Icma.az
close
up
RU
Ekoloq: Bakıda ciyərlərimiz zəhərlə dolur, ömrümüz qısalır

Ekoloq: Bakıda ciyərlərimiz zəhərlə dolur, ömrümüz qısalır

Icma.az, Sherg.az saytına istinadən bildirir.

Şəhərdə sıxlığı azaltmaq üçün əhalinin bir hissəsi bölgələrə köçürülməlidir

Ənvər Əliyev: “Bakı paytaxt funksiyasını itirib, sənaye şəhəri olmamalıdır, sağlamlıq bahasına başa gəlir”

Son illər müşahidə olunan ekoloji böhranlar paytaxt şəhərlərinin gələcəyi ilə bağlı ciddi müzakirələrə səbəb olur.

Ermənistanın İrəvandakı hava çirkliliyi ilə əlaqədar paytaxtın dəyişdirilməsi müzakirəsi regionda urbanizasiya ilə çirklənmə arasında əlaqəni yenidən gündəmə gətirib. Digər qonşu ölkələrin də nümunəsində görürük ki, iqlim dəyişikliyi, sənaye tullantıları, nəzarətsiz tikinti və su ehtiyatlarının tükənməsi kimi amillər böyük şəhərlərdə yaşayış keyfiyyətini təhlükə altına alır.

Qeyd edək ki, İrəvanda hava çirkliliyinin kritik həddə çatması, ictimaiyyətdə paytaxtın köçürülməsi ilə bağlı təkliflərin ortaya çıxmasına gətirib çıxarıb.

Ermənistanın “1in” saytında “Ermənistanın paytaxtı dəyişdirilməlidir” başlıqlı araşdırma dərc edilib. Buna səbəb kimi də İrəvanda mövcud olan hava çirkliliyi göstərilib: “Ermənistan Səhiyyə Nazirliyinin Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika üzrə Milli Mərkəzi havanın çirklənməsinin vətəndaşların sağlamlığı üçün risk faktoru daşıdığını bildirir. Qeyd edilir ki, havanın yüksək səviyyədə çirklənməsi, xüsusən tənəffüs, ürək-damar, allergik və s. xəstəliklərin yayılmasını sürətləndirə bilər”. Sosial şəbəkələrdəki paylaşımlardan aydın olur ki, sözügedən addım Ermənistan ictiamiyyətində birmənalı qarşılanmır. Bir qisim paytaxtın dəyişdirilməli olduğunu, digərləri isə İrəvanın hazırda “beton şəhərə” çevirildiyini, yeni tikinti işlərinin dayandırılması gərəkdiyini vurğulayır. Bildirilir ki, hava çirkliliyi məhz şəhərin əksər yerlərində tikinti işlərinin aparılması ilə əlaqədardır.

Oxşar vəziyyət Tehran üçün də aktualdır - su qıtlığı və ekoloji davamlılığın zəifləməsi ölkənin siyasi-administrativ mərkəzinin gələcək yerləşimi barədə müzakirələri gücləndirib. Eyni tendensiyanın Cənubi Qafqazın digər paytaxtlarında da hiss olunması diqqət çəkir. Şəhərlərin böyüməsi iqtisadi dinamizmi artırsa da, ekoloji dözümlülüyü azaldır və uzunmüddətli perspektivdə yaşayış üçün əlverişliliyi sual altına alır.

Paytaxt Bakı da sürətli urbanizasiya, atmosfer çirkliliyi, nəqliyyat sıxlığı və Xəzər hövzəsində ekoloji tarazlığın pozulması ilə üz-üzədir. Beynəlxalq hesabatlarda regionun havası ən çirkli olan şəhərlərin sırasında yer alır. Xüsusilə də son illər sürətli tikinti, sıxlaşma və yaşıllıq sahələrinin daralması səbəbindən Bakı da hava keyfiyyəti baxımından risk zonasında hesab olunur.

Bu səbəbdən mövzu artıq təkcə lokal urbanistika deyil, regional təhlükəsizlik, ekoloji siyasət və sosial rifahın strateji tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Bu halda isə sual yaranır ki, region paytaxtları gələcək onilliklərdə dayanıqlı yaşıl şəhərlərə çevrilə biləcəkmi, yoxsa yeni inzibati mərkəz axtarışı qaçılmaz olacaq?

Bakı şəhərinin havasının həddindən artıq çirkli olduğunu vurğulayan ekoloq Ənvər Əliyev Sherg.az-a bildirib ki, beynəlxalq müstəvidə də bu məsələnin ciddiliyi dəfələrlə qeyd olunub. Azərbaycanda havanın çirkliliyinin ən ciddi ekoloji problemlərdən olması barədə xəbərdarlıq edilib:

“Rayonlarımızda hələ ki belə bir problem yoxdur. Avto-nəqliyyat vasitələrinin təxminən 85 faizi Bakı şəhərində cəmlənib. Bunun da səbəbi Bakının sənaye şəhəri olmasıdır. Bu maşınların mühərriklərindən buraxılan karbon oksidləri, azot oksidləri, kükürd oksidləri, aldehidlər atmosferi çirkləndirir. Bu zərərli maddələr də benzin və kerosinin yanmasından əmələ gəlir. Sovetdən qalma maşınlar və bəzi ölkələrdən gətirilən işlənmiş köhnə maşınlar havaya daha çox zərərli qazlar buraxır. Bundan başqa, maşınların hərəkətdə olarkən təkərlərindən çıxan hissəciklərin asfaltla sürtünməsi nəticəsində də zərərli maddələr əmələ gəlir. Atmosferdəki bütün zərərli maddələr, qazlar üstümüzə, dərimizə, geyimimizə hopur və ciyərlərimizə daxil olaraq tədricən orqanizmimizi zəhərləyir. Bu da mədə-bağırsaq xəstəlikləri, diqqətsizlik, yorğunluq, stress, yaddaşın zəifləməsinə səbəb olur. İnsan ömrünün qısalmasının bir səbəbi də atmosferin çirkliliyidir. Hər ay ölkəyə təxminən 8 min avtomobil gətirilir. Avtomobil sıxlığı səs-küyə səbəb olur ki, sadaladığım xəstəliklərin yaranma səbəblərindən biri də həddindən artıq səs-küydür. Normal səs səviyyəsi, yəni insanın rahat yatması üçün səs 40-50 desibeldən çox olmamalıdır. Bunu Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da tövsiyə edir. Hamilə qadınlar, uşaqlar, körpələr, ahıllar səs-küydən, atmosferin çirkliliyindən daha çox əziyyət çəkirlər”.

Ə.Əliyevin fikrincə, şəhərdəki sıxlığı, səs-küyü azaltmağın əsas yolu əhalinin bir hissəsinin bölgələrə köçürülməsidir və ya bölgə əhalisinin elə öz yerlərində qalmasına şərait yaratmaqdır:

“Sosial problemlər ucbatından rayonlardan insanlar şəhərə gəlirlər. Bir sözlə, Bakı şəhəri insanların sağlam şəkildə yaşaması üçün öz funksiyasını çoxdan itirib. Paytaxtın yerini dəyişdirmək lazımdır. Bir çox ölkələr bu təcrübəni tətbiq edib. Qazaxıstan nümunəsindən istifadə edə bilərik. Qonşu İranda da paytaxtın İsfahan ətrafına köçürülməsi müzakirə edilir. Paytaxt inzibati şəhər olmalıdır, sənaye funksiyası daşımamalıdır. Çünki bu, insanların sağlamlığı bahasına başa gəlir”.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:182
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 30 Noyabr 2025 14:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri