Icma.az
close
up
RU
Ekoloq: Bakıda ciyərlərimiz zəhərlə dolur, ömrümüz qısalır

Ekoloq: Bakıda ciyərlərimiz zəhərlə dolur, ömrümüz qısalır

Icma.az, Sherg.az saytına istinadən bildirir.

Şəhərdə sıxlığı azaltmaq üçün əhalinin bir hissəsi bölgələrə köçürülməlidir

Ənvər Əliyev: “Bakı paytaxt funksiyasını itirib, sənaye şəhəri olmamalıdır, sağlamlıq bahasına başa gəlir”

Son illər müşahidə olunan ekoloji böhranlar paytaxt şəhərlərinin gələcəyi ilə bağlı ciddi müzakirələrə səbəb olur.

Ermənistanın İrəvandakı hava çirkliliyi ilə əlaqədar paytaxtın dəyişdirilməsi müzakirəsi regionda urbanizasiya ilə çirklənmə arasında əlaqəni yenidən gündəmə gətirib. Digər qonşu ölkələrin də nümunəsində görürük ki, iqlim dəyişikliyi, sənaye tullantıları, nəzarətsiz tikinti və su ehtiyatlarının tükənməsi kimi amillər böyük şəhərlərdə yaşayış keyfiyyətini təhlükə altına alır.

Qeyd edək ki, İrəvanda hava çirkliliyinin kritik həddə çatması, ictimaiyyətdə paytaxtın köçürülməsi ilə bağlı təkliflərin ortaya çıxmasına gətirib çıxarıb.

Ermənistanın “1in” saytında “Ermənistanın paytaxtı dəyişdirilməlidir” başlıqlı araşdırma dərc edilib. Buna səbəb kimi də İrəvanda mövcud olan hava çirkliliyi göstərilib: “Ermənistan Səhiyyə Nazirliyinin Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika üzrə Milli Mərkəzi havanın çirklənməsinin vətəndaşların sağlamlığı üçün risk faktoru daşıdığını bildirir. Qeyd edilir ki, havanın yüksək səviyyədə çirklənməsi, xüsusən tənəffüs, ürək-damar, allergik və s. xəstəliklərin yayılmasını sürətləndirə bilər”. Sosial şəbəkələrdəki paylaşımlardan aydın olur ki, sözügedən addım Ermənistan ictiamiyyətində birmənalı qarşılanmır. Bir qisim paytaxtın dəyişdirilməli olduğunu, digərləri isə İrəvanın hazırda “beton şəhərə” çevirildiyini, yeni tikinti işlərinin dayandırılması gərəkdiyini vurğulayır. Bildirilir ki, hava çirkliliyi məhz şəhərin əksər yerlərində tikinti işlərinin aparılması ilə əlaqədardır.

Oxşar vəziyyət Tehran üçün də aktualdır - su qıtlığı və ekoloji davamlılığın zəifləməsi ölkənin siyasi-administrativ mərkəzinin gələcək yerləşimi barədə müzakirələri gücləndirib. Eyni tendensiyanın Cənubi Qafqazın digər paytaxtlarında da hiss olunması diqqət çəkir. Şəhərlərin böyüməsi iqtisadi dinamizmi artırsa da, ekoloji dözümlülüyü azaldır və uzunmüddətli perspektivdə yaşayış üçün əlverişliliyi sual altına alır.

Paytaxt Bakı da sürətli urbanizasiya, atmosfer çirkliliyi, nəqliyyat sıxlığı və Xəzər hövzəsində ekoloji tarazlığın pozulması ilə üz-üzədir. Beynəlxalq hesabatlarda regionun havası ən çirkli olan şəhərlərin sırasında yer alır. Xüsusilə də son illər sürətli tikinti, sıxlaşma və yaşıllıq sahələrinin daralması səbəbindən Bakı da hava keyfiyyəti baxımından risk zonasında hesab olunur.

Bu səbəbdən mövzu artıq təkcə lokal urbanistika deyil, regional təhlükəsizlik, ekoloji siyasət və sosial rifahın strateji tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Bu halda isə sual yaranır ki, region paytaxtları gələcək onilliklərdə dayanıqlı yaşıl şəhərlərə çevrilə biləcəkmi, yoxsa yeni inzibati mərkəz axtarışı qaçılmaz olacaq?

Bakı şəhərinin havasının həddindən artıq çirkli olduğunu vurğulayan ekoloq Ənvər Əliyev Sherg.az-a bildirib ki, beynəlxalq müstəvidə də bu məsələnin ciddiliyi dəfələrlə qeyd olunub. Azərbaycanda havanın çirkliliyinin ən ciddi ekoloji problemlərdən olması barədə xəbərdarlıq edilib:

“Rayonlarımızda hələ ki belə bir problem yoxdur. Avto-nəqliyyat vasitələrinin təxminən 85 faizi Bakı şəhərində cəmlənib. Bunun da səbəbi Bakının sənaye şəhəri olmasıdır. Bu maşınların mühərriklərindən buraxılan karbon oksidləri, azot oksidləri, kükürd oksidləri, aldehidlər atmosferi çirkləndirir. Bu zərərli maddələr də benzin və kerosinin yanmasından əmələ gəlir. Sovetdən qalma maşınlar və bəzi ölkələrdən gətirilən işlənmiş köhnə maşınlar havaya daha çox zərərli qazlar buraxır. Bundan başqa, maşınların hərəkətdə olarkən təkərlərindən çıxan hissəciklərin asfaltla sürtünməsi nəticəsində də zərərli maddələr əmələ gəlir. Atmosferdəki bütün zərərli maddələr, qazlar üstümüzə, dərimizə, geyimimizə hopur və ciyərlərimizə daxil olaraq tədricən orqanizmimizi zəhərləyir. Bu da mədə-bağırsaq xəstəlikləri, diqqətsizlik, yorğunluq, stress, yaddaşın zəifləməsinə səbəb olur. İnsan ömrünün qısalmasının bir səbəbi də atmosferin çirkliliyidir. Hər ay ölkəyə təxminən 8 min avtomobil gətirilir. Avtomobil sıxlığı səs-küyə səbəb olur ki, sadaladığım xəstəliklərin yaranma səbəblərindən biri də həddindən artıq səs-küydür. Normal səs səviyyəsi, yəni insanın rahat yatması üçün səs 40-50 desibeldən çox olmamalıdır. Bunu Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da tövsiyə edir. Hamilə qadınlar, uşaqlar, körpələr, ahıllar səs-küydən, atmosferin çirkliliyindən daha çox əziyyət çəkirlər”.

Ə.Əliyevin fikrincə, şəhərdəki sıxlığı, səs-küyü azaltmağın əsas yolu əhalinin bir hissəsinin bölgələrə köçürülməsidir və ya bölgə əhalisinin elə öz yerlərində qalmasına şərait yaratmaqdır:

“Sosial problemlər ucbatından rayonlardan insanlar şəhərə gəlirlər. Bir sözlə, Bakı şəhəri insanların sağlam şəkildə yaşaması üçün öz funksiyasını çoxdan itirib. Paytaxtın yerini dəyişdirmək lazımdır. Bir çox ölkələr bu təcrübəni tətbiq edib. Qazaxıstan nümunəsindən istifadə edə bilərik. Qonşu İranda da paytaxtın İsfahan ətrafına köçürülməsi müzakirə edilir. Paytaxt inzibati şəhər olmalıdır, sənaye funksiyası daşımamalıdır. Çünki bu, insanların sağlamlığı bahasına başa gəlir”.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:240
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 30 Noyabr 2025 14:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see356

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see329

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see306

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see274

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see269

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see260

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see256

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see247

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see242

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see241

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see241

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see237

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see233

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see231

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see224

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see221

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see217

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see212

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see210

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri