Icma.az
close
up
RU
Əfşar Süleymani: “İranda müharibə riski yüksək deyil, amma iqtisadi zərbə qaçılmazdır

Əfşar Süleymani: “İranda müharibə riski yüksək deyil, amma iqtisadi zərbə qaçılmazdır

Sherg.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

"Vasitəçilər yox, üz-üzə dialoq nəticə verə bilər”

Fevralın 6-da ABŞ və İran arasında uzun müddətdir gözlənilən nüvə görüşü keçiriləcək. Danışıqların mərkəzində İranın nüvə proqramı dayanır. Lakin ABŞ əlavə regional və təhlükəsizlik məsələlərini də müzakirəyə çıxarmaq istəyir. 

Ziddiyyətə baxmayaraq, tərəflər birbaşa dialoqa hazır olduqlarını bildiriblər və beynəlxalq vasitəçilər prosesin irəliləməsi üçün səylər göstərir.

İranın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Əfşar Süleymani Sherg.az-a sabah baş tutacaq görüş barəsində proqnozlarını verib:

"Nəhayət görüş sabah baş tutacaq. Son bir həftə ərzində proses çox dalğalı idi. Əvvəl görüş ləğv olundu, sonra isə təxminən 9 ölkənin Trampla əlaqə saxlamasından sonra yenidən gündəmə gəldi.

ABŞ yalnız nüvə məsələsini deyil, həm də İranın raket proqramını, regional “proksi” qüvvələri və ölkədaxili etirazları müzakirəyə çıxarmaq istəyir. İran isə açıq şəkildə bildirir ki, yalnız nüvə sazişi barədə danışmağa hazırdır. Tehran bunun qarşılığında sanksiyaların dayandırılmasını tələb edir.

Əsas mübahisə zənginləşdirmə məsələsidir. ABŞ “sıfır zənginləşdirmə” mövqeyində dayanır, İran isə bunu qəti qəbul etmir. Hazırda İranın əlində təxminən 60% zənginləşdirilmiş uran ehtiyatı var ki, bu da ciddi narahatlıq yaradır".

Ekspert ABŞ-nin sözügedən mövqeyindən qismən geri çəkilmək ehtimalının olduğunu deyib: 

"Bəzi təkliflərə görə, İran müəyyən müddət zənginləşdirməni dayandırsın, sonra isə 1-2% kimi aşağı səviyyədə davam etdirsin. Xatırladaq ki, əvvəlki nüvə sazişində maksimum 3,67% zənginləşdirməyə icazə verilirdi. Tramp həmin sazişdən çıxdıqdan sonra vəziyyət kəskin dəyişdi.

Digər bir variant regional konsorsium yaradılmasıdır. Bu, İranın, bəzi ərəb ölkələrinin və ABŞ-nin iştirakı ilə zənginləşdirmə nəzarət altında həyata keçirilə bilər. İran bildirir ki, atom bombası istehsal etməyəcəyinə zəmanət verməyə hazırdır. Lakin zənginləşdirmənin tam dayandırılmasını qəbul etmir. Raket proqramı isə ümumiyyətlə müzakirə mövzusu deyil.

Hazırda vəziyyət son dərəcə kritikdir. ABŞ hərbi təzyiq göstərir, İran isə hazırlıqlı olduğunu bildirir. Bununla belə, Amerikada güclü bir fikir formalaşıb ki, yeni müharibə istənilmir. İraq və Əfqanıstan təcrübəsi, daxili problemlər, neft bazarı və Hörmüz boğazı riski Vaşinqtonu ehtiyatlı davranmağa məcbur edir. İsrail isə açıq şəkildə qarşıdurmanın tərəfdarıdır".

