Icma.az
close
up
RU
Dünya sivilizasiyası sistemli çöküşü həddinə çatıb Geri dönüşü olmayacaq

Dünya sivilizasiyası sistemli çöküşü həddinə çatıb Geri dönüşü olmayacaq

Icma.az, Qaynarinfo portalından verilən məlumatlara əsaslanaraq xəbər verir.

Bəşəriyyət müasir sivilizasiyanın mövcudluğunu təhlükə altına ala biləcək bir sıra təhlükəli iqlim dönüş nöqtələrinə yaxınlaşır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə “The Mirror” nəşri alimlərin qiymətləndirmələrinə istinadən yazıb.

Söhbət qlobal iqlim sistemində “geri dönüşü olmayan” dönüş nöqtələrindən gedir. Bunlar təbii sistemlərin o qədər sürətlə dəyişməyə başladığı məqamlardır ki, prosesi ənənəvi tədbirlərlə dayandırmaq olduqca çətinləşə bilər. Ən təhlükəli ssenarilər arasında Amazon meşələrinin deqradasiyası, qütb buz örtüklərinin əriməsi və planet üzrə orta temperaturun daha da yüksəlməsi göstərilir.

Nəşrin qeyd etdiyi kimi, bu proseslərin Yer kürəsində əhalinin artımı fonunda eyni vaxtda inkişaf etməsi nəticələri daha da ağırlaşdıra bilər. Buzlaqların əriməsi Dünya okeanında suyun səviyyəsinin yüksəlməsinə və yaşayış üçün əlverişli ərazilərin azalmasına səbəb ola bilər. Eyni zamanda, planetin geniş əraziləri temperaturun yüksəlməsi səbəbindən yaşayış üçün yararsız hala gələ bilər ki, bu da yeni iqlim miqrasiyası dalğalarına səbəb ola bilər.

Amazon hövzəsində vəziyyət xüsusi narahatlıq doğurur

Müəlliflər Amazon hövzəsindəki vəziyyətə xüsusi diqqət yetirirlər. Tropik meşələrin məhv edilməsi təkcə təbii ekosistemlərin azalmasına səbəb olmur, həm də qlobal istiləşməni sürətləndirə bilər. Çünki meşələr atmosferdən karbon qazının udulmasında mühüm rol oynayır.

Avstraliya Milli Universitetinin professoru Uill Steffen hesab edir ki, bu dinamikanı dəyişmək üçün bəşəriyyətə ən azı üç onillik tələb oluna bilər. Lakin onun sözlərinə görə, təhlükəli proseslərin bir qisminin qarşısını almaq üçün qalan vaxt bundan xeyli az ola bilər.

Alim izah edir ki, bəşəriyyət artıq sistemli çöküşlə nəticələnə biləcək trayektoriya üzrə hərəkət edir.

“Yer və insan sistemlərinin ətalətini, həmçinin bəşəriyyəti daha dayanıqlı gələcəyə yönəltmək üçün tələb olunan vaxtla bir sıra fəlakətlərin qarşısını almaq üçün qalan vaxt arasındakı fərqin getdikcə artmasını nəzərə alsaq, biz artıq çöküşə aparan trayektoriyanın dərinliklərindəyik”, deyə o bildirib.

Steffenin sözlərinə görə, problem təkcə təhdidlərin miqyasında deyil. Təhlükələrin inkişaf sürəti cəmiyyətin iqtisadiyyatını və həyat tərzini yenidən qurmaq imkanlarını qabaqlaya bilər.

İqlim dönüş nöqtələrinin kaskadı

“Dönüş nöqtələri kaskadı” adlanan mümkün ssenari vəziyyəti daha da təhlükəli edir. Bir kritik təbii sistemdə baş verən dəyişiklik digər sistemdə prosesləri işə salarsa, bu dəyişikliklər özünü gücləndirən xarakter ala bilər.

İqlim dəyişikliklərinin digər potensial təhlükəli nəticəsi isə əbədi donuşluğun əriməsidir. Əbədi donuşluq planetin şimal hissəsində təxminən 18 milyon kvadratkilometr ərazini əhatə edir və böyük həcmdə üzvi maddə ehtiva edir.

Tədqiqatçıların hesablamalarına görə, əbədi donuşluqda 1,5 trilyon tona qədər karbon toplanmış vəziyyətdə qala bilər. Əbədi donuşluq əridikcə bu karbonun bir hissəsi istixana qazları şəklində atmosferə buraxıla və bununla da qlobal istiləşməni daha da sürətləndirə bilər.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:167
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 21 Avqust 2026 23:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see363

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see303

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see301

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see301

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see296

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see277

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see277

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see277

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see262

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see258

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see256

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see255

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see251

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see250

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see249

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see244

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see242

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see232

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see228

Qan qrupu immunitetə nə dərəcədə təsir edir?

20 Noyabr 2026 13:53see201
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri