Elmi dərəcəsi olmayan, amma illərlə real təcrübə toplayan mütəxəssislərin ali təhsil sisteminə cəlbi zərurətdir

İdman ixtisasları üzrə ali təhsil müəssisələrində müəllim çatışmazlığı aktual problem olaraq qalır. Xüsusilə həndbol, velosiped və qış idman növləri kimi sahələr üzrə həm elmi dərəcəyə, həm praktik təcrübəyə, həm də pedaqoji bacarıqlara malik kadrların azlığı bu istiqamətdə tədrisin təşkili prosesini çətinləşdirir. Mövcud vəziyyət bəzi hallarda xarici mütəxəssislərin cəlb edilməsini zəruri edir.

Bu şəraitdə idman sahəsində təcrübəsi olan mütəxəssislərin ali təhsil müəssisələrində dərs deməsi üçün elmi dərəcə tələbinin yumşaldılması nə dərəcədə məqsədəuyğundur və bu addım kadr çatışmazlığının aradan qaldırılmasına kömək edə bilərmi?

Redaktor.az-a danışan Əməkdar müəllim Sona Əliyeva bildirdi ki, hazırda, ali məktəblərdə dərs demək üçün əsas tələblərdən biri elmi dərəcədir:

"Bu isə idman sahəsində uzun illər praktiki fəaliyyət göstərmiş, lakin akademik tədqiqatla məşğul olmayan şəxslərin sistemə daxil olmasını çətinləşdirir. Nəticədə, təcrübəli məşqçilər, idman ustaları və milli komandalarda işləyən mütəxəssislər universitet auditoriyasından kənarda qalır. Bir tərəfdən universitetlər akademik kadr axtarır, digər tərəfdən praktiki bilik daşıyıcıları akademik sistemə buraxılmır. Bir çox ölkələr bu problemi daha çevik kadr modeli ilə həll edib. Məsələn, ABŞ, Böyük Britaniya və Cənubi Koreyada universitetlərdə “Professor of Practice” adlı mexanizm var. Bu status elmi dərəcəsi olmayan, lakin sahəsində yüksək nailiyyət qazanmış, beynəlxalq təcrübəyə malik mütəxəssislərə dərs demək hüququ verir. Bu sistem sayəsində həm nəzəri, həm də tətbiqi tədris balanslı şəkildə qorunur. Eyni yanaşma Finlandiyada və İtaliyada da tətbiq olunur, orada da idman pedaqoqları elmi dərəcə tələb etmədən “praktik modul” fənlərini tədris edə bilirlər, lakin metodik və nəzəri dərsləri elmi dərəcəsi olan kadrlar aparır. Beləcə, tədris həm praktik, həm də elmi dəyərləri özündə birləşdirir".

Mütəxəssisin fikrincə, elmi dərəcə tələbi ilə bağlı dəyişiklər qəbul olunarsa, universitetlər daha çox peşəkar idman mütəxəssislərini cəlb edə bilər, kadr çatışmazlığı ilə bağlı məsələlər aradan qalxar.

"Həmçinin, tələbələr praktik təcrübəsi olan müəllimlərdən real bilik və təlim metodikaları öyrənər və tətbiq edə bilərlər. 
İdman sahəsi elə bir spesifik sahədir ki, burada  təhsil yalnız nəzəriyyə ilə məhdudlaşa bilməz. Elmi dərəcəsi olmayan, amma illərlə real təcrübə toplayan mütəxəssislərin ali təhsil sisteminə cəlbi zərurətdir, güzəşt deyil. Əgər bu cür çevik model tətbiq olunsa, universitetlərdə praktika ilə elmin birləşdiyi müasir idman tədrisi formalaşar və ölkəmizdə idman sahəsinin elmi inkişafına real təkan verər", - deyə Sona Əliyeva yekunlaşdırdı.

Xədicə BAXIŞLI