Sabiq səfir müharibə olmasa belə, gərginliyin davamının İran iqtisadiyyatına ciddi zərbə vuracağını vurğulayıb: 

"Buna baxmayaraq, İran hakimiyyəti ABŞ qarşısında geri çəkilməyi özünə yaraşdırmır. Bu böhranın əsas səbəblərindən biri Trampın əvvəlki nüvə sazişindən çıxmasıdır. Əgər bu baş verməsəydi, bəlkə də bu gün ABŞ-İran münasibətləri xeyli normallaşmış olardı. Bayden dövründə də real irəliləyiş əldə edilmədi İran sanksiyalara baxmayaraq zənginləşdirməni 60%-ə çatdırdı, raket proqramını inkişaf etdirdi.

Region ölkələrinin böyük əksəriyyəti müharibə istəmir. Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və digər dövlətlər anlayırlar ki, genişmiqyaslı qarşıdurma bütün Yaxın Şərqi alova sala bilər. 

Türkiyədən əvvəl də Oman, Rusiya, Qətər və digər ölkələr vasitəçilik edirdi. İndi də müəyyən səviyyədə vasitəçilər var. Hətta Pakistanın adı da gündəmə gəldi.

İran əvvəl birbaşa danışıqlara razı idi, sonra geri çəkildi və bildirdi ki, birbaşa danışmayacaq. İndi isə deyir ki, yalnız nüvə məsələsi müzakirə olunarsa, birbaşa dialoqa hazırdır".

Müsahibimiz qeyd edib ki, sabahkı görüşdə birbaşa danışıqların baş tutacağı gözlənilir:

"Proses bu şəkildə daha irəli gedə bilər. Vasitəçilərlə-“mən sənə deyim, sən ona ötür” prinsipi ilə problem həll olunmur. Bu, həm vaxt itkisidir, həm də fikirlərin təhrif olunmasına səbəb olur.

Əsl müzakirə tərəflərin üz-üzə oturması ilə mümkündür. Danışıqlarda təkcə söz yox, baxış, jest və bədən dili də rol oynayır. Bu baxımdan birbaşa dialoq prosesə müsbət təsir göstərə bilər.

İran görüşün Omanda keçirilməsini istəyib. Çünki ötən cümə İstanbul variantı gündəmə gələndə Tehran bunu qəbul etmədi. Səbəb ondan ibarət idi ki, ABŞ nüvə məsələsindən əlavə başqa mövzuları da gündəmə gətirmək istəyirdi və region ölkələrindən nümayəndələrin iştirakı planlaşdırılırdı.

İran isə yalnız ABŞ-la, başqa tərəflərsiz və sırf nüvə məsələsi üzrə danışmaq istəyir. Bundan əvvəl də beş dəfə Maskatda görüşlər keçirilib və yalnız bu mövzu müzakirə olunub. Tehran həmin formatın davamını üstün tutur.

Bu səbəbdən Türkiyə variantı kənara qoyuldu və danışıqlar yenidən Omanda keçirilməsinə qərar verildi".

Ə.Süleymani hazırda faktiki olaraq 9-10 ölkənin müxtəlif səviyyələrdə vasitəçilik etdiyini bildirib: 

"Hamı öz imkanları daxilində prosesə töhfə verməyə çalışır. Ölkələr həm ABŞ ilə, həm bir-biri ilə, həm də İranla təmasdadırlar. Sadəcə görüş yeri Maskatdır və tərəflər orada üz-üzə danışırlar. İndi isə qalır gözləmək. Hər şey sabahkı görüşdən asılıdır. İnşallah, diplomatiya üstün gələr".

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:195
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 05 Fevral 2026 17:46 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see363

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see340

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see279

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see273

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see270

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see269

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see263

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see256

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see253

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see249

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see241

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see238

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see238

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see236

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see235

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see228

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see224

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see224

Ağdamda yaradıcı master klas təşkil olundu FOTO

20 Noyabr 2026 21:05see208

Cennifer Lopesdən ETİRAF: “Altı ay dayanmadan ağladım”

20 Noyabr 2026 19:20see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri