Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Dənizçilərə yol göstərən möhtəşəm təbiət hadisəsi: Catatumbo şimşəkləri

Dənizçilərə yol göstərən möhtəşəm təbiət hadisəsi: Catatumbo şimşəkləri

Icma.az xəbər verir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Venesueladakı Marakaibo gölü dünyanın ən maraqlı təbiət hadisələrindən birinə ev sahibliyi edir: Catatumbo şimşəkləri. Xüsusilə Catatumbo çayının gölə töküldüyü ərazidə, ildə orta hesabla 260 gecə boyunca dayanmadan şimşək çaxır və səmaya işıq saçır. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu davamlı şimşəklər XVI əsrdə dənizçilər tərəfindən "Catatumbo mayakı" adlandırılıb, çünki ən qaranlıq gecələrdə belə onlara naviqasiya imkanı verib.

Bu fenomen o qədər müntəzəmdir ki, 1597-ci ildə ispan şair Lope de Veqa şimşəklərin ser Frensis Dreyk donanmasını ifşa etdiyini yazmışdı. Yüz illər boyunca demək olar ki, fasiləsiz davam edən bu təbiət hadisəsi 2010-cu ildə gözlənilmədən dayanıb, bu isə həm yerli əhali, həm də alimlər üçün böyük sürpriz olub.

Catatumbo şimşəkləri necə bu qədər davamlı ola bilir?

Bu fenomen bölgənin unikal coğrafiyası, iqlimi və atmosfer şəraiti sayəsində mümkün olur. Marakaibo gölü hövzəsi, isti və rütubətli havanın And dağları ilə toqquşduğu bir ərazidə yerləşir. Bu qarşılaşma intensiv buludlaşmaya və dayanmayan elektrik boşalmalarına səbəb olur. Bu unikal şərait Catatumbo şimşəklərini dünyanın ən elektrik yüklü bölgələrindən birinə çevirir.

Marakaibo gölü Cənubi Amerikanın ən böyük göllərindən biridir və And, Perixa və Merida dağ silsilələri ilə əhatələnib. Bu dağlar bir növ "fırtına tələsi" rolunu oynayaraq daimi fırtına şəraiti yaradır.

Bununla yanaşı, Marakaibo gölü nəhəng istilik anbarı kimi davranır. Gün ərzində Günəş enerjisini toplayan göl, gecə saatlarında bu istiliyi atmosferə buraxır. İsti və rütubətli hava yüksəlir, ətrafdakı dağlardan gələn sərin hava ilə toqquşur və nəticədə hündür fırtına buludları yaranır.

Bu proses hər gecə təkrarlanan dövrə çevrilir. İsti və soyuq hava kütlələrinin davamlı qarşılaşması isə güclü şimşəklərin dayanmadan çaxmasına səbəb olur.

Catatumbo şimşəklərini unikal edən nədir?

Bu fırtınanı digər atmosfer hadisələrindən fərqləndirən bir neçə əsas faktor var:

Güclü hava axınları - İsti hava Marakaibo gölü üzərində sürətlə yüksəlir. Bu, buludların sürətlə formalaşmasına və elektrik yüklərinin toplanmasına şərait yaradır.

Daimi rütubət mənbəyi - Göl, fırtınanı qidalandıran böyük rütubət anbarıdır. Əksər fırtınalar rütubət tükəndikdə sona çatsa da, Catatumbo şimşəkləri gölün verdiyi rütubət sayəsində fasiləsiz davam edir.

Dağların təsiri - Ətrafdakı dağlar təhlükəsiz bir fırtına zonası yaradır və şimşəklərin eyni bölgədə toplanmasına səbəb olur.

Bu faktorlar bir araya gəldikdə, Catatumbo bölgəsi daimi olaraq elektrik boşalmalarının baş verdiyi bir məkana çevrilir.

2010-cu ildə Catatumbo şimşəkləri niyə dayandı?

2010-cu ildə Catatumbo şimşəkləri təxminən 160 gün ərzində yox olub. Bu müddət ərzində nə şimşək çaxıb, nə də göy gurultusu eşidilib. 

Alimlərin fikrincə, bunun ən əsas səbəbi El Nino fenomeni ilə bağlı olub.

El Nino - Sakit okeanda yaranan və qlobal iqlimə güclü təsir edən atmosfer hadisəsidir. Bir neçə ildən bir baş verən El Nino, tropiklərdəki rütubətli hava axınlarını zəiflədərək quraqlıq yaradır.

2010-cu ildə El Nino səbəbindən Venesuelada ciddi quraqlıq baş verib. Marakaibo gölünə tökülən Catatumbo çayının suyu azalıb və bölgənin rütubəti kəskin şəkildə düşüb. Şimşəklərin yaranması üçün tələb olunan isti-soyuq hava qarşılaşması baş verməyib və beləliklə, yüz illərdir davam edən fenomen müvəqqəti olaraq sona çatıb.

Eyni il aprel ayında El Nino təsiri zəifləyib. Yağıntılar geri dönüb, gölün su səviyyəsi normala qayıtdı və atmosfer yenidən rütubətlə dolub. Bu dəyişiklik hava axınlarını və fırtına dövranını yenidən aktivləşdirib. Beləliklə, bir neçə aylıq fasilədən sonra Catatumbo şimşəkləri əvvəlki vəziyyətinə qayıdıb.

Catatumbo şimşəkləri - Dayanmaz fırtına

Bu hadisə göstərib ki, hətta ən davamlı təbiət hadisələri belə müəyyən şərtlər altında dayana bilər. Catatumbo şimşəklərinin dayanmasına səbəb olan yeganə faktor onun əsas enerji mənbəyi - rütubətin azalması olub.

Bununla belə, şərait yenidən uyğunlaşan kimi, fırtına da heç bir şey olmamış kimi geri dönüb. Bu fenomen, təbiətin nə qədər mürəkkəb və eyni zamanda nə qədər sabit bir balans üzərində qurulduğunu bir daha sübut edir.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:259
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Fevral 2025 23:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see331

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see312

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see308

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see289

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see285

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see282

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see275

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see265

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see258

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see249

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see241

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see237

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see236

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see229

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see224

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see215

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see210

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see210

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see207

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri