Ən məqbul sülh planı Avropa İttifaqı liderlərinin irəli sürdüyü plandır ŞƏRH

Son günlər Rusiya-Ukrayna müharibəsinin həlli məsələsi yenidən gündəmdədir. ABŞ və Avropa İttifaqı tərəfindən münaqişənin həlli üçün planlar hazırlanıb.

Bəs nəticə necə ola bilər?

Redaktor.az-a açıqlama verən siyasi şərhçi Çingiz Şahbazi bildirdi ki, ABŞ Prezidenti Donald Trampın 28 bəndlik sülh planının ardınca Avropa İttifaqı liderlərinin 24 bəndlik planı Tramp planına qarşı alternativ olaraq hazırlanıb təqdim olundu:

"Rusiya-Ukrayna müharibəsi ətrafında bu kontekstdə artan gərginliklər var və bu hər gün daha da geniş miqyas almaqdadır. Bütün bunlar deməyə əsas verir ki, bu istiqamətdə hazırlanan planların, görüşlərin, verilən bəyanatların arxasında həm geosiyasi, həm strateji, həm də iqtisadi motivlərlə bağlı maraqlar yer alır. Artıq vəziyyət o həddə çatıb ki, ABŞ Prezidenti Donald Tramp Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskini Ağ Evdə qəbul etməkdən imtina edib və Ağ Ev mətbuat katibi Kerolayn Livittin “ABŞ-nin Ukraynaya maliyyə yardımlarını dayandırması ilə bağlı” "Fox News" kanalına verdiyi açıqlaması yer alıb. Əlbəttə ki, Trampın təklif etdiyi sülh planında da Ukrayna üçün çox ağır maddələr mövcuddur. Hansı ki, Ukraynanın Rusiya tərəfindən işğal olunmuş torpaqlarını Rusiyaya vermək və hərbi gücün ölçülü azaldılması, həmçinin Ukrayna ordusunun hərbi canlı qüvvəsinin yarı-yarıya azaldılması ilə bağlı bəndlər yer alıb ki, Ukrayna hökuməti bunları rədd edir".

Müsahibimiz hesab edir ki,  Avropa İttifaqı özünün 24 maddəlik planı ilə Ukraynaya dəstək nümayiş etdirir:

"Hesab edirəm ki, bu plan münaqişə ölkələri arasında dialoqu bərpa etmək və atəşkəsin əldə olunması istiqamətində ən məqbul hesab olunan sənəd ola bilər. Tramp planı isə bunun tam əksini göstərir və bütün beynəlxalq hüquq normalarına qarşı gələn bir sənəd təqdim olunub. Bu sənəd gələcəkdə Avropa və digər ölkələrin təhlükəsizliyini və suverenliyini təhdid altında saxlayan sənəd olaraq nə Ukrayna dövləti, nə də Avropa Birliyi ölkələrinin liderləri tərəfindən qəbul edilməsi mümkün deyil. Doğrudur, Trampın irəli sürdüyü sülh planında Ukraynaya qarşı məqbul hesab olunan şirnikləndirici bəndlər də yer alıb. Amma bütün bunlara rəğmən Ukraynanın indiyə qədər verdiyi itkiləri və digər ziyanları nəzərə alsaq və ən əsas səbəblərdən, ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələləri ilə bağlı təklifləri də əlavə etsək, burada Ukrayna dövlətinin nə qədər haqlı olduğunu görərik".

Çingiz Şahbazinin sözlərinə görə, ABŞ bunları qəbul etdiyi təqdirdə Ukraynaya və Avropa İttifaqına zəmanət sözü verir:

"ABŞ-nin bu mövqeyi suallar doğurur. Bu səbəbdən ABŞ Prezidenti Trampın Ukraynaya qarşı hazırkı mövqeyi bir çox məqamlarda inandırıcı gəlmir və ehtimallar arasında baş verən hadisələrin pərdə arxasında duran əsl planların nə olduğunu bilmək də çətindir. Bu baxımdan mövcud motivlərin qəbul edilib edilməyəcəyindən asılı olmayaraq, öncə məqsədlərin aydınlaşması vacibdir və burada işğala məruz qalan tərəf olaraq bütün hallarda Ukraynanın maraqları əsas götürülməlidir. Əks halda Rusiya Ukraynanın ərazilərini işğal altında saxlayırsa, Ukrayna tərəfindən çıxış edən ABŞ həmçinin Ukraynanın iradəsini, siyasi kursunu və digər dövlət hüquqlarını işğalda saxlamaqla siyasi alver edir.

Bu baxımdan hazırkı vəziyyətə ən məqbul hesab olunan sülh planı Avropa İttifaqı liderlərinin irəli sürdüyü plan hesab oluna bilər və bu plan ətrafında danışıqlar masasını qurmaq, hesab edirəm ki, həmçinin Rusiya üçün də məqbuldur".

Aytəkin TOFİQQIZI