Dünya tezliklə hər il 3 min buzlağı itirə bilər: Alimlər narahatdırlar

Hər il təxminən 1000 buzlaq yox olur və bu göstərici, hətta ölkələr karbon emissiyalarının azaldılması üzrə hədəflərinə çatsalar belə, 2040-cı ilə qədər ildə 3000-ə yüksələ bilər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "New Scientist” nəşri yazır.

Qeyd olunur ki, son 20 il ərzində azı 4000 buzlaq ərəyib. Xüsusilə İsveçrədən olan tədqiqatçı Lander Van Trixt və onun həmkarları iqlim modellərindən istifadə edərək müxtəlif qlobal istiləşmə ssenariləri üzrə növbəti əsrdə dünyadakı 211 min buzlaqla nə baş verəcəyini proqnozlaşdırıblar.

Materialda bildirilir ki, hazırkı iqlim hədəfləri dünyanı bu əsrdə sənayeöncəsi dövrlə müqayisədə 2,7 dərəcə Selsi daha isti olmağa aparır. Bu isə 2100-cü ilə qədər dünya buzlaqlarının 79 faizinin yox olması deməkdir. Əgər bəşəriyyət qlobal istiləşməni 2 dərəcə ilə məhdudlaşdıra bilsə, buzlaqların 63 faizi itiriləcək.

Araşdırmada iştirak edən, Pittsburqdakı Karnegi-Mellon Universitetindən Devid Rauns isə vurğulayıb: "Biz çoxlu buzlaqları itirəcəyik, lakin eyni zamanda onların bir çoxunu qorumaq imkanımız da var”.

Onun sözlərinə görə, əgər ölkələr hədəflərinə çatmasa və dünya 4 dərəcə isinərsə, buzlaqların 91 faizi yox olacaq.

Alimlər həmçinin proqnozlaşdırırlar ki, buzlaqların əriməsi bu əsrdə dəniz səviyyəsinin 25 santimetr qalxmasına gətirib çıxaracaq. Bu proses suvarma üçün yay əriməsinə güvənən bir çox regionları da çətin vəziyyətə salacaq.

Nəşr əlavə edir ki, buzların əriməsi eyni zamanda buzlaq göllərindən suyun qəfil boşalması nəticəsində yaranan daşqınların artmasına səbəb olur. Belə hadisələrdən biri 2023-cü ildə Hindistanda 55 nəfərin həyatına son qoyub.

Əvvəlki tədqiqatlar göstərmişdi ki, bəşəriyyət qlobal istiləşməni Paris Sazişində nəzərdə tutulan ən iddialı hədəf olan 1,5 dərəcə ilə məhdudlaşdırsa belə, bu əsrdə bütün buzlaqların yarısı ərəyəcək. Lakin yeni araşdırma zamanı məlum olub ki, bu halda buzlaqların 55 faizi itiriləcək.

Van Trixt bildirib ki, iri buzlaqlar xeyli daha yavaş əriyir və buna görə də onlar daha gec yox olacaq.

Mövcud iqlim hədəflərinə əsasən, Qərbi Kanada və ABŞ-ın ona bitişik əraziləri 2100-cü ilə qədər demək olar ki, bütün buzlaqlarını itirəcək. ABŞ Geoloji Xidmətinin gələcək araşdırmalarına görə, bu, turizm üçün ciddi zərbə olacaq, çünki Montana ştatındakı Milli Buzlaqlar Parkı demək olar ki, bütün buzlaqlarını itirəcək. Bununla belə, bəziləri miniatür buzlaqlar və ya buz ləkələri şəklində qala bilər.

Nəşr əlavə edir ki, Alplar da demək olar ki, tamamilə buzsuz qalacaq.

Aydın