Əfv sərəncamı Hüquqdan mərhəmətə gedən yol

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən imzalanmış növbəti əfv sərəncamı, təkcə hüquqi sənəd deyil, həm də humanizm fəlsəfəsinin canlı ifadəsidir. Bu sərəncam, Konstitusiyamızda təsbit olunmuş suveren hüquqların və milli mənəvi dəyərlərimizin bir növ körpüsüdür. Sayca 71-ci olan bu əfv sənədi, həm də dövlətin hüquqla yanaşı mərhəmətlə davranmaq qabiliyyətini nümayiş etdirən tarixi ardıcıllığın davamıdır: 33 dəfə Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən, 38 dəfə isə Prezident İlham Əliyev tərəfindən imzalanmış bu sərəncamlar artıq 10 mindən çox məhkumu əhatə edib. Bu rəqəmlərin arxasında isə ailələrin göz yaşına çevrilən sevinc var, bağışlanmanın gətirdiyi yeni bir başlanğıc var.
Əfv aktı – sadəcə cəzanın ləğvi deyil. Bu, dövlətin öz vətəndaşına bir daha etibar etməsidir. Bu, insanın dəyişmək və islah olmaq imkanının tanınmasıdır. Əfv, hüquqi məntiqin içərisinə yerləşdirilmiş mənəvi dəyərlər sistemidir – əxlaqi cavabdehlik, sosial barış və insan həyatına verilən ali qiymət.
Azərbaycan hüquq sistemi müstəqillik əldə etdikdən sonra 12 amnistiya aktı qəbul edib. Bu aktlar 160 min şəxsi əhatə etməklə, cəmiyyətin rifahına və sosial sabitliyə mühüm töhfələr verib. Amnistiyalarla yanaşı əfv sərəncamları fərdi yanaşmanı, insanın taleyinə xüsusi diqqəti ehtiva edir. Əfv – cəza deyil, ümid doğurur. Bu, cəzalandırmaq deyil, cəmiyyətə qovuşmaq fürsətidir.
Əfv sərəncamları eyni zamanda sosioloji bir siqnaldır – onlar göstərir ki, cəmiyyət islahı, reabilitasiyanı qəbul edir, qisas deyil, barış yolunu seçir. Hüququn əsas məqsədi intiqam deyil, ədalət və harmoniyadır. Bu mənada Prezidentin əfv səlahiyyətindən istifadə etməsi hüququn humanizm mahiyyətini ön plana çəkir.
Əfv həm də dərin mənəvi-əxlaqi məsələdir. Bu, həm bağışlayan tərəfin böyüklüyüdür, həm də bağışlanan tərəfin yeni həyat şansına layiq görülməsi deməkdir. Əfv alan şəxs artıq sadəcə azadlığa çıxmır – o, cəmiyyətin yenidən etimad göstərdiyi bir fərd kimi çıxır. Bu isə öz növbəsində, onun cavabdehlik və davranış baxımından daha yetkin olması üçün güclü motivasiya yaradır.
Nəticə etibarilə, hər bir əfv sərəncamı dövlətin insan mərkəzli idarəçilik fəlsəfəsinin, hüquqi sistemimizin humanist ruhunun və Prezidentin rəhbərlik etdiyi dövlətin mərhəmət və şəfqətə dayanan gücünün nümunəsidir. Bu, Azərbaycan dövlətinin hüquqla yanaşı vicdanla da idarə edildiyini göstərir. Əfv – ədalət ilə mərhəmətin görüş yeridir.
Əliməmməd Nuriyev, Konistitusiya Araşdırma Fondunun prezidenti