səbəbdən gənclər evlənmək istəmir, nəinki ev sahibi olmaqda, normal gəliri olan iş tapmaqda çətinlik çəkirlər, heç toy xərclərini belə ödəyə bilmirlər. Yeri gəlmişkən, indiki toylar Azərbaycan xalqına qarşı sosial cəhətdən açıq terrordur. Evlənmələrin qarşısını alan səbəblərdən biridir. Təsəvvür edin ki, 30-40 min toy-nişan xərcləri lazımdır. Bunun heç bir sadə ailə öhdəsindən gələ bilməz. Orta statistik azərbaycanlı üçün belə bu çətindir. Hələ bundan başqa evlənmək üçün ev almaq, normal iş sahibi olmaq lazımdır ki, bu da yoxdur. Əsas səbəblərdən biri budur.

Digər əsas səbəb isə mənəvi-psixoloji deqradasiyadır. Sosial təminat, maddi gəlir cəhətdən problemli olmayan müasir gənclər evlənmək istəmir, öz həyatını əyləncəyə, gəzintiyə sərf etmək istəyir. Ailəyə, uşağa yox. Bir çox gənclərdə şüur, psixologiya dəyişibsə, Qərb təbliğatına, Qərb dəyərlərinə keçibsə, milli-mənəvi dəyərlərimizi arxa plana atıbsa, o artıq həyatını əyləncəyə, özünə həsr etməyə çalışır. Bu da son 20-30 ildə fasiləsiz olaraq televiziyalarda və internetdə aparılan psixtron terrorun nəticəsidir. Müsirlik, azadlıq şüarları altında milli-mənəvi dəyərlərimizi məhv etdilər. Bunun faciəvi nəticələri artıq ortadadır.

Qeyd etdiyimiz bu 2 əsas səbəb- sosial-maddi probemlər və mənəvi-psixoloji deqradasiya evliliklərin azalmasına, uşaq doğumunun kəskin aşağı düşməsinə səbəb olur. Əhalinin artımı dayanır, əhalinin strukturunda gənclərin, uşaqların payı azalır, boşanmalar üzrə dünya rekorduna çatmışıq, evliliklərin sayı kəskin aşağı düşüb.

Bunların hamısı birlikdə çox ciddi strateji milli təhlükəsizlik məsələsidir. Bununla bağlı dövlət xüsusi siyasət həyata keçirməlidir. Ailələrə sosial-iqtisadi dəstək paketləri tətbiq olunmalıdır- buraya uşaq pulunun verilməsi, gənclərin güzəştli uzunmüddətli kreditlə sosial evlər alması da daxildir. Gənclərin iş yeri məsələsi, məşğulluğunun həlli, normal gəlir əldə etməsinə çalışmaq lazımdır. Eyni zamanda milli-mənəvi dəyərlərimiz, milli ailə modelimiz təbliğ olunmalıdır ki, gənclər normal yaşda evlənsinlər, ailə, uşaq sahibi olsunlar. Yoxsa indiki gənclər 35 yaşa qədər evlənmir, bu çox ciddi problemdir.

Bundan başqa, dövlət çoxuşaqlılığı təbliğ etməlidir. Bütün ölkələrdə belə proqramlar həyata keçirilir. Avropa ölkələrində, Rusiyada və digər MDB ölkələrində və bir çox digər ölkələrdə 3 və daha çox uşaqlı ailələrə dövlət sosial yardımlar, müxtəlif güzəştlər tətbiq edir.

Azərbaycanda isə çoxuşaqlılıq 6 uşaqdan başlayır ki, bu da adekvat deyil, çünki 6 uşaqlı ailə demək olar ki, yoxdur, artıq 3 uşaqlı ailələrə nadir rast gəlinir. Ölkədə çoxuşaqlı ailə anlayışının 6 uşaqlıdan 3 uşaqlıya endirilməsi ilə bağlı təkliflər səsləndirilir. Azərbaycanda bu qəbildən olan 100 mindən çox ailə var. Yəni çoxuşaqlı ailə modeli 6-dan 3-ə endirilsə, 100 mindən çox ailədə yaşayan uşaqlar sosial müavinət ala biləcəklər.

Göründüyü kimi, bu çox aşağı rəqəmdir və dövlət büdcəsi üçün yük təşkil etməyəcək. Əgər bütün uşaqlara uşaqulu verilə bilmirsə, heç olmasa 3 və daha çox uşaqlı ailələrə verilməlidir. Bundan əlavə, çoxuşaqlı ailələrə, ev, torpaq sahəsi, özünüməşğulluq çərçivəsində müəyyən vasaitlər verilməlidir.

Əgər ailələrin qurulması təşviq olunmasa, çoxuşaqlılığı təbliğ olunmasa, boşanmaların qarşısı alınmasa, əhalimiz getdikcə daha çox demoqrafik faciə ilə qarşılaşacaq və azalmalar bu templə davam etsə bir neçə onillik ərzində xalqımız tarix səhnəsindən silinə bilər. Bu səbəbdən də dövlət ailələrlə bağlı genişmiqyaslı dövlət proqramı həyata keçirməlidir. Onsuz da bunun üçün gecikmişik, amma heç olmasa indi bunu etmək lazımdır.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:223
embedMənbə:https://sesqazeti.az
archiveBu xəbər 18 Sentyabr 2025 16:46 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see321

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see306

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see293

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see287

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see286

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see273

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see255

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see252

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see249

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see245

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see243

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see240

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see236

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see228

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see227

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see203

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see201

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri