Epşteyn skandalı: Qlobal güclərin yeni oyunu, yoxsa… Şok detallar

Son günlərdə Cefri Epşteyn məsələsinin beynəlxalq səviyyədə yenidən gündəmə gəlməsi təsadüfi deyil. Bu məsələ uzun müddət mediada və ictimaiyyətin diqqətində olmuş, lakin son dövrlərdə kəskin şəkildə aktuallaşması altında yatan daha dərin və strateji səbəbləri əks etdirir. Epşteyn məsələsinin geniş ictimailəşdirilməsi yalnız bir kriminal və ya etik skandal deyil, həm də qlobal güc oyunlarının tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

WikiLeaks effekti və şəffaflığın təsiri

2010-2011-ci illərdə də Culian Assancın “WikiLeaks” vasitəsi ilə açıqladığı hesabat da beynəlxalq miqyasda şok effekti verdi. Bu, tarixə “WikiLeaks effekti” kimi düşdü.
“WikiLeaks effekti” dövlət sənədlərinin və məxfi informasiyaların kütləvi şəkildə açıqlanması ilə yaranıb. Bu proses bir tərəfdən şəffaflıq yaratmış, digər tərəfdən hökumətlərin gizli fəaliyyətlərinə ciddi zərbə vurdu.

Həmin sənədin əsas xüsusiyyətləri aşağıdakılardan ibarət olub:

Məxfilik və təhlükəsizlik: Dövlətləri sənədlərin qorunması və məlumat təhlükəsizliyini artırmağa məcbur edib.

Senzura və qadağalar: Çin və Avstraliya kimi ölkələr "WikiLeaks"ə girişin məhdudlaşdırılması üçün ciddi senzura tədbirləri tətbiq etdilər.

Beynəlxalq münasibətlər: Açıqlanan məlumatlar diplomatik qalmaqallar yaradır, dövlətlərarası inamsızlığı artırdı.

İnformasiya azadlığı və debatlar: Məlumatın açıq şəkildə paylaşılması, internet azadlığı və kiber təhlükəsizlik mövzularında qlobal müzakirələrə səbəb oldu.

“WikiLeaks effekti” göstərdi ki, beynəlxalq ictimaiyyətin diqqətini yönəltmək və medianı manipulyasiya etmək vasitələri güc oyunlarında strateji əhəmiyyət kəsb edir.

Pandora sənədləri” və maliyyə şəffaflığı

2021-ci ildə Beynəlxalq Araşdırma Jurnalistləri Konsorsiumu (ICIJ) tərəfindən yayımlanan “Pandora sənədləri” dünya liderləri, siyasətçilər, iş adamları və məşhur şəxslərin gizli maliyyə əməliyyatlarını üzə çıxardı.

Sənədə səviyyə baxımdan təxminən 12 milyon sənəd sızdırıldı və çoxsaylı yüksək vəzifəli şəxslərin ofşor şirkətləri üzə çıxdı.

Məqsəd və effekt baxımdan bu sənədlər vergidən yayınma, korrupsiya və maliyyə şəffaflığı məsələlərinə diqqət çəkdi.

Beynəlxalq miqyas baxımdan “Pandora sənədləri” "Panama" və "Paradise" sənədlərindən daha geniş təsirə malik olub dünya liderlərini və daha çox şəxsi əhatə etdi.

“Pandora sənədləri”ndə olduğu kimi, Epşteyn məsələsi də tanınmış şəxslərin, siyasətçilərin və beynəlxalq elitanın davranışlarını üzə çıxarır, onları ictimaiyyətin diqqətinə gətirir.

Epşteyn məsələsi: Qlobal güclərin yeni oyun aləti

Epşteyn məsələsi yalnız kriminal və etik bir skandal kimi qalmır, onun fonunda ciddi qlobal güc oyunları gedir. Bu məsələnin beynəlxalq miqyasda kəskin şəkildə aktuallaşmasının əsas məqamları:

Diqqəti yayındırmaq: Epşteyn məsələsi vasitəsilə ictimai diqqət başqa ciddi geopolitik hadisələrdən yayındırıla bilər.

İnamsızlıq və çaşqınlıq: Məlumatların yayımlanması, insanların dünya liderlərinə və güc strukturlarına inamsızlığını artırır.

İmic zərbəsi və təzyiq: Skandalın hədəfi olan şəxslərin nüfuzuna zərbə vurulur, lazım gəldikdə onlara qarşı təzyiq üçün vasitə yaradılır.

Strateji manipulyasiya: Qlobal hadisələr fonunda skandal vasitəsi ilə müəyyən planlar, gizli diplomatik və iqtisadi strategiyalar həyata keçirilə bilər.

Epşteyn məsələsi “WikiLeaks” və “Pandora sənədləri” kimi, yalnız informasiya ifşası deyil, həm də qlobal oyunların, manipulyasiyaların və siyasi stratejilərin bir alətidir. Bu kontekstdə məsələ, ictimaiyyətin məlumatlandırılmasından daha çox, dünya güclərinin maraqlarına xidmət edən bir strategiya olaraq ortaya çıxır.

Epşteyn məsələsi, müasir dövrdə informasiya savaşlarının, qlobal siyasətin və media manipulyasiyalarının qabarıq nümunəsidir. Həm “WikiLeaks”, həm “Pandora sənədləri”, həm də Epşteyn skandalı göstərir ki, beynəlxalq miqyasda ictimai diqqət yönləndirmə, nüfuz manipulyasiyası və strateji təzyiq, dövlətlər və qlobal elita üçün əsas alətlərdən biridir.
Bu baxımdan, Epşteyn məsələsini yalnız etik və hüquqi bir problem kimi deyil, eyni zamanda qlobal güc oyunlarının yeni mərhələsinin göstəricisi kimi qiymətləndirmək vacibdir.

Mürtəza