Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

DNT sübut etdi: İbtidai insanların danışmağa başladığı tarix açıqlandı

DNT sübut etdi: İbtidai insanların danışmağa başladığı tarix açıqlandı

Icma.az xəbər verir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Afrikadakı mağaralarda aparılan tədqiqatlar göstərir ki, ibtidai insanlar ocaqlar ətrafında artıq ünsiyyət quraraq "söhbət” edə bilirdilər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Indian Defence Review” yazır.

Alimlər Homo sapiens-in dil qabiliyyətinin inkişafını uzun müddət yalnız fərziyyələrlə izah edirdilər. Lakin yeni genom tədqiqatı bu xronologiyanı yenidən dəyərləndirir. Massaçusets Texnologiya İnstitutundan Şigeru Miyagavanın rəhbərlik etdiyi və "Frontiers in Psychology” jurnalında dərc olunan araşdırmaya görə, insanın bioloji dil qabiliyyəti ən azı 135 min il əvvəldən mövcud olub.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Yer üzündə bütün insan populyasiyaları tam dil potensialına malikdir. Əgər bu qabiliyyət daha gec yaranmış olsaydı, fərqli insan qruplarında ünsiyyət formaları da ciddi şəkildə fərqlənərdi. Lakin bu, mövcud təxminən 7000 dil üçün keçərli deyil.

Miyagava və həmkarları 2007–2023-cü illər arasında aparılmış 15 genom tədqiqatını meta-analiz ediblər. Analizdə tam genom məlumatları, Y-xromosom markerləri və mitoxondrial DNT istifadə olunub. Nəticələr ardıcıl olaraq təxminən 135 min il əvvəlki tarixə işarə edib.

Tədqiqatın əsas vurğusu budur ki, burada söhbət mədəni ünsiyyət izlərindən deyil, dil üçün lazım olan bioloji və koqnitiv imkanlardan gedir.

Alimlərin fikrincə, heç bir heyvan insan dilinə bənzər sonsuz kombinasiyalar yarada bilmir. İnsan isə məhdud səslərlə sonsuz sayda məna formalaşdıra bilir və bu, unikal bir qabiliyyətdir.

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu bioloji əsaslar bütün insan populyasiyaları ayrılmadan əvvəl mövcud olmalı idi.

Araşdırma həmçinin qeyd edir ki, ilkin insanlar bu qabiliyyətə malik olsalar da, dərhal yazı və ya mürəkkəb simvolik sistemlər yaratmaya bilərlər. Dilin mövcudluğu isə sonradan mədəni inkişafı sürətləndirmiş ola bilər.

Əvvəlki nəzəriyyələr dili təxminən 50 min il əvvəlki "mədəni sıçrayış”la əlaqələndirirdi. Yeni genetik yanaşma isə bu minimum tarixi daha da geriyə çəkir.

Qeyd olunur ki, insanlar yazını yalnız təxminən e.ə. 3200–3500-ci illərdə icad ediblər və ən qədim yazı sistemi mixi yazı hesab olunur.

Aydın

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:198
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 11 Aprel 2026 19:43 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see311

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see309

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see286

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see283

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see266

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see259

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see251

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see249

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see241

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see240

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see237

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see225

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see216

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see214

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see211

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see201

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see196

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see190

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see190

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see190
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri