Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Dünyanın ən bahalı casus proqramları hansılardır Bakıda varmı? ARAŞDIRMA

Dünyanın ən bahalı casus proqramları hansılardır Bakıda varmı? ARAŞDIRMA

Lent az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Son 10 ildə casus proqramlar (spyware) yalnız “kompüterə virus düşdü” səviyyəsində texnologiya olmaqdan çıxaraq dövlətlərarası rəqəmsal kəşfiyyat alətinə çevrilib. Bu proqramlar adi istifadəçi üçün nəzərdə tutulmur və əsasən hökumətlər, xüsusi xidmət orqanları, hüquq-mühafizə və bəzi hallarda milli təhlükəsizlik strukturları tərəfindən alınır. Ən bahalı casus proqramların qiyməti milyonlarla dollarla ölçülür, çünki onlar sadəcə məlumat oğurlamır telefonun kamera, mikrofon, mesajlaşma tətbiqləri, lokasiya və fayl sisteminə demək olar ki, tam nəzarət yarada bilir.

Lent.az bu proqramları təqdim edir:

Casus proqram nədir?

Casus proqram istifadəçinin xəbəri olmadan cihaz üzərində müşahidə aparmağa imkan verən proqram təminatıdır. Ən inkişaf etmiş versiyalar telefon və ya kompüterə gizli daxil olur, yazışmaları, zəngləri, kontaktları, şəkilləri, yerləşmə məlumatlarını toplaya bilir. Bəzi inkişaf etmiş sistemlər cihazın mikrofonunu və kamerasını uzaqdan aktivləşdirə bilir. Pegasus kimi bəzi alətlər “zero-click” hücumu ilə işləyə bilər yəni istifadəçi linkə klik etmədən belə yoluxma mümkündür.

Niyə bu proqramlar bu qədər bahadır?

Bahalı olmasının əsas səbəbi onların arxasında çox mürəkkəb texnologiyanın dayanmasıdır:

əməliyyat sistemlərində əvvəllər məlum olmayan boşluqlardan istifadə;

iOS və Android müdafiələrini keçə bilməsi;

daimi yenilənən exploit bazası;

milyonlarla dollarlıq təhlükəsizlik araşdırmaları;

dövlət səviyyəli texniki xidmət və dəstək;

fərdi müqavilələr və məxfilik.

Sadə dillə desək: adi telefon izləmə tətbiqi ilə Pegasus arasındakı fərq “oyuncaq dron” ilə hərbi pilotsuz aparat arasındakı fərq kimidir.

1. Pegasus dünyanın ən məşhur və ən bahalı casus proqramlarından biri

Pegasus dünyanın ən tanınmış kommersiya casus proqramıdır və İsrailin NSO Group şirkəti tərəfindən hazırlanıb. Bu sistem əsasən dövlət qurumlarına satılır və yüksək səviyyəli telefon nəzarəti üçün istifadə edilir. Araşdırmalara görə, Pegasus iPhone və Android cihazlara daxil olaraq demək olar ki, bütün şəxsi məlumatlara çıxış əldə edə bilir.

Pegasus nə edə bilir?

SWhatsApp, Telegram, Signal, SMS və e-poçt məlumatlarına çıxış;

GPS lokasiyanın izlənməsi;

telefon kamerasının və mikrofonunun aktivləşdirilməsi;

faylların, şəkillərin və kontaktların çıxarılması;

zəng tarixçəsinin və brauzer məlumatlarının toplanması.

Mediada yayılan sənədlərə görə Pegasus lisenziyalarının qiyməti milyonlarla dollara çata bilir və hədəf sayı artdıqca müqavilələr daha da bahalaşır. Açıq mənbələrdə bir neçə milyon dollarlıq müqavilələrdən bəhs edilir, lakin şirkətin rəsmi qiymət siyahısı yoxdur.

2. Predator “Pegasusun rəqibi”

Predator son illərdə ən çox müzakirə olunan casus proqramlardan biridir. O, xüsusilə Avropada jurnalist və siyasətçilərin telefonlarının izlənməsi iddiaları ilə gündəmə gəlib. Tədqiqatçılar onu Pegasusdan sonra ən güclü kommersiya casus sistemlərindən biri hesab edir.

Predatorun əsas üstünlüyü:

yüksək səviyyəli gizlilik;

mobil cihazlara uzaqdan nüfuzetmə;

geniş məlumat toplama imkanları;

dövlət müştəriləri üçün fərdi konfiqurasiya.

3. FinFisher (FinSpy)

FinFisher uzun illər hökumət səviyyəsində izləmə sistemi kimi tanınıb. O, həm kompüterlərə, həm də mobil cihazlara qarşı istifadə oluna bilir. Beynəlxalq hesabatlarda müxtəlif ölkələrdə jurnalistlər və fəallara qarşı istifadəsi ilə bağlı iddialar yer alıb.

Bu proqram:

klaviatura yazılarını izləyə,

mesajları toplaya,

fayllara çıxış əldə edə,

bəzi hallarda uzaqdan nəzarət yarada bilir.

4. Cellebrite UFED klassik casus proqram deyil, amma çox bahalı rəqəmsal ekspertiza sistemi

Cellebrite UFED birbaşa virus tipli casus proqram hesab edilmir. Bu, daha çox hüquq-mühafizə və ekspertiza sistemi kimi tanınır. Məqsəd telefonun içindəki məlumatları çıxarmaqdır. Bir sıra beynəlxalq hesabatlarda onun hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən istifadə olunduğu qeyd edilir.

Bu sistem:

silinmiş faylları bərpa edə,

telefon məlumatlarını çıxara,

bəzi cihazların təhlükəsizlik qatını aşa bilir.

5. DevilsTongue və digər elit casus sistemləri

DevilsTongue və Subzero kimi daha az tanınan sistemlər də mövcuddur. Bunlar çox vaxt dövlət sifarişləri ilə istifadə edilir və texniki baxımdan yüksək səviyyəli kəşfiyyat imkanları təqdim edir.

Casus proqramların gələcəyi

Kibertəhlükəsizlik ekspertləri hesab edir ki, gələcəkdə casus proqramlar daha da “görünməz” olacaq. Süni intellektlə işləyən izləmə sistemləri, biometrik məlumatların analizi və real vaxt davranış monitorinqi artıq inkişaf etdirilir. Bu da şəxsi məxfilik, jurnalist təhlükəsizliyi və dövlət nəzarəti ilə bağlı qlobal müzakirələri gücləndirir.

Qısası, Pegasus, Predator və FinFisher kimi sistemlər sıradan proqram deyil onlar rəqəmsal casusluğun “Rolls-Royce” səviyyəsində alətləridir və qiymətləri texnologiya, gizlilik və dövlət müqavilələri səbəbilə milyonlarla dollar ola bilir.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:134
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 02 İyun 2026 19:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see303

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see300

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see278

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see275

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see254

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see251

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see242

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see234

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see230

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see227

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see217

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see208

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see204

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see203

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see190

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see187

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see182

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see182

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri