Icma.az
close
up
RU
Dənizçilərə yol göstərən möhtəşəm təbiət hadisəsi: Catatumbo şimşəkləri

Dənizçilərə yol göstərən möhtəşəm təbiət hadisəsi: Catatumbo şimşəkləri

Icma.az xəbər verir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Venesueladakı Marakaibo gölü dünyanın ən maraqlı təbiət hadisələrindən birinə ev sahibliyi edir: Catatumbo şimşəkləri. Xüsusilə Catatumbo çayının gölə töküldüyü ərazidə, ildə orta hesabla 260 gecə boyunca dayanmadan şimşək çaxır və səmaya işıq saçır. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu davamlı şimşəklər XVI əsrdə dənizçilər tərəfindən "Catatumbo mayakı" adlandırılıb, çünki ən qaranlıq gecələrdə belə onlara naviqasiya imkanı verib.

Bu fenomen o qədər müntəzəmdir ki, 1597-ci ildə ispan şair Lope de Veqa şimşəklərin ser Frensis Dreyk donanmasını ifşa etdiyini yazmışdı. Yüz illər boyunca demək olar ki, fasiləsiz davam edən bu təbiət hadisəsi 2010-cu ildə gözlənilmədən dayanıb, bu isə həm yerli əhali, həm də alimlər üçün böyük sürpriz olub.

Catatumbo şimşəkləri necə bu qədər davamlı ola bilir?

Bu fenomen bölgənin unikal coğrafiyası, iqlimi və atmosfer şəraiti sayəsində mümkün olur. Marakaibo gölü hövzəsi, isti və rütubətli havanın And dağları ilə toqquşduğu bir ərazidə yerləşir. Bu qarşılaşma intensiv buludlaşmaya və dayanmayan elektrik boşalmalarına səbəb olur. Bu unikal şərait Catatumbo şimşəklərini dünyanın ən elektrik yüklü bölgələrindən birinə çevirir.

Marakaibo gölü Cənubi Amerikanın ən böyük göllərindən biridir və And, Perixa və Merida dağ silsilələri ilə əhatələnib. Bu dağlar bir növ "fırtına tələsi" rolunu oynayaraq daimi fırtına şəraiti yaradır.

Bununla yanaşı, Marakaibo gölü nəhəng istilik anbarı kimi davranır. Gün ərzində Günəş enerjisini toplayan göl, gecə saatlarında bu istiliyi atmosferə buraxır. İsti və rütubətli hava yüksəlir, ətrafdakı dağlardan gələn sərin hava ilə toqquşur və nəticədə hündür fırtına buludları yaranır.

Bu proses hər gecə təkrarlanan dövrə çevrilir. İsti və soyuq hava kütlələrinin davamlı qarşılaşması isə güclü şimşəklərin dayanmadan çaxmasına səbəb olur.

Catatumbo şimşəklərini unikal edən nədir?

Bu fırtınanı digər atmosfer hadisələrindən fərqləndirən bir neçə əsas faktor var:

Güclü hava axınları - İsti hava Marakaibo gölü üzərində sürətlə yüksəlir. Bu, buludların sürətlə formalaşmasına və elektrik yüklərinin toplanmasına şərait yaradır.

Daimi rütubət mənbəyi - Göl, fırtınanı qidalandıran böyük rütubət anbarıdır. Əksər fırtınalar rütubət tükəndikdə sona çatsa da, Catatumbo şimşəkləri gölün verdiyi rütubət sayəsində fasiləsiz davam edir.

Dağların təsiri - Ətrafdakı dağlar təhlükəsiz bir fırtına zonası yaradır və şimşəklərin eyni bölgədə toplanmasına səbəb olur.

Bu faktorlar bir araya gəldikdə, Catatumbo bölgəsi daimi olaraq elektrik boşalmalarının baş verdiyi bir məkana çevrilir.

2010-cu ildə Catatumbo şimşəkləri niyə dayandı?

2010-cu ildə Catatumbo şimşəkləri təxminən 160 gün ərzində yox olub. Bu müddət ərzində nə şimşək çaxıb, nə də göy gurultusu eşidilib. 

Alimlərin fikrincə, bunun ən əsas səbəbi El Nino fenomeni ilə bağlı olub.

El Nino - Sakit okeanda yaranan və qlobal iqlimə güclü təsir edən atmosfer hadisəsidir. Bir neçə ildən bir baş verən El Nino, tropiklərdəki rütubətli hava axınlarını zəiflədərək quraqlıq yaradır.

2010-cu ildə El Nino səbəbindən Venesuelada ciddi quraqlıq baş verib. Marakaibo gölünə tökülən Catatumbo çayının suyu azalıb və bölgənin rütubəti kəskin şəkildə düşüb. Şimşəklərin yaranması üçün tələb olunan isti-soyuq hava qarşılaşması baş verməyib və beləliklə, yüz illərdir davam edən fenomen müvəqqəti olaraq sona çatıb.

Eyni il aprel ayında El Nino təsiri zəifləyib. Yağıntılar geri dönüb, gölün su səviyyəsi normala qayıtdı və atmosfer yenidən rütubətlə dolub. Bu dəyişiklik hava axınlarını və fırtına dövranını yenidən aktivləşdirib. Beləliklə, bir neçə aylıq fasilədən sonra Catatumbo şimşəkləri əvvəlki vəziyyətinə qayıdıb.

Catatumbo şimşəkləri - Dayanmaz fırtına

Bu hadisə göstərib ki, hətta ən davamlı təbiət hadisələri belə müəyyən şərtlər altında dayana bilər. Catatumbo şimşəklərinin dayanmasına səbəb olan yeganə faktor onun əsas enerji mənbəyi - rütubətin azalması olub.

Bununla belə, şərait yenidən uyğunlaşan kimi, fırtına da heç bir şey olmamış kimi geri dönüb. Bu fenomen, təbiətin nə qədər mürəkkəb və eyni zamanda nə qədər sabit bir balans üzərində qurulduğunu bir daha sübut edir.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:242
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 18 Fevral 2025 23:22 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see292

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see284

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see283

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see268

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see265

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see260

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see259

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see239

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see230

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see221

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see212

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see209

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see209

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see208

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see208

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see206

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see203

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see198

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see194

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri