Elçinlə bağlı xatirələr…

Xalq yazıçısı Elçinlə yollarımız müxtəlif vaxtlarda, müxtəlif şəraitlərdə kəsişib. Bu görüşlər bəzən tamamilə təsadüfi, bəzən isə peşə fəaliyyətimlə bağlı olub. Hər birində onun şəxsiyyətinə, davranışına və münasibətlərinə dair öz təəssüratlarımı formalaşdırmışam. Yazıda təqdim etdiyim Elçin haqqında yaddaşımda qalan kiçik, amma yaddaqalan xatirələrimi sizlərlə bölüşmək istərdim.

Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsində dərs dediyim illər idi.

Tələbələrimdən biri, gənc bir qız, dərslərdə çox görünmürdü. Seminarlarda cavab vermir, tez-tez də dərs buraxırdı. Bir dəfə səbəbini soruşdum. Gülümsəyərək, bir az da çəkinərək dedi:

–Babamın yubileyinə hazırlaşırdım, ona görə dərslərə gələ bilmədim.

Sonralar bu bəhanə bir neçə dəfə təkrarlandı. İmtahan yaxınlaşanda isə gördüm ki, qiymət cədvəlində onun haqqında heç bir qeydim yoxdur (nə dərsdə iştirakı, nə cavabları, nə də yazı işi var). Mən də belə qərara gəldim ki, qiymət yazmayım.

Bir gün fakültənin dekan müavini Ə.Hacıyev dərs zamanı qapını açıb, ona xas həyəcanla məni dəhlizə çağırdı:

-Siz bir tələbəyə qiymət yazmamısınız. Dedim ki, bəli, yəqin Aysunu deyirsiniz, çünki dərsə gəlmir. Dekan müavini bir qədər susdu, sonra soruşdu:

-Bilirsiniz o kimdir?

-Yox, – dedim, – heç maraqlanmamışam da.

-O, xalq yazıçısı Elçinin qızıdır…

 Bu söz məni təəccübləndirdi. Doğrusu, Elçinin qızının tələbəm olduğunu bilmirdim. O, sonra əlavə etdi ki, özü dekanlığa zəng edib. Onu da deyim ki, mənim üçün tələbə kimin övladı olmasından asılı olmayaraq eynidir. Maraq dairəmdə olmayıb belə məsələlər. Amma dekan müavininin sonrakı cümləsi məni üşündürdü:

-Amma Elçin müəllim onu da dedi ki, bilirəm, çox dərs buraxıb-babasının yubileyinə hazırlaşırdı (İlyas Əfəndiyevi nəzərdə tuturmuş-P.M.) Müəllimə istəsə, onunla şəxsən danışaram.

Elçin müəllimin sözlərində nə bir göstəriş, nə də təzyiq vardı – sadəcə, səmimi bir rica idi. O, bu işi mənim başımın üstündən də edə bilərdi. Azmı görmüşük belə işləri.?! O an düşündüm ki, belə bir istisna edə bilərəm və zəngə ehtiyac yoxdur. Elçin böyük yazıçı idi, mənim də ona dərin hörmətim vardı.

 Beləcə, bu məsələ sakit şəkildə həll olundu. Amma yaddaşımda Elçin müəllimin həmin incə, təmkinli və hörmətli yanaşması qaldı. Çünki çox hallarda ad-san sahibi olanlar tələb edər, göstəriş verər, amma o, yalnız rica edirdi.

 ***

Çoxları bilir ki, mən Azərbaycan ədəbiyyatı və mətbuatını tədqiq edirəm, xüsusilə də Güney Azərbaycanla bağlı mövzulara üstünlük verirəm. Bu səbəbdən, Güney Azərbaycandakı yaradıcı ziyalılarla əlaqə saxlayır, fikir mübadiləsi  edirdik.

Bir dəfə oradakı dostlar mənə dedilər ki, Elçinin bir kitabını çap etdirmək istəyirlər. Bu işdə mən onlara yardım elədim. Sonra həmin kitabı mənə göndərib xahiş etdilər ki, onu Elçinə çatdırım. Mən Elçinin köməkçisi Əkrəm müəllimlə əlaqə saxladım və o, görüşümüzü təşkil etdi.

Elçin müəllimlə görüşəndə ona kitabı təqdim edərək dedim:

– Çalışdım ki, sizin əsərləriniz orada, Güney Azərbaycanda, İranda da oxucuların qəlbinə yol tapsın.

O, məmnunluqla gülümsədi və təşəkkür etdi. Mən əlavə etdim ki, bu işi edənlər şəxsi təşəbbüs və gücləri ilə çalışırlar. Onlara dəstək lazımdır. Siz bu məsələdə kömək edə bilərsinizmi?

Elçin müəllim bir qədər düşündü, sonra isə dedi:

– Hal-hazırda heç nə edə bilməyəcəyəm. İndi vaxtım yoxdur, bilirsiniz ki, işlərim çoxdur. Bir zaman bu işlərdən ayrılanda belə işlərə də vaxt ayıraram.

Mən əlavə söz demədim, təşəkkür edib ayrıldım. Amma doğrusu, bir az təəccübləndim. Güney Azərbaycan ziyalılarının fədakarlığını görüb, buradakı tanınmış yazıçıların bu cür məsafəli münasibəti mənim üçün gözlənilməz idi.

 ***
Elçin müəllimllə bağlı bağlı bir xatirə də bir vaxtlar işlədiyim Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqə Cəmiyyəti ilə bağlıdır.

Əvvəlcə bu Mədəni Cəmiyyət-Mərkəz haqda doğru-dürüst bilgi verim. Azərbaycanın Xarici Ölkələrlə Dostluq və Mədəni Əlaqə Cəmiyyətinin yaranması 1940-cı illərə gedib çıxır.

 O illərdə qurulmuş Cəmiyyətin müxtəlif şöbələri vardı. Taleyin hökmü ilə müxtəlif səbəblərdən Vətəndən ayrı düşmüş – xarici ölkələrdə yaşayan soydaşlarımızla əlaqə, mədəniyyətimizin dünya ölkələrində yayılması, xaricdən gələn qonaqların qarşılanması, ölkə xaricində “Azərbaycan günləri”nin təşkili – bütün bunlar onun fəaliyyət istiqamətlərinə daxil idi. Cəmiyyətin sonralar mətbu orqanları da yarandı: əvvəlcə “Vətənin səsi”, sonra “Odlar Yurdu” qəzeti, habelə “Azərbaycan bugün” jurnalı 7 xarici dildə Sovet Azərbaycanını Beynəlxalq aləmə tanıdırdı. Bu qurumun ilk sədri Səməd Vurğun, sonrakı illərdə isə Rza Quliyev, daha sonra isə Nəbi Xəzri oldu.

 1980-ci illərin sonlarında Cəmiyyətin bir şöbəsi və onun “Odlar yurdu” adlı redaksiya orqanı ayrılaraq “Vətən” Cəmiyyəti adı altında fəaliyyət göstərməyə başladı. “Vətən” Cəmiyyətinə isə xalq yazıçısı Elçin sədr təyin olundu.

Mən tələbəlik illərimin ikinci kursundan bu cəmiyyətdə işləməyə başladım. Əvvəlcə makinaçı kimi işə qəbul olundum, sonra xarici dillərə bələd olduğum üçün kitabxanada çalışdım. Rəhbərlik yazı qabiliyyətimi nəzərə alaraq məni “Odlar Yurdu” qəzetinə keçirdi. O vaxtlar qəzet xeyli populyar idi. Redaksiyada cəmi üç nəfər çalışırdı: baş redaktor Ramiz Əsgər və iki müxbir. Mən əsasən mədəniyyət və incəsənət mövzularında yazılar hazırlayırdım.

Bir müddət sonra “Azərbaycan bu gün” jurnalında redaktor vəzifəsi boşaldı. Mən Cəmiyyətin sədri Nəbi Xəzridən həmin işə keçmək üçün icazə istədim. Xahişim nəzərə alındı və məni jurnalın “Azərbaycan” bölməsinə redaktor təyin etdilər. Bu, əvvəlki işimlə müqayisədə həm maaş, həm də məsuliyyət baxımından daha yüksək vəzifə idi.

 Az keçməmiş yeni yaradılmış “Vətən” Cəmiyyətinin rəhbərliyi, görünür, təcrübəmi və fəaliyyətimi qiymətləndirərək, məni köhnə işçilərdən biri kimi öz sıralarında görmək istədiklərini bildirib rəsmi dəvət göndərdi.

 Lakin mən yenicə yeni işimə başlamışdım və ilk iş yerimdən ayrılmaq istəmirdim. Sadəcə, təşəkkürümü bildirdim, dəvəti isə qəbul edə bilmədim. Bu hadisə mənə bir daha göstərdi ki, Elçin müəllim gənc və sadə bir qələm sahibinin belə işinə diqqət yetirir, onu qiymətləndirir və dəyər verirdi. Ümumiyyətlə, o illərdə təcrübəyə, peşəkarlığa daha çox dəyər verilirdi.

Pərvanə Məmmədli

Gununsesi.info