Dünyada məcburi və könüllü hərbi xidmət: Əsgər gedən də var, pulla alan da SİYAHI

Dünyada hərbi xidmət sistemi ölkədən ölkəyə fərqli şəkildə təşkil olunur. 

Bu fərqlər əsasən dövlətlərin təhlükəsizlik vəziyyəti, regional münaqişələr və ordu strategiyası ilə bağlıdır. Ümumilikdə ölkələrdəki  modellər üç yerə bölünür: 

məcburi, qarışıq və könüllü hərbi xidmət sistemi.

“Cebheinfo.az”-ın araşdırmasına görə, Azərbaycan bu sistemlər arasında orta mövqedə dayanır.

Azərbaycanda hərbi xidsmət 18 yaşdan sonra başlayır və hərbi xidmətə yararlı kişilər üçün məcburidir. Xidmət müddəti 12–18 ay arasıdır. Ali təhsil statusuna görə müddət dəyişir. 

Aşağıdakı ölkələrdə də məcburi hərbi xidmət var:

Cənubi Koreyada 18–28 yaş arası kişilər məcburi xidmət keçir. Müddət 18–21 aydır. Ölkə təhlükəsizlik risklərinə görə çox sərt sistem tətbiq edir.

İsraildə həm kişilər, həm qadınlar xidmət edir. Kişilər 32 ay, qadınlar 24 ay xidmət keçirlər. Dünyanın ən sərt sistemlərindən biridir.

Rusiyada 18–30 yaş arası kişilər üçün məcburi hərbi xidmət var. Dinc dövr üçün müddət 1 ildir.Çində hərbi xidmət 18–22 yaş arası şəxslər üçün nəzərdə tutulur. Rəsmən məcburidir, amma praktikada seçmə çağırış sistemi daha çox tətbiq olunur.

İranda 18 yaşdan sonra hərbi xidmət tətbiq olunur. Müddət təxminən 24 aydır.Misirdə 18 yaşdan sonra kişilər məcburi xidmət keçir. Müddət 1–3 il arası dəyişir.Ukraynada müharibə vəziyyətinə görə çağırış sistemi aktivdir və 18 yaşdan etibarən tətbiq olunur.

Bu ölkələrdə isə qarışıq sistem mövcuddur:

Türkiyədə 20 yaşdan sonra hərbi xidmət başlayır. Müddət 6–12 ay arasıdır və pullu qısaltma sistemi mövcuddur.

Azərbaycanda məcburi sistemdir, amma təhsil və kateqoriyaya görə fərqlilik var.

İsveçrədə qısamüddətli xidmət və güclü ehtiyat ordu sistemi tətbiq olunur.İsveçdə seçmə çağırış sistemi var. Hamı yox, yalnız müəyyən şəxslər xidmət edir.

Finlandiyada kişilər üçün məcburi xidmət var, amma alternativ xidmət imkanları da mövcuddur.

Yunanıstanda 18 yaşdan sonra məcburi hərbi xidmət tətbiq olunur, lakin müddət nisbətən qısaldılıb.

Bu ölkələrdə isə könüllü hərbi xidmət qüvvədədir:

ABŞ-də məcburi xidmət yoxdur. Ordu tam könüllü əsasda formalaşıb. 18–25 yaş arası qeydiyyat sistemi mövcuddur.

Almaniyada 2011-ci ildən məcburi xidmət ləğv edilib və tam könüllü ordu sistemi tətbiq olunur.

İtaliyada 2005-ci ildən məcburi xidmət ləğv edilib.

İspaniyada tam könüllü ordu sistemi mövcuddur.

Böyük Britaniyada peşəkar ordu sistemi var, məcburi xidmət yoxdur.

Kanadada tam könüllü hərbi xidmət sistemi tətbiq olunur.

Avstraliyada könüllü ordu sistemi mövcuddur.

Yaponiyada məcburi xidmət yoxdur, özünümüdafiə qüvvələri könüllüdür.

Braziliyada formal çağırış sistemi olsa da, əsasən könüllü iştirak üstünlük təşkil edir.

Cənubi Afrikada tam könüllü ordu sistemi tətbiq olunur.

Ümumi müqayisə

Qeyd edək ki, dünya üzrə hərbi xidmət sistemləri ölkələrin təhlükəsizlik ehtiyaclarına uyğun formalaşıb. Müharibə riski yüksək olan ölkələrdə məcburi xidmət daha sərtdir, sabit və inkişaf etmiş ölkələrdə isə könüllü ordu modeli üstünlük təşkil edir. Azərbaycan isə bu iki model arasında balanslı – qarışıq sistemə sahib ölkədir.

Aişə Abdulova
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: hərbi xidmət dünya

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin