Differensial tarif su istehlakını səmərəli şəkildə idarə etməyə və su ehtiyatlarının qorunmasına kömək edir

"Azərbaycanda su tariflərində differensiallaşdırılma tətbiq oluna bilər". Bizimyol.info xəbər verir ki, bunu Bakıda keçirilən II Milli Rəqabət Forumu çərçivəsində panel müzakirəsi zamanı Azərbaycan Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin sədrinin müşaviri Əsəd Şirinov deyib. Dövlət Su Ehtiyatları Agentliyinin (ADSEA) sədrinin müşaviri Əsəd Şirinov bildirib ki, differensial tarif əsasən aşağı gəlirli təbəqəni qorumağa xidmət edir. Sədr müşavirinin sözlərinə görə, su tarifləri ilə bağlı Türkiyə və Avropa ölkələrinin təcrübələri araşdırılıb, bu ölkələrdə geniş tətbiq edilən mexanizmlərdən biri diferensial tarif qaydasıdır.

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalının suallarını iqtisadçı ekspert Famil Niftiyev cavablandırıb.

Famil Niftiyev

Differensial tarif qaydası nədir və bu mexanizm necə işləyir?

“Differensial tarif qaydası, əsasən, suyun istehlak səviyyəsinə görə qiymətlərin fərqləndirildiyi bir mexanizmdir. Başqa sözlə, istehlakçı nə qədər çox su istifadə edirsə, bir vahid suyun qiyməti bir o qədər yüksək olur. Bu yanaşmanın əsas məqsədi aşağı gəlirli təbəqələri qorumaq, onları minimal su istehlakı üçün daha ucuz tariflərlə təmin etməkdir. İqtisadi baxımdan bu mexanizm həm sosial ədaləti təmin edir, həm də suyun israfının qarşısını almağa xidmət edir.

Differensial tarif adətən bir neçə səviyyəyə bölünür: müəyyən həddə qədər olan su istehlakı (əsas minimum) səviyyəsi sayılır və bu səviyyə üçün tarif daha ucuz olur. İstehlak bu həddi keçdikdə isə tarif nisbətən daha yüksək olur. Bu mexanizm su istehlakını tənzimləyir, çünki insanlar artıq su üçün daha çox ödəyəcəklərini bilirlər və israfı azaldır”.

Differensial tarifin tətbiqindən sonra Azərbaycanda su tarifləri necə dəyişəcək?

“Differensial tarifin tətbiqi ilə aşağı gəlirli və sosial müdafiəyə ehtiyacı olan təbəqələr minimal su istehlakı üçün daha əlverişli tarifdən faydalanacaqlar. Məsələn, bir ailənin aylıq standart su istehlakı müəyyən həddə qədər ucuz qiymətə olacaq. Lakin bu həddi aşan əlavə istifadə üçün tarif daha yüksək olacaq, bu da həm yüksək istehlakçılar üçün ödənişləri artıracaq, həm də suya qənaəti təşviq edəcək.

Buna paralel olaraq, bu mexanizmin tətbiqi dövlətin sosial siyasəti ilə uzlaşır, çünki aşağı gəlirli ailələr artıq tarif artımından ciddi təsirlənməyəcəklər. Digər tərəfdən, differensial tarif su istehlakını səmərəli idarə etməyə kömək edir və su ehtiyatlarının qorunmasına yönəlir”.

Dünyada differensial tarif necə tətbiq edilir və hansı ölkələrdə uğurla işləyir?

“Differensial tarif sistemi bir çox Avropa ölkələrində və Türkiyədə geniş tətbiq olunur. Məsələn; Fransa, Almaniya və İtaliyada su təchizatı şirkətləri istehlakın səviyyəsinə görə tarifləri mərhələli şəkildə müəyyən edir. Bu ölkələrdə sosial ədalət və ekoloji məqsədlər birləşdirilir, hansı ki, aşağı gəlirli ailələr üçün su münasib qiymətə təmin olunur, lakin istehlakın artması israfın qarşısını alır.

Türkiyədə də bu sistem müəyyən şəhərlərdə tətbiq edilib. Orada da əsas prinsip eynidir. Müəyyən həddə qədər su istifadə edənlər daha ucuz tariflə təmin olunur, həddi aşanlar üçün tarif yüksək olur. Bu mexanizm həm sosial, həm iqtisadi, həm də ekoloji məqsədlərə xidmət edir.

Ümumiyyətlə, differensial tarif qaydası yalnız sosial müdafiəni təmin etmir, həm də istehlakçıları suya qənaət etməyə təşviq edir. Su ehtiyatlarının davamlılığını təmin edir və nəticədə dövlət resurslarının səmərəli idarə edilməsinə xidmət edir”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info