Əhalinin 9,8 faizi artıq çəkiyə malikdir “30 il əvvəl bu say qorxuducu deyildi”

"Böyüklərdə oturaq iş rejimi, uşaqlarda isə dərs zamanı uzun müddət hərəkətsiz qalma, telefona baxma və kompüter oyunları maddələr mübadiləsini zəiflədir və piy qatının yaranmasına gətirib çıxarır".

Bunu “Yeni Sabah”a diyetoloq Nərgiz Nəzirova bildirib.

Artıq çəkinin bütün dünyada qlobal bir problemə çevrildiyini deyən Nəzirova statistik məlumatları şərh edib. Pepperoni pizza

Azərbaycanda 15 yaşdan yuxarı insanların orta boyu 167,4 sm, orta çəkisi isə 69,7 kiloqramdır. Əhalinin 9,8 faizi artıq çəkiyə malikdir. Bu, piylənmə və digər problemlərə işarədir.

Diyetoloq bildirib ki, hətta 20-30 il əvvəl bu rəqəmlər qorxuducu deyildi:

"167,4 sm boyu və 69,7 kq çəkisi olan insan artıq kökəlməyə meyillidir və bu, sonradan piylənməyə gətirib çıxara bilər. Çəkinin artmasının səbəbləri müxtəlifdir və əhalimizdə artıq çəkidən əziyyət çəkən insanlarda səbəblərin çoxu müşahidə olunur.

İlk növbədə, yanlış qidalanma problemin əsas amilidir. Yüksək kalorili yeməklərin çox qəbul olunması, tez həzm olunan karbohidratların – şirniyyat, şirin qazlı içki və ağ çörəyin qəbulu, gün ərzində qida rasionunun düzgün tənzimlənməməsi və sistematik şəkildə yemək vaxtının buraxılması çəkinin artmasına şərait yaradır.

Digər mühüm səbəb fiziki aktivliyin azlığıdır. Böyüklərdə oturaq iş rejimi, uşaqlarda isə dərs zamanı uzun müddət hərəkətsiz qalma, telefona baxma və kompüter oyunları maddələr mübadiləsini zəiflədir və piy qatının yaranmasına gətirib çıxarır.

Çox vaxt çəki artımı hormonal dəyişikliklərlə də bağlı olur. Xüsusən, qadınlarda hamiləlik dövründə və menopauza zamanı bu hal normal hesab edilir. Bununla yanaşı, hipotireoz kimi endokrinoloji problemlər də kökəlməyə səbəb ola bilir.

Yuxu pozğunluqları da bu məsələdə önəmli amildir. İnsanların yatmazdan əvvəl uzun müddət telefonla vaxt keçirməsi və gec yuxuya getməsi çəkinin artmasına şərait yaradır. Psixoloji faktorlar da bu prosesdə böyük rol oynayır. Stress, davamlı depressiya və s. emosional yeməklənməyə və nəticədə kökəlməyə gətirib çıxara bilir.

Bəzi hallarda isə köklük genetik mənşəli olur. Maddələr mübadiləsi zəif olan insanlarda bu problem daha tez üzə çıxır və belə hallarda qida rasionunun ciddi nəzarət altında saxlanılması vacibdir”.

“Düzgün balanslaşdırılmış qida rasionu tərtib olunmalı, yeməklər vaxtında qəbul edilməli, xüsusilə yay günlərində kifayət qədər su içilməlidir, - Nərgiz Nəzirova vurğulayıb. - Davamlı fiziki aktivlik də önəmlidir. Gün ərzində 1-2 saat gəzinti kifayət edir. Yatmazdan bir saat əvvəl telefondan istifadə etməmək və beynin dincəlməsinə şərait yaratmaq da sağlam yuxu üçün əhəmiyyətlidir. Həmçinin rasionda meyvə və tərəvəzlərin bol olması, xüsusilə axşam yeməklərində tərəvəzlərə üstünlük verilməsi tövsiyə olunur. Əgər çəki artımının səbəbi aydın deyilsə və səbəbsiz kilo yığılmağa başlanırsa, bu halda mütləq həkimə müraciət etmək vacibdir”.

Aytac Əliyeva