Dünyaya sülh və təhlükəsizlik çağırışı ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev 12 mart 2026-cı il tarixdə “Keçid dövründə olan dünyada fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılması” mövzusunda XIII Qlobal Bakı Forumunda çıxış edərək vurğulamışdır ki, hazırkı dövrdə təhlükəsizlik, sabitlik və müdafiə məsələləri heç vaxt olmadığı qədər vacibdir. Çünki təhlükəsizlik təmin edilmədən iqtisadi inkişaf, sosial rifah və beynəlxalq əməkdaşlıq kimi digər məqsədlərin həyata keçirilməsi mümkün deyil. Dünyanın müxtəlif bölgələrində yeni gərginlik ocaqlarının yaranması, mövcud münaqişələrin uzun illər davam etməsi qlobal sabitliyi ciddi şəkildə sarsıdır.

Ölkə başçısı İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın son onilliklərdə keçdiyi yolu xüsusi vurğulayaraq qeyd etmişdir ki, regional təhlükəsizlik Azərbaycan üçün hər zaman bir nömrəli məsələ olub. Çünki mən Bakıda bir çox forumlardakı çıxışlarımda qeyd etmişəm ki, işğal dövründə bizim üçün sülh və suverenliyimizin bərpası hər zaman gündəliyimizin əsas prioriteti olub. Xoşbəxtlikdən, biz artıq sülh şəraitində yaşayırıq, hələlik cəmi yeddi aydır. Bu, bir daha göstərir ki, sülh və ədalət uğrunda güclü siyasi iradə, cəsarət və sadiqlik nümayiş etdirmək kifayətdir ki, məqsədə nail olunsun. Bizə gəldikdə, suverenliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün bərpası illər, təqribən 30 il çəkdi. Bunu BMT Nizamnaməsi, onun 51-ci maddəsində nəzərdə tutulmuş özünü müdafiə hüququ çərçivəsində həyata keçirdik. Təqribən 30 il ərzində ərazimizin təxminən 20 faizi işğal altında olmuşdur. Təxminən 30 il ərzində BMT Təhlükəsizlik Şurasının Ermənistan silahlı qüvvələrinin ərazilərimizdən çıxarılmasını tələb edən qətnamələri yalnız kağız üzərində qalırdı. Beləliklə, bu bir təcrübədir, amma bu mənfi təcrübə olmuşdur. Daha sonra 2020-ci ilin 44 günlük Vətən Müharibəsi zamanı ərazilərimizi güc vasitəsilə azad etmək təcrübəsini qazandıq və düşünürəm ki, bu da mühüm göstəricidir. Əgər sülh yolu ilə həll üçün bütün ümid itir, ancaq həqiqət və ədalət, beynəlxalq hüquq sizin tərəfinizdədirsə, sülhə nail olmaq üçün gücdən istifadə etmək zəruridir. Azərbaycan və Ermənistan arasında sülhün bərqərar olması da nadir bir vəziyyətdir: 2023-cü ilin sentyabrında baş verən son qanlı toqquşmadan 2025-ci ilin avqustunda sülhün əldə edilməsinə qədər müddət iki ildən az çəkdi. Biz yeddi aydır sülh şəraitində yaşayırıq.

Ölkə başçısı bildirmişdir ki, biz Ermənistanla sülhü yalnız kağız üzərində əldə etməmişik, sülh sazişi yeddi ay əvvəl paraflandı və birgə bəyanat qəbul olundu. Lakin biz artıq real həyatda sülhü təmin etmişik. Sərhədimizdə sakit vəziyyət hökm sürür, atəş açılmır, artıq heç bir qurban və itki yoxdur. Hətta Ermənistanla ticarəti bərpa etmişik. Onlar üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən neft məhsullarının ixracına başladıq və bununla da göstərdik ki, biz uzunmüddətli deyil, əbədi sülhə sadiqik. Ölkə başçısı vurğulamışdır ki, özlərini Minsk qrupu adlandıran vasitəçilərin 28 illik fəaliyyəti bir fəlakət idi. Həmsədrlərin məqsədi münaqişəni dondurmaq, onu əbədiləşdirmək və hər iki ölkəyə qarşı təzyiq aləti kimi istifadə etmək idi. Biz qərara gəldik ki, bu dırnaqarası vasitəçilikdən qurtulmalıyıq və ikitərəfli formatda – heç bir üçüncü tərəf olmadan fəaliyyətə başlayan kimi sülhə nail olduq.

Cənab Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, indi paylaşa biləcəyimiz digər vacib bir təcrübə enerji təhlükəsizliyidir, hansı ki, hazırda müəyyən dərəcədə pozucu təsir göstərir. Biz görürük ki, neft və qaz qiymətlərinin kəskin yüksəlişi yalnız istehlakçılar üçün deyil, geniş mənada bir çox problemlər yaradır. Kimsə düşünürsə ki, bu tarazlaşdırılmamış qiymət neft istehsalçıları və ixracatçıları üçün faydalıdır, bu yanlışdır. Çünki bir çox ölkələrin, neft və digər faydalı yanacaq istehsal və ixrac edən ölkələrin suveren fondları var və bu fondlar müxtəlif maliyyə alətlərinə, o cümlədən istiqrazlara investisiya qoyurlar. Birjalar çökdükdə isə bu ölkələr yüksək neft qiymətindən qazandıqlarından daha çox itkiyə məruz qalırlar.

Forumdakı çıxışında Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın son illərdə qazandığı təcrübənin yalnız region üçün deyil, bütövlükdə beynəlxalq ictimaiyyət üçün də mühüm əhəmiyyət daşıdığını vurğuladı.

Azərbaycanın beynəlxalq dialoq platformasına çevrilmiş XIII Qlobal Bakı Forumunda səsləndiirilən fikirlər, istiqamətlər müasir dünya qarşısında duran əsas çağırışları bir daha gündəmə gətirdi. Bu forum həm də beynəlxlaq əməkdaşlığın və qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi üçün mühüm siyasi dialoq məkanı kimi çıxış edir.

Qadir İbrahimov

YAP Culfa rayon təşkilatının sədri