Dolların kursu ilə bağlı həyəcan TƏBİLİ: Manatın məzənnəsi DƏYİŞƏCƏK?

Neftin qiyməti enməkdə davam edir. Ötən həftədən başlayan qiymət enməsi bu həftə də davam edib. Artıq neftin qiyməti 70 dollar həddinə qədər enib. ABŞ-ın OPEK+ ölkələrinə hasilatın artırılması ilə bağlı çağırışları artıq bazara təsirini göstərməyə başlayıb. Belə ki, OPEK+ üzvü olan ölkələr aprel ayından etibarən hasilatı artırmağa qərar veriblər. Daha əvvəl könüllü şəkildə azaldılan hasilat tədricən bərpa ediləcək və bu da bazara əlavə olaraq 2,2 milyon barel neftin daxil olmasına səbəb olacaq.

İki əsas boru kəmərindən asılı olan Azərbaycan iqtisadiyyatı üçün bu tendensiya müəyyən risklər yarada bilər. Neftin qiymətinin gündəlik dəyişikliklərinə deyil. Hazırda 2025-ci ilin ilk iki ayında neftin orta qiyməti 80 dollara yaxın olub. Lakin mart ayında bu rəqəm 70-73 dollardırsa, aprel ayında 70 dollardan aşağı düşə bilər. Bu isə o deməkdir ki, 2025-ci ilin birinci yarısı üçün büdcədə nəzərdə tutulan neftin orta qiyməti 70 dollara yaxın olsa da, ilin ikinci yarısında qiymətlərin 70 dollardan aşağı düşməsi ehtimalı artır.

Bəs bu zaman hansı risklər yaranır?

Məsələ ilə bağlı News24.az-a danışan iqtisadçı Akif Nəsirli bildirib ki, neftin qiymətinin ucuzlaşması ölkə iqtisadiyyatına hətta dolların məzənnəsindən daha ciddi risklər yarada bilər.

“Neftin qiymətinin düşməsi dolayısı ilə dollara da təsir edir. Azərbaycanda dolların qiymətini hökumət inzibati qaydada tənzimləyir. Neft Fondundan götürülən valyutanın hərrac yolu ilə satılması nəticəsində bazarda dollara tələbat qarşılanır və manatın qiymətinin ucuzlaşmasına imkan verilmir. Lakin dünya bazarında neftin qiyməti ucuzlaşarsa, hökumətin əlində olan valyuta ehtiyatları tədricən azala bilər. Əgər bu proses uzun müddət davam edərsə, ölkənin valyuta ehtiyatlarının tükənməsi riski yarana bilər. Bu isə hökumətin devalvasiyaya getməsinə səbəb ola bilər".

İqtisadçının sözlərinə görə, Azərbaycan hökuməti inzibati qaydada manatın məzənnəsini stabil saxlayır və bu prosesdə Dövlət Neft Fondundan götürülən valyutanın hərrac yolu ilə satılması mühüm rol oynayır. Lakin neftin qiymətinin azalması fonunda hökumətin əlində olan valyutanın həcmi də azala bilər:

“Hələlik Azərbaycanda dolların məzənnəsi hökumətin qərarına bağlıdır və hazırda kəskin risk müşahidə edilmir. Lakin neftin ucuzlaşması davam edərsə, bir müddət sonra manatın məzənnəsində dəyişiklik baş verə və dolların qiyməti bahalaşa bilər. Əgər neftin qiyməti 50 dollardan aşağı düşərsə, ölkəyə daxil olan valyuta daha da azalacaq. Bu isə ölkə daxilində hərraclarda dollara tələbatın artmasına səbəb ola bilər".

Qeyd edək ki, 2025-ci ilin ilk iki ayında neftin orta qiyməti 80 dollara yaxın olsa da, martda 72-73 dollar, apreldə isə 70 dollardan aşağı düşə bilər. İlin ikinci yarısında isə neftin qiymətinin 60-65 dollar diapazonunda sabitləşməsi ehtimalı var. Əgər qiymətlər bu səviyyədə qalsa, hökumətin valyuta ehtiyatlarının azalması və manatın məzənnəsi ilə bağlı yeni qərarlar qəbul etməsi qaçılmaz ola bilər.

Ruslan