Icma.az
close
up
RU
Ekoloq: Bakıda ciyərlərimiz zəhərlə dolur, ömrümüz qısalır

Ekoloq: Bakıda ciyərlərimiz zəhərlə dolur, ömrümüz qısalır

Icma.az, Sherg.az saytına istinadən bildirir.

Şəhərdə sıxlığı azaltmaq üçün əhalinin bir hissəsi bölgələrə köçürülməlidir

Ənvər Əliyev: “Bakı paytaxt funksiyasını itirib, sənaye şəhəri olmamalıdır, sağlamlıq bahasına başa gəlir”

Son illər müşahidə olunan ekoloji böhranlar paytaxt şəhərlərinin gələcəyi ilə bağlı ciddi müzakirələrə səbəb olur.

Ermənistanın İrəvandakı hava çirkliliyi ilə əlaqədar paytaxtın dəyişdirilməsi müzakirəsi regionda urbanizasiya ilə çirklənmə arasında əlaqəni yenidən gündəmə gətirib. Digər qonşu ölkələrin də nümunəsində görürük ki, iqlim dəyişikliyi, sənaye tullantıları, nəzarətsiz tikinti və su ehtiyatlarının tükənməsi kimi amillər böyük şəhərlərdə yaşayış keyfiyyətini təhlükə altına alır.

Qeyd edək ki, İrəvanda hava çirkliliyinin kritik həddə çatması, ictimaiyyətdə paytaxtın köçürülməsi ilə bağlı təkliflərin ortaya çıxmasına gətirib çıxarıb.

Ermənistanın “1in” saytında “Ermənistanın paytaxtı dəyişdirilməlidir” başlıqlı araşdırma dərc edilib. Buna səbəb kimi də İrəvanda mövcud olan hava çirkliliyi göstərilib: “Ermənistan Səhiyyə Nazirliyinin Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika üzrə Milli Mərkəzi havanın çirklənməsinin vətəndaşların sağlamlığı üçün risk faktoru daşıdığını bildirir. Qeyd edilir ki, havanın yüksək səviyyədə çirklənməsi, xüsusən tənəffüs, ürək-damar, allergik və s. xəstəliklərin yayılmasını sürətləndirə bilər”. Sosial şəbəkələrdəki paylaşımlardan aydın olur ki, sözügedən addım Ermənistan ictiamiyyətində birmənalı qarşılanmır. Bir qisim paytaxtın dəyişdirilməli olduğunu, digərləri isə İrəvanın hazırda “beton şəhərə” çevirildiyini, yeni tikinti işlərinin dayandırılması gərəkdiyini vurğulayır. Bildirilir ki, hava çirkliliyi məhz şəhərin əksər yerlərində tikinti işlərinin aparılması ilə əlaqədardır.

Oxşar vəziyyət Tehran üçün də aktualdır - su qıtlığı və ekoloji davamlılığın zəifləməsi ölkənin siyasi-administrativ mərkəzinin gələcək yerləşimi barədə müzakirələri gücləndirib. Eyni tendensiyanın Cənubi Qafqazın digər paytaxtlarında da hiss olunması diqqət çəkir. Şəhərlərin böyüməsi iqtisadi dinamizmi artırsa da, ekoloji dözümlülüyü azaldır və uzunmüddətli perspektivdə yaşayış üçün əlverişliliyi sual altına alır.

Paytaxt Bakı da sürətli urbanizasiya, atmosfer çirkliliyi, nəqliyyat sıxlığı və Xəzər hövzəsində ekoloji tarazlığın pozulması ilə üz-üzədir. Beynəlxalq hesabatlarda regionun havası ən çirkli olan şəhərlərin sırasında yer alır. Xüsusilə də son illər sürətli tikinti, sıxlaşma və yaşıllıq sahələrinin daralması səbəbindən Bakı da hava keyfiyyəti baxımından risk zonasında hesab olunur.

Bu səbəbdən mövzu artıq təkcə lokal urbanistika deyil, regional təhlükəsizlik, ekoloji siyasət və sosial rifahın strateji tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilir.

Bu halda isə sual yaranır ki, region paytaxtları gələcək onilliklərdə dayanıqlı yaşıl şəhərlərə çevrilə biləcəkmi, yoxsa yeni inzibati mərkəz axtarışı qaçılmaz olacaq?

Bakı şəhərinin havasının həddindən artıq çirkli olduğunu vurğulayan ekoloq Ənvər Əliyev Sherg.az-a bildirib ki, beynəlxalq müstəvidə də bu məsələnin ciddiliyi dəfələrlə qeyd olunub. Azərbaycanda havanın çirkliliyinin ən ciddi ekoloji problemlərdən olması barədə xəbərdarlıq edilib:

“Rayonlarımızda hələ ki belə bir problem yoxdur. Avto-nəqliyyat vasitələrinin təxminən 85 faizi Bakı şəhərində cəmlənib. Bunun da səbəbi Bakının sənaye şəhəri olmasıdır. Bu maşınların mühərriklərindən buraxılan karbon oksidləri, azot oksidləri, kükürd oksidləri, aldehidlər atmosferi çirkləndirir. Bu zərərli maddələr də benzin və kerosinin yanmasından əmələ gəlir. Sovetdən qalma maşınlar və bəzi ölkələrdən gətirilən işlənmiş köhnə maşınlar havaya daha çox zərərli qazlar buraxır. Bundan başqa, maşınların hərəkətdə olarkən təkərlərindən çıxan hissəciklərin asfaltla sürtünməsi nəticəsində də zərərli maddələr əmələ gəlir. Atmosferdəki bütün zərərli maddələr, qazlar üstümüzə, dərimizə, geyimimizə hopur və ciyərlərimizə daxil olaraq tədricən orqanizmimizi zəhərləyir. Bu da mədə-bağırsaq xəstəlikləri, diqqətsizlik, yorğunluq, stress, yaddaşın zəifləməsinə səbəb olur. İnsan ömrünün qısalmasının bir səbəbi də atmosferin çirkliliyidir. Hər ay ölkəyə təxminən 8 min avtomobil gətirilir. Avtomobil sıxlığı səs-küyə səbəb olur ki, sadaladığım xəstəliklərin yaranma səbəblərindən biri də həddindən artıq səs-küydür. Normal səs səviyyəsi, yəni insanın rahat yatması üçün səs 40-50 desibeldən çox olmamalıdır. Bunu Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı da tövsiyə edir. Hamilə qadınlar, uşaqlar, körpələr, ahıllar səs-küydən, atmosferin çirkliliyindən daha çox əziyyət çəkirlər”.

Ə.Əliyevin fikrincə, şəhərdəki sıxlığı, səs-küyü azaltmağın əsas yolu əhalinin bir hissəsinin bölgələrə köçürülməsidir və ya bölgə əhalisinin elə öz yerlərində qalmasına şərait yaratmaqdır:

“Sosial problemlər ucbatından rayonlardan insanlar şəhərə gəlirlər. Bir sözlə, Bakı şəhəri insanların sağlam şəkildə yaşaması üçün öz funksiyasını çoxdan itirib. Paytaxtın yerini dəyişdirmək lazımdır. Bir çox ölkələr bu təcrübəni tətbiq edib. Qazaxıstan nümunəsindən istifadə edə bilərik. Qonşu İranda da paytaxtın İsfahan ətrafına köçürülməsi müzakirə edilir. Paytaxt inzibati şəhər olmalıdır, sənaye funksiyası daşımamalıdır. Çünki bu, insanların sağlamlığı bahasına başa gəlir”.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:188
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 30 Noyabr 2025 14:49 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see309

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see301

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see268

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see248

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see248

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see247

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see240

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see232

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see230

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see225

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see206

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see205

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see204

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see203

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see203

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see198

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see197

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see195

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see191

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri