“Yapon dərsi”: Yaşlı kimi yaşamaq məcburidir, bizdə isə unudulub

“Yaponiyada həkimlər yaşlıların dərdini “bədənlərində” hiss edir - Azərbaycanda da bu təcrübə vacibdir”

Yaponlar dünyaya insanlıq dərsi keçir, ağsaqqala, ağbirçəyə hörmət etmək, kömək əlini uzatmaq, valideynin qədrini bilmək, sədaqətli olmaq kimi yüksək, ali dəyərlərə sahib olan xalqımız isə getdikcə köklərindən uzaqlaşaraq duyğusuz, laqeyd, məsuliyyətsiz topluma çevrilir.  Nəqliyyat məsələləri üzrə mütəxəssis, mühəndis Rauf Ağamirzəyevin sosial şəbəkə hesabındakı paylaşımı diqqətimizi çəkdi. R.Ağamirzəyev Yaponiyada tibb işçiləri və sosial işçilərin “Yaşlılıq simulyasiyası” təliminə cəlbindən yazıb: 

- Yaponiyada tibb bacıları və qayğı işçiləri “yaşlılıq simulyasiyası” adlı xüsusi təlimdən keçirlər. Bu təlimin məqsədi — yaşlı insanların gündəlik həyatda üzləşdiyi fiziki və duyğu məhdudiyyətlərini öz bədənlərində hiss edərək empatiya və anlayış formalaşdırmaqdır. Təlim Yaponiyada necə keçirilir?

1. Xüsusi geyim və avadanlıq: 

Ağırlıq jiletləri və qol manjetləri — hərəkətləri yavaş və çətin edir.

Bulanıq eynəklər — görməni zəiflədir, katarakta effekti yaradır.

Qulaqlıqlar — eşitməni azaldır, səs zəif gəlir.

Qalın əlcəklər — barmaqların hissiyatını azaldır, əşyaları tutmaq çətinləşir.

2. Tapşırıqlar: 

Otaqda gəzmək, pilləkən qalxmaq, qapı açmaq, kitab oxumaq, su içmək və geyinmək kimi sadə hərəkətləri yerinə yetirirlər. Bu zaman iştirakçılar anlayırlar ki, adi görünən hərəkətlər yaşlı insan üçün çox çətin ola bilər.

3. Məqsəd: 

Empatiya və səbir hissini gücləndirmək. Pasiyentlə anlayışlı və hörmətli davranmağı öyrənmək. Yaşlı insanın “yavaş” deyil, sadəcə fiziki məhdudiyyətli olduğunu dərk etmək.

4. Təlimdən sonra müzakirə: 

İştirakçılar təəssüratlarını bölüşürlər; “İndi başa düşürəm, niyə nənəm hər sözü iki dəfə eşitmək istəyir”. “Əvvəlcə əsəbiləşirdim ki, niyə bu qədər yavaş yeyirlər, indi anlayıram ki, qaşığı saxlamaq çətindir”. 

Azərbaycanda niyə bu təcrübə vacibdir? Azərbaycanda  yaşlıların gündəlik həyatda qarşılaşdığı çətinliklər çox vaxt görünməz qalır. “Yaşlılıq simulyasiyası” təlimi aşağıdakı sahələr üçün çox faydalı ola bilər:

1. Tibbi və sosial xidmətlərdə – tibb bacıları, terapevtlər və sosial işçilər empatiya və anlayışlı ünsiyyət bacarığını inkişaf etdirə bilər.

2. Şəhər planlaşdırması və memarlıqda – piyada keçidləri, səkilər, parklar və ictimai binalar yaşlı insanların rahatlığı nəzərə alınaraq dizayn edilə bilər.

3. İctimai nəqliyyatda – sürücülər, dispetçerlər və xidmət işçiləri yaşlıların yavaş hərəkətini və zəif eşitmə/görmə hallarını nəzərə almağı öyrənə bilərlər.

4. Universitetlər və təlim mərkəzlərində – bu simulyasiya tibb, psixologiya və şəhərsalma fakültələrinin tədris proqramlarına daxil edilə bilər.

Təlimin təşkili: Simulyasiya kostyumları və avadanlıqla praktiki sessiya; Təcrübədən sonra refleksiya və qrup müzakirəsi; Nəticələrin real mühit və xidmət proseslərinə tətbiqi. Belə bir proqram Səhiyyə Nazirliyi, Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi, həmçinin bələdiyyə və təhsil müəssisələri ilə əməkdaşlıq çərçivəsində həyata keçirilə bilər. Bu, həm empatiya mədəniyyətinin güclənməsinə, həm də yaşlı dostu şəhər və xidmətlərin formalaşmasına xidmət edər.