El Nino dünyanı dəyişdirə bilərmi?

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

ABŞ-da asfaltın əriməsi, Qərbi Avropada minlərlə ölüm və Rusiyada qəribə bir yay - bütün bunlar rekord qıran zərərli El Niño fenomeni ilə əlaqələndirilir. Əlbəttə ki, qəhvə və digər əsas kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətlərinin gözlənilən artımı da buna görədir. Lakin bu mənzərədə bəzi kor nöqtələr var: əvvəlki El Ninolar zamanı qlobal məhsuldarlıq artmışdı. 2026-cı ildə nə baş verməsi ən çox ehtimal olunur və niyə bu hadisənin rolu düşündüyümüzdən daha böyük ola bilər?

Bu ilki xüsusilə güclü El Nino artıq 1877-ci ildə milyonlarla insanın həyatına son qoyan guya oxşar bir hadisə ilə müqayisə edilir. Tarix özünü təkrarlayır, amma daha böyük güclə?

Builki xüsusilə güclü El Nino artıq 1877-ci ildə milyonlarla insanın ölümünə səbəb olan oxşar bir hadisə ilə müqayisə edilir. Tarix təkrarlanır, amma daha böyük güclə? 

El Nino, Sakit okeanda ekvatorda dəniz temperaturunun beş aydan çox davam edən nəzərəçarpacaq dərəcədə artmasıdır. Adətən, bu, normadan cəmi bir və ya iki dərəcə yüksəkdir. İsti dəniz suyu daha sürətli buxarlanır və onun üzərində buludlar əmələ gəlir və okeanın bu hissəsini daha da "isidir". Nəticədə, planetin ümumi temperaturu El Nino illərində bir qədər yüksəlir - bu, bir neçə ildən bir baş verir.

Məlumatda qeyd olunur ki, insanlar tez-tez El Nino səbəbindən on milyonlarla insanın ölümünə səbəb olan 1877-ci il aclığını xatırlayırlar. Deyirlər ki, Hindistan, İndoneziya və digər yerlərin münbit bölgələrində yağış yağmayacaq. Düyü, qəhvə də bahalaşacaq. Bu ilki hadisədən dəyən maddi ziyan artıq üç trilyon dollar - qlobal ÜDM-in təxminən üç faizi səviyyəsində proqnozlaşdırılıb. ABŞ-da bu əsrin tənəzzülləri iqlim hadisəsinin yaxın aylarda bizə vuracağı gözlənilən intensivliyə çatmayıb.

Bu, xüsusilə 2026-cı ildə narahatedicidir. Alimlər Sakit Okeanın ekvatorundakı suyun temperaturunun bu dəfə xüsusilə sürətlə artacağını müəyyən ediblər. Hətta bu ilki hadisənin 21-ci əsrin ən güclü El Ninosu və ya super El Niño olması ehtimalı üçdə ikidir. Bu terminin dəqiq elmi tərifi yoxdur, sadəcə bu cür ən güclü hadisələr üçün qeyri-rəsmi bir addır. Okean səthinin temperaturu adi haldan 2,4 dərəcə Selsiyə qədər yüksək ola bilər. Bu o deməkdir ki, El-Ninyo istiliyinin olduğu yerlərdə temperatur adi haldan daha yüksək olacaq. Güclü yağışların baş verdiyi yerlərdə isə temperatur adi haldan daha dağıdıcı olacaq.

M.MİRZƏ
XQ