Ekspert: 2025ci ildə Kremli böyük problemlər gözləyir

...Rusiyada 2025-ci ildə müharibə üçün nəzərdə tutulan xərclər qapalı maddələr nəzərə alınmaqla büdcənin 70 faizdən çoxunu təşkil edə bilər. Bu çox puldur. Və əsas sual budur: Rusiya Federasiyası onları haradan alacaq?

SİA-nın məlumatına görə, bu barədə iqtisad elmləri namizədi, Milli Strateji Araşdırmalar İnstitutunun baş məsləhətçisi İvan Us dünən, dekabrın 30-da FREEDOM telekanalının efirində bildirib.

Onun fikrincə, üç mənbədən danışmağın mənası var. Birincisi, "qazan" deyilən şeydir, yəni Milli Rifah Fondu. ...Rusiyanın, əlbəttə ki, Milli Rifah Fondu deyilən fondda müəyyən qənaətləri var və bu, Rusiyaya təxminən üç illik tammiqyaslı müharibədə kömək etdi, lakin unutmaq lazım deyil ki, bu, əbədi deyil.

…Və bunu da başa düşmək lazımdır. İndi isə nəinki müxalifət, hətta Rusiya Mərkəzi Bankı belə ehtiyatla siqnallar verir və bunu istisna etmir, Mərkəzi Bankın bəyanatında deyildiyi kimi, Milli Rifah sıfıra enir.

Yəni, dövlətin malik olduğu əmanətlər yoxa çıxa bilər.

…Müharibənin digər maliyyə mənbəyi, əsası isə neft gəlirləridir. Neft Rusiya iqtisadiyyatının əsası olaraq qalır. 2025-ci ildə Rusiya büdcəsinə gözlənilən gəlirlərin 27 faizi gəlirlərindən əldə olunacaq.

Rusiyanın bunlarla bağlı gözləntilərinin doğrulmayacağı, bizim vurğuladığımız kimi, yeni seçilmiş prezident Donald Trampın 20 yanvarda andiçmə mərasimindən sonra verdiyi vədləri yerinə yetirməsindən asılıdır.

Bu vədlərdən biri ABŞ-da neft hasilatının artırılmasıdır. Trampın ətrafı artıq hasilatın sutkada 3 milyon barel artması ilə bağlı məlumatları eşidib.

…Dünya hər gün 81 milyon barel neft hasil edir. Və burada ABŞ-ın hələ də istehsal etməyi planlaşdırdığı gündə 3 milyon. Bu, əhəmiyyətli rəqəmdir. Üstəlik, Səudiyyə Ərəbistanının hasilatı artırmaq üçün atacağı addımlar hələ də gözlənilir. Üstəlik, gələn Tramp administrasiyasının neft hasilatını artıra biləcək ölkələrə qarşı atdığı addımları da istisna etmirəm. Mən ilk növbədə Venesuelanı nəzərdə tuturam. Başa düşürük ki, bu, neft ehtiyatlarına görə dünyanın ən böyük ölkəsidir. Trampın bu ölkədə inqilaba töhfə verə biləcəyini və buna uyğun olaraq onun oyuna qayıtmasını istisna etmirəm. Bu nəyə gətirib çıxaracaq? Çünki qiymətlər kəskin ucuzlaşacaq. Və burada əsas məsələ Rusiyanın pulunu haradan əldə etməsi sualının cavabıdır. Bunları əsasən öz neft ixracından götürür... Nəzərinizə çatdırım ki, Rusiyanın 2025-ci il büdcəsində bir barel üçün 70 dollar rəqəmi var. Qiymətlər aşağı düşsə... Məncə, qiymət 50, hətta 40 dollar/bareldən də aşağı ola bilər.

Bunu Us qeyd edib.

…Qeyri-neft-qaz sektoruna gəlincə, iqtisadçının fikrincə, yüksək uçot dərəcəsi kontekstində və “uçot dərəcəsinin daim artması hissi ilə” ondan ciddi gəlir gözləmək olmaz. Axı, inkişaf etmək üçün müəssisələrə Rusiyada getdikcə bahalaşan kredit pulları lazımdır.

…Bu nəyə gətirib çıxaracaq? Üstəlik, qeyri-neft-qaz sektorunda gözlənilən gəlirlər alınmayacaq.

…2025-ci ilin ikinci yarısında Rusiya iqtisadiyyatında ciddi problemlərin olacağını proqnozlaşdırılır.

…Əgər siz indi gözlədiyimiz kimi, kifayət qədər neft, qeyri-neft və qaz sektorunda da kifayət qədər almırsınızsa, o zaman sual yaranır: pul haradan gələcək? İstisna etmirəm ki, 2025-ci il, ən azı ilin ikinci yarısı Rusiya üçün hansısa ciddi çöküşdən daha çox əlamətdar ola bilər...

Yeri gəlmişkən, Rusiya mətbuatı da bu barədə artıq yazır. 2024-cü ilin ikinci yarısının əvvəlini xatırlasaq, o zaman staqflyasiyadan danışırdıq.

2024-cü ilin son ayı olan dekabr ayında “resessiya” sözü ortaya çıxdı. Və tənəzzüldən depressiyaya yalnız bir addım var. Bu addım bu il baş verə bilər.

Bunu isə İvan Us bildirib.

Əli Babayev