Icma.az
close
up
RU
Əfşar Süleymani: “İranda müharibə riski yüksək deyil, amma iqtisadi zərbə qaçılmazdır

Əfşar Süleymani: “İranda müharibə riski yüksək deyil, amma iqtisadi zərbə qaçılmazdır

Sherg.az saytından alınan məlumata görə, Icma.az bildirir.

"Vasitəçilər yox, üz-üzə dialoq nəticə verə bilər”

Fevralın 6-da ABŞ və İran arasında uzun müddətdir gözlənilən nüvə görüşü keçiriləcək. Danışıqların mərkəzində İranın nüvə proqramı dayanır. Lakin ABŞ əlavə regional və təhlükəsizlik məsələlərini də müzakirəyə çıxarmaq istəyir. 

Ziddiyyətə baxmayaraq, tərəflər birbaşa dialoqa hazır olduqlarını bildiriblər və beynəlxalq vasitəçilər prosesin irəliləməsi üçün səylər göstərir.

İranın Azərbaycandakı keçmiş səfiri Əfşar Süleymani Sherg.az-a sabah baş tutacaq görüş barəsində proqnozlarını verib:

"Nəhayət görüş sabah baş tutacaq. Son bir həftə ərzində proses çox dalğalı idi. Əvvəl görüş ləğv olundu, sonra isə təxminən 9 ölkənin Trampla əlaqə saxlamasından sonra yenidən gündəmə gəldi.

ABŞ yalnız nüvə məsələsini deyil, həm də İranın raket proqramını, regional “proksi” qüvvələri və ölkədaxili etirazları müzakirəyə çıxarmaq istəyir. İran isə açıq şəkildə bildirir ki, yalnız nüvə sazişi barədə danışmağa hazırdır. Tehran bunun qarşılığında sanksiyaların dayandırılmasını tələb edir.

Əsas mübahisə zənginləşdirmə məsələsidir. ABŞ “sıfır zənginləşdirmə” mövqeyində dayanır, İran isə bunu qəti qəbul etmir. Hazırda İranın əlində təxminən 60% zənginləşdirilmiş uran ehtiyatı var ki, bu da ciddi narahatlıq yaradır".

Ekspert ABŞ-nin sözügedən mövqeyindən qismən geri çəkilmək ehtimalının olduğunu deyib: 

"Bəzi təkliflərə görə, İran müəyyən müddət zənginləşdirməni dayandırsın, sonra isə 1-2% kimi aşağı səviyyədə davam etdirsin. Xatırladaq ki, əvvəlki nüvə sazişində maksimum 3,67% zənginləşdirməyə icazə verilirdi. Tramp həmin sazişdən çıxdıqdan sonra vəziyyət kəskin dəyişdi.

Digər bir variant regional konsorsium yaradılmasıdır. Bu, İranın, bəzi ərəb ölkələrinin və ABŞ-nin iştirakı ilə zənginləşdirmə nəzarət altında həyata keçirilə bilər. İran bildirir ki, atom bombası istehsal etməyəcəyinə zəmanət verməyə hazırdır. Lakin zənginləşdirmənin tam dayandırılmasını qəbul etmir. Raket proqramı isə ümumiyyətlə müzakirə mövzusu deyil.

Hazırda vəziyyət son dərəcə kritikdir. ABŞ hərbi təzyiq göstərir, İran isə hazırlıqlı olduğunu bildirir. Bununla belə, Amerikada güclü bir fikir formalaşıb ki, yeni müharibə istənilmir. İraq və Əfqanıstan təcrübəsi, daxili problemlər, neft bazarı və Hörmüz boğazı riski Vaşinqtonu ehtiyatlı davranmağa məcbur edir. İsrail isə açıq şəkildə qarşıdurmanın tərəfdarıdır".

Sabiq səfir müharibə olmasa belə, gərginliyin davamının İran iqtisadiyyatına ciddi zərbə vuracağını vurğulayıb: 

"Buna baxmayaraq, İran hakimiyyəti ABŞ qarşısında geri çəkilməyi özünə yaraşdırmır. Bu böhranın əsas səbəblərindən biri Trampın əvvəlki nüvə sazişindən çıxmasıdır. Əgər bu baş verməsəydi, bəlkə də bu gün ABŞ-İran münasibətləri xeyli normallaşmış olardı. Bayden dövründə də real irəliləyiş əldə edilmədi İran sanksiyalara baxmayaraq zənginləşdirməni 60%-ə çatdırdı, raket proqramını inkişaf etdirdi.

Region ölkələrinin böyük əksəriyyəti müharibə istəmir. Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər və digər dövlətlər anlayırlar ki, genişmiqyaslı qarşıdurma bütün Yaxın Şərqi alova sala bilər. 

Türkiyədən əvvəl də Oman, Rusiya, Qətər və digər ölkələr vasitəçilik edirdi. İndi də müəyyən səviyyədə vasitəçilər var. Hətta Pakistanın adı da gündəmə gəldi.

İran əvvəl birbaşa danışıqlara razı idi, sonra geri çəkildi və bildirdi ki, birbaşa danışmayacaq. İndi isə deyir ki, yalnız nüvə məsələsi müzakirə olunarsa, birbaşa dialoqa hazırdır".

Müsahibimiz qeyd edib ki, sabahkı görüşdə birbaşa danışıqların baş tutacağı gözlənilir:

"Proses bu şəkildə daha irəli gedə bilər. Vasitəçilərlə-“mən sənə deyim, sən ona ötür” prinsipi ilə problem həll olunmur. Bu, həm vaxt itkisidir, həm də fikirlərin təhrif olunmasına səbəb olur.

Əsl müzakirə tərəflərin üz-üzə oturması ilə mümkündür. Danışıqlarda təkcə söz yox, baxış, jest və bədən dili də rol oynayır. Bu baxımdan birbaşa dialoq prosesə müsbət təsir göstərə bilər.

İran görüşün Omanda keçirilməsini istəyib. Çünki ötən cümə İstanbul variantı gündəmə gələndə Tehran bunu qəbul etmədi. Səbəb ondan ibarət idi ki, ABŞ nüvə məsələsindən əlavə başqa mövzuları da gündəmə gətirmək istəyirdi və region ölkələrindən nümayəndələrin iştirakı planlaşdırılırdı.

İran isə yalnız ABŞ-la, başqa tərəflərsiz və sırf nüvə məsələsi üzrə danışmaq istəyir. Bundan əvvəl də beş dəfə Maskatda görüşlər keçirilib və yalnız bu mövzu müzakirə olunub. Tehran həmin formatın davamını üstün tutur.

Bu səbəbdən Türkiyə variantı kənara qoyuldu və danışıqlar yenidən Omanda keçirilməsinə qərar verildi".

Ə.Süleymani hazırda faktiki olaraq 9-10 ölkənin müxtəlif səviyyələrdə vasitəçilik etdiyini bildirib: 

"Hamı öz imkanları daxilində prosesə töhfə verməyə çalışır. Ölkələr həm ABŞ ilə, həm bir-biri ilə, həm də İranla təmasdadırlar. Sadəcə görüş yeri Maskatdır və tərəflər orada üz-üzə danışırlar. İndi isə qalır gözləmək. Hər şey sabahkı görüşdən asılıdır. İnşallah, diplomatiya üstün gələr".

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:193
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 05 Fevral 2026 17:46 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see379

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see352

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see340

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see299

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see284

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see266

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see254

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see253

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see250

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see246

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see234

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see233

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see233

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see223

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see220

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see218

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see201

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see200

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see198

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see194
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri