Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Ermənistan vandalizmə görə hüquqi məsuliyyət daşıyır

Ermənistan vandalizmə görə hüquqi məsuliyyət daşıyır

Xalq qazeti saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Hayların barbarlığı sivil dəyərləri alt-üst etmişdir

Ermənistanın Azərbaycana qarşı həyata keçirdiyi təcavüz və işğal siyasəti təkcə hərbi-siyasi nəticələrlə deyil, həm də zəngin mədəni və tarixi irsimizə qarşı yönəlmiş məqsədyönlü və sistemli dağıntılarla müşayiət olunub. İşğal nəticəsində Qarabağ bölgəsi və ətraf rayonlarda dini, mədəni və memarlıq abidələri, qəbiristanlıqlar, muzeylər, ziyarətgahlar, eləcə də arxeoloji ərazilər ciddi şəkildə zərər görüb, bəziləri tamamilə məhv edilib. Bu dağıntılar bəşəriyyətin ümumi mədəni irsinə qarşı törədilmiş cinayət kimi qəbul edilməlidir.

Bunlar İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) Nazirlər Şurasının İstanbulda keçirilən 51-ci sessiyasında qəbul olunmuş “Ermənistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasına qarşı təcavüzü nəticəsində Azərbaycan Respublikasının ərazilərində İslam dininə aid tarixi və mədəni abidələrin və izlərin dağıdılması və təhqir olunması” adlı qətnamədə öz əksini tapıb. Sənəddə işğal dövründə Ermənistan tərəfindən Azərbaycan ərazilərində İslam mədəni irs nümunələrinə qarşı törədilən vandalizm aktları qətiyyətlə pislənilir, bu cinayətlərə görə Azərbaycanın irəli sürdüyü reparasiya tələbi dəstəklənir.

Qeyd edək ki, Azərbaycan ərazilərində İslam mədəni irsi nümunələrinin, xüsusilə məscidlərin, ziyarətgahların və digər dini abidələrin dağıdılması və təhqir olunması hayların vandalizm siyasətinin hədəflərindən olub. Şuşa şəhərində yerləşən Yuxarı Gövhər Ağa və Aşağı Gövhər Ağa məscidləri, Qarabağın digər ərazilərindəki yüzlərlə məscid, o cümlədən Ağdam Cümə Məscidi uzun illər məqsədli şəkildə təhqirə və dağıntıya məruz qalıb. 

Mövzu ilə bağlı XQ-yə açıqlama verən tarixçi Əmirxan Burzuyev deyir ki, Kərbəlayi Səfixan Qarabaği tərəfindən inşa edilmiş Ağdam Cümə məscidi işğal dövründə erməni vandalizminə məruz qalan yüzlərlə tarixi-dini abidələrimizdən biridir: “Məbədin minarələri daxildən qismən sökülmüş, məscidin tavanı bir neçə yerdən uçurulmuş, yazıları bilərəkdən yararsız, tanınmaz vəziyyətə salınmışdı. Ermənilər məsciddə mal-qara, donuz saxlamış, ondan müşahidə məntəqəsi kimi istifadə etmişdilər. Qiyaslı məscidi də eyni aqibətlə üzləşib. Digər məscidlərimiz də o cümlədən. Məsələn, ermənilər Qubadlının Mamar kəndindəki XVIII əsr məscidini tamamilə dağıdıb, onu donuz tövləsinə çevirmişdi. Bu, təkcə dini dəyərlərə deyil, bütövlükdə bəşəriyyətin mədəni irsinə qarşı yönəlmiş açıq hörmətsizlik nümunəsidir. Onların məqsədi təkcə torpaq zəbt etmək deyil, həm də mədəni irsimizi silmək, yaddaşımızı təhqir etmək olub. Bu, təkcə daş-divara deyil, insanların inancına, mədəniyyətinə, kimliyinə qarşı açıq təcavüzdür. 

İşğal dövründə azərbaycanlıların qəbiristanlıqları da vəhşicəsinə yerlə-yeksan edilib. Onlar buldozerlərlə dağıdılıb, qəbirüstü abidələr sındırılıb, məzar daşları təhqir olunub. Bu dağıntılar təkcə maddi ziyanın göstəricisi deyil, həm də bir millətin tarixi yaddaşına, dəyərlərinə və mədəni köklərinə qarşı yönəlmiş düşmən münasibətinin təzahürləridir”.

Ə.Burzuyev Ağdamda olarkən Şəhidlər xiyabanını ziyarət etdiyini, orada gördüklərindən sarsıldığını deyir: “Şəhid məzarları dağıdılmış, yerlərində çuxurlar qalmışdı. Bunları gördükcə adamın ürəyi parçalanırdı. Milli Qəhrəman Allahverdi Bağırovun məzarı da burada idi. Elə həmin məzarın səmti ilə bəzi qəbirlərin yeri tapılaraq bərpa olundu.

İşğal nəticəsində Azərbaycan xalqının mədəniyyətini, tarixini təcəssüm etdirən memarlıq abidələri ciddi dağıntılara məruz qalıb. Qarabağ xanlığının siyasi və mədəni mərkəzi olan Şuşa şəhərində Üzeyir Hacıbəylinin, Bülbülün, Xurşidbanu Natəvanın ev-muzeyləri, eləcə də bir sıra tarixi yaşayış binaları, saraylar və abidələr dağıdılıb və talan olunub. Ağdam şəhəri və rayon ərazisində yerləşən tarixi abidələr, o cümlədən İmarət Kompleksi (Qarabağ xanlarının ailə məzarlığı) yerlə-yeksan edilib. Haylar bu tarixi əhəmiyyətli kompleksdə heyvan saxlayıblar, digər məqsədlər üçün istifadə ediblər.Təkcə dini və mədəni obyektlərin dağıdılması ilə kifayətlənməyən Ermənistan Azərbaycanın qədim arxeoloji irsinə də böyük ziyan vurub. Məsələn, Ağdam şəhərinin 10 kilometrliyində, Şahbulaq kəndi yaxınlığında yerləşən 1751-1752-ci illərdə Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xan tərəfindən inşa edilən Şahbulaq qalası da haylar tərəfindən erməniləşdirilməyə çalışılıb. Yaxınlıqdakı məscid isə kilsə kimi təqdim edilib. Qədim yaşayış yerlərində, tarixdən xəbər verən abidələrdə qeyri-qanuni qazıntılar aparılıb, tapıntılar talan edilib və bölgənin tarixi mənzərəsinin məqsədli şəkildə dəyişdirilməsinə cəhd göstərilib. 

Ermənilər işğalı dövründə Gəncəsər monastırını “Qanzasar” erməni monastır kompleksi kimi dünyaya təqdim ediblər. Abidənin memarlıq quruluşu və interyeri ermənilər tərəfindən qeyri-qanuni olaraq dəyişikliklərə uğradılıb. Alban monastrının divar yazıları korlanıb, abidənin divarları üzərində olan bir neçə daş yazıları, eləcə də Albaniya dövrünə aid xeyli sayda ornament və simvollar tamamilə silinib, onlardan bir çoxunun formaları dəyişdirilərək tanınmaz hala salınıb. 2000-ci ildən təmir adı altında abidənin memarlıq quruluşuