Icma.az
close
up
RU
Dünyanın ən qədim ağaclarının altında bənzərsiz kəşf etdilər

Dünyanın ən qədim ağaclarının altında bənzərsiz kəşf etdilər

Milli.az portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

Çilidə "Böyükbaba Alerse" ağacının köklərində kəşf edilən 361 fərqli göbələk növü ağacın "ikinci genomu" kimi xarakterizə edilib. İqlim böhranına qarşı nəhəng bir karbon anbarı rolunu oynayan bu gizli ekosiste bir ağac aşanda nəhəng yaşam şəbəkəsinin necə çökdüyünü göstərir.

Milli.Az xəbər verir ki, elm dünyası dünyanın ən qədim canlılarından biri olan Pataqoniya qaraşamının (Fitzroya cupressoides) köklərində bənzəri görülməmiş bir ekosistem kəşf edib. "Biodiversity and Conservation" jurnalında dərc olunan beynəlxalq araşdırma 2400 yaşlı bir ağacın altında onun sağ qalmasını təmin edən nəhəng və mürəkkəb bir "yeraltı göbələk imperiyası" olduğunu ortaya qoyub.

Çilidəki Sahil sıra dağlarında aparılan tədqiqatda bölgənin ən yaşlı ağacı olan və "Böyükbaba Alerse" kimi tanınan nəhəng devin altındakı torpaq araşdırılıb. Tədqiqatçılar bu minillik nəhəngin köklərində meşənin qalan hissəsindən 2.25 dəfə daha zəngin göbələk populyasiyası aşkar ediblər.

Tam 361 fərqli göbələk növünə ev sahibliyi edən bu yeraltı şəbəkə elm adamları tərəfindən ağacın "ikinci genomu" adlandırılır. Bu mikorizal göbələklər ağaca su daşımaq, qida maddələri ilə təmin etmək və onu xəstəliklərdən qorumaqla yanaşı, həm də ətraf mühit dəyişikliklərinə uyğunlaşmasına kömək edən aktiv bir genetik kitabxana funksiyasını yerinə yetirir.

Kəşfin iqlimlə bağlı tərəfi planetin gələcəyi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir. Alerse meşələri dünyanın ən yavaş böyüyən və ən çox karbon depolayan ekosistemlərindən biridir:

Karbon anbarı: Bu göbələk şəbəkələri ildə təxminən 1 milyard ton karbonu atmosferdən çəkərək torpağın dərinliklərinə həbs edir.

Quraqlığa davamlılıq: 2100-cü ilə qədər bölgədə temperaturların 4°C artması və yağıntıların %50 azalması gözlənilərkən, bu göbələk şəbəkələri ağacların sağ qalması üçün yeganə ümid ola bilər.

"Ətraf mühitin Nobeli" kimi tanınan Tayler Mükafatı laureatı Tobi Kiers və SPUN (Yeraltı Şəbəkələri Qoruma Cəmiyyəti) komandasının rəhbərliyi ilə aparılan araşdırma sarsıdıcı bir həqiqəti xatırladır. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, minillik bir ağac kəsildikdə sadəcə oduncaq itirilmir, əsrlər boyu ilmə-ilmə toxunmuş nəhəng bir həyat zənciri məhv edilir.

"Minillik bir ağacı kəssəniz, onun digər bütün növlər üzərindəki dağıdıcı təsiri kiçik bir ağacı kəsməklə müqayisədə qat-qat böyük olacaqdır."

Nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşən Alerse ağacları bu gün ciddi təhdidlərlə qarşı-qarşıyadır. Xüsusilə meşənin çox yaxınlığından keçməsi planlaşdırılan yol layihəsi yanğın riskini, turist təzyiqini və invaziv növlərin girişini artıra biləcəyi üçün mütəxəssisləri narahat edir. 1970-ci illərdə kəsilən 3.622 yaşlı bir nümunəni xatırladan ekspertlər, təbiətin minlərlə ilə inşa etdiyinin bir neçə saatda yox edilə biləcəyi barədə dünyanı xəbərdar edirlər.
Lalə Qüdrətova
Milli.Az

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:88
embedMənbə:https://news.milli.az
archiveBu xəbər 14 May 2026 18:58 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see383

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see352

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see302

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see278

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see275

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see267

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see257

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see249

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see248

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see234

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see225

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see224

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see221

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see217

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see216

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see212

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see207

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see205

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see197
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri