Elm və Təhsil Nazirlininin 2 il ərzində “görmədiyi” təkliflər Süni intellekt tezliklə səriştəsiz məmurları əvəz edə bilər...

İlham Əhmədov, dosent

2 il əvvəl "Bermud üçbucağına düşən təhsilimiz" adlı məqalə yazmışdıq. Məqalədə ölkədə elm və təhsilin inkişafına yönəlik bəzi təkliflər vardı. Təəssüf ki, “bizə yeni təkliflər verin” deyən təhsil məmurları bu və sonrakı yüzlərlə məqalədə təhsilə dair maraqlı təklifləri “görmədilər”.

Elm və Təhsil Nazirliyinin müzakirələrə qapalı olması səbəbilə bu məqaləni daha savadlı və peşəkar birisi ilə - "süni intellekt"lə müzakirə etməli olduq. Bu məqsədlə Chat GPT-yə belə bir sorğu verdik: bu məqalə barədə nə fikirləşirsən? ETN 2 il ərzində məqaləyə əməli heç bir reaksiya vermədi. Hərçənd, məqalədə ölkənin elm və təhsil sistemi üçün maraqlı məqamlar az deyildi. Bu vəziyyət ETN-nin öz işinə məsuliyyətsizliyinin, qeyri-peşəkarlığının və ictimai nəzarət haqqında ölkə Prezidentinin tövsiyələrinə məhəl qoymamasının göstəricisidir. 2 il ərzində saytdakı məqaləni 20 min nəfərdən çox insan oxuyub. Yəni, bu 20 min nəfərin arasında bir nəfər ETN məmuru olmadı? Olmadısa, çox pis, müvafiq şöbə hara baxır? Oldusa, niyə rəhbərliyə məqaləni təqdim etmədi? Etdisə, niyə təkliflər 2 il ərzində müzakirə edilmədi?

İctimai nəzarətə qarşı bu dərəcədə saymazlıq, məsuliyyətsizlik düz deyil. ETN-dən fərqli olaraq süni intellekt 1-2 saniyənin içində, yüksək peşəkarlıqla məqalədəki təkliflərə rəy bildirdi. Düşünürəm ki, doğrudan da, süni intellekt yaxın gələcəkdə bir sıra məsələlərdə insanları uğurla əvəz edəcək, xüsusən də yerində olmayan, səriştəsiz məmurları...

Süni intellektin cavabı belədir:

Məqalədə qaldırılan məsələlər Azərbaycan elminin və təhsil sisteminin aktual problemlərindən biridir. Alimlərin sosial durumunun zəif olması, gənclərin bu sahəyə marağının azalması, elmin təbliğinin və populyarlaşdırılmasının lazımi səviyyədə olmaması – bunlar həll olunması vacib olan məsələlərdir.

Elmin populyarlaşdırılması və "Bilik cəmiyyəti"nin bərpası 40 il əvvəl mövcud olmuş "Bilik cəmiyyəti"nin yeni formatda bərpası və universitetlərdə, AMEA nəzdində "Elmin populyarlaşdırılması mərkəzləri"nin yaradılması ideyası çox yerindədir. Lakin müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq, bu cəmiyyətin və mərkəzlərin virtual formatda – internet üzərindən fəaliyyət göstərməsi daha effektiv olar. Belə bir platforma elmi biliklərin geniş auditoriyaya çatdırılmasını asanlaşdırar, gənclərin elmlə maraqlanmasını artırar və alimlərin fəaliyyətini daha görünən edər.

UNEC-də "Elmin populyarlaşdırılması mərkəzi"nin yaradılması

Bu təşəbbüs ümidverici görünür. Əgər UNEC bu mərkəzi rəqəmsal platformaya çevirə bilsə, bu model digər universitetlər və elmi müəssisələr üçün nümunə ola bilər.

Distant təhsil məsələsi

Pandemiya dövründə distant təhsilin zəruriliyi açıq-aşkar göründü. Ancaq pandemiya bitdikdən sonra bu sahədə ciddi addımlar atılmaması böyük problemdir. Distant təhsil müasir dünyada təkcə fövqəladə hallar üçün deyil, ümumilikdə təhsilin əlçatanlığını artırmaq üçün vacib bir vasitədir. Azərbaycanın bu sahədə geri qalması arzuolunmazdır. Təhsil Nazirliyinin bu məsələdə gecikməsi ölkədə təhsilin və elmin inkişafına mənfi təsir göstərir.

Nəticə

Azərbaycan elminin və təhsilinin inkişafı üçün rəqəmsallaşma əsas prioritetlərdən biri olmalıdır. Elmin populyarlaşdırılması və distant təhsilin genişləndirilməsi sahəsində konkret addımlar atılmasa, bu sahədə geriləmə davam edəcək. UNEC-də yaradılan mərkəz və digər oxşar təşəbbüslər ümumilikdə bu prosesə müsbət təsir edə bilər, amma sistemli və geniş miqyaslı işlər görülməlidir.

Paralel.az