Icma.az
close
up
RU
Ərdoğanın 12 illik arzusu gerçəkləşdi: Böyük plan təkrar masada, hazırlıq başladı

Ərdoğanın 12 illik arzusu gerçəkləşdi: Böyük plan təkrar masada, hazırlıq başladı

Icma.az, GlobalInfo portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Dekabrın 12-də Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan, Milli Kəşfiyyat Xidmətinin sədri İbrahim Kalın və  Qətərin kəşfiyyat idarəsinin rəhbəri Xalfan əl-Kəəbinin Dəməşqə səfəri ciddi müzakirələrə səbəb olub.

Eks-prezident Bəşər Əsəd hökumətinin devrilməsindən sonra iki ölkənin xüsusi xidmət orqanlarının rəhbərlərinin səfəri bəzi siyasi dairələrə açıq mesaj kimi dəyərləndirilir. Xüsusilə İbrahim Kalının Dəməşqdə yerləşən Əməvi məscidində namaz qılması, “Heyət Təhrir əş-Şam”ın (HTŞ) rəhbəri ilə görüşü böyük səs-küy doğurdu. Bu, Ankaranın proseslərdə iştirakı ilə bağlı sualları yenidən gətirib.

Globalinfo.az-a danışan Yaxın Şərq üzrə ekspert Vüqar Zifəroğlu deyib ki, Türkiyə və Qətər rəsmilərinin Dəməşqə səfəri, orada keçirdikləri görüşlər kifayət qədər ciddi və mesajlarla yadda qalan bir proses olaraq qiymətləndirilməlidir:

“Yaxın Şərqdə xüsusi təsir gücünə malik hər iki ölkənin kəşfiyyat xidməti kimi strateji əhəmiyyətli vəzifə daşıyan hər iki rəsmisini HTŞ rəhbəri əl-Qolani şəxsən öz maşınında Dəməşqin qədim Əməvi məscidinə gətirdi. İbrahim Kalın Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın 12 il əvvəl səsləndirdiyi arzusunu yerinə yetirərək orada namaz qıldı. Bu səfərin fonunda ABŞ Dövlət katibi Antoni Blinken də Ankaraya gələrək Türkiyə prezidenti və xarici işlər naziri Hakan Fidanla görüşdü. Beləliklə, Suriyanın yenidən şəkilləndirilməsi prosesinə, yəni post-Əsəd dövrünə hazırlığa start verildi. Suriyanın həm siyasi, həm iqtisadi cəhətdən yenidən inşası prosesində isə Qətər və Türkiyə ön plandadır. Ankaranın təhlükəsizlik prioritetləri və Qətərin iqtisadi dəstəyi ilə yeni Suriya hökuməti regional inteqrasiyada mühüm irəliləyişlər əldə edə bilər. Bununla belə, keçmişdəki qarşıdurmalar və etimadsızlıq prosesin qarşısında duran əsas maneələrdir. Realist və praqmatik yanaşma həmin problemlərin aradan qaldırılmasında əsas olacaq.

Suriyada on ildən çox davam edən vətəndaş müharibəsi ölkəni yalnız fiziki və iqtisadi baxımdan deyil, həm də regional siyasət baxımından dərin böhran vəziyyətinə gətirib. Post-Əsəd dövründə Suriyanın bərpası və reinteqrasiyası yalnız daxili siyasi dəyişikliklərlə deyil, həm də regional güclərin, xüsusilə Qətər və Türkiyənin əməkdaşlığı ilə sıx bağlı olacaq. Bu iki ölkənin Dəməşqin gələcəyinə təsiri həm müharibə dövründəki mövqeləri, həm də onların regional siyasət və iqtisadi maraqları ilə müəyyən olunur”.

Ekspertin sözlərinə görə, həm Türkiyə, həm də Qətər Suriyanın siyasi sabitliyinin təmin edilməsini və ərazi bütövlüyünün qorunmasını dəstəkləyir:

“Hər iki ölkə post-Əsəd dövründə daxili münaqişələrin sona çatmasını və ölkənin mərkəzləşdirilmiş bir hökumətlə idarə edilməsini istəyir, əsla Suriyanın parçalanmasında maraqlı deyillər. Bu, regionda təhlükəsizliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayacaq. Türkiyə və Qətər İslam dünyasında daha geniş əməkdaşlıq və dialoq təşəbbüslərinə önəm verirlər. Post-Əsəd dövründə Suriyanın ərəb və müsəlman dünyasına yenidən inteqrasiyasında bu dövlətlər strateji əhəmiyyətə malikdirlər.


Vüqar Zifəroğlu

Qətər Suriyanın Ərəb Liqasına qayıdışını dəstəkləyə və ərəb ölkələri ilə əlaqələrin bərpasında vasitəçilik rolunu oynaya bilər. Türkiyə isə hələ də bu ölkənin şimalında mümkün PKK/YPG terroruna qarşı mübarizədə yeni hökumətə dəstək verəcək Eyni zamanda daha çox təhlükəsizlik və sərhəd məsələlərinə fokuslanaraq yeni hökumətlə əməkdaşlıq edəcək”.

V. Zifəroğlu bildirib ki, digər vacib məqam geoiqtisadi məsələlərlə  bağlıdır:

“Qətər zəngin təbii qaz ehtiyatları sayəsində geniş maliyyə resurslarına malikdir. Suriyanın infrastrukturunun bərpası və iqtisadiyyatının dirçəldilməsi üçün onun rolu əvəzsiz ola bilər. Türkiyə isə ticarət, logistika və infrastruktur sahələrində yardım göstərə bilər. Xüsusilə Ankara və Dəməşq arasındakı sərhəd bölgələrinin yenidən iqtisadi aktivliyə cəlb edilməsi hər iki tərəf üçün faydalı olacaq. Qətərdən başlayaraq Səudiyyə Ərəbistanı, İordaniya və Suriyadan keçərək Türkiyəyə çatmalı, ümumi uzunluğu isə 1500 kilometr olacaq Avropaya qaz kəmərinin çəkilməsi üçün artıq ciddi maneə yoxdur. Bu layihə həm iqtisadi, həm də geosiyasi baxımdan böyük əhəmiyyət daşıyır. Hələ 2009-cu ildə Bəşər Əsədə Suriyadan keçəcək qaz kəməri layihəsi təklif olunmuşdu, lakin rejimlə müttəfiq münasibətlərdə olan Rusiya və İran faktoru bu planın həyata keçməsinə maneə yaratdı.

Şübhəsiz, hər iki, önəmli və kritik əhəmiyyətə malik bu diplomatik trafik müəyyən danışıqların getməsi, hətta mümkündür ki, bəzi razılaşmaların əldə edilməsindən xəbər verir. Diqqət edək, yenə də bu proseslər fonunda, Rusiyanın Suriyada baş verənlərə daha loyal və yumuşaq yanaşması, rəsmi Moskvanın nəzarətində olan media orqanları vasitəsilə ifadə olunmağa başladı. Buna paralel olaraq isə əksinə İranın ali dini rəhbəri Ayətullah Xamenei ölkəsinin Suriyanın yeni hökumətini tanımayacağını və hətta onu devirmək səylərini dəstəkləyəcəyini açıqladı. Yəni ortada mümkün razılaşma və artıq bundan narazı, yaxud razı olanlar da var”.

Turan Rzayev
Globalinfo.az

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:200
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 14 Dekabr 2024 21:11 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see319

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see310

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see263

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see257

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see256

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see241

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see235

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see232

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see214

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see214

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see210

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see208

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see207

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see204

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see201

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see201

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see200

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see182

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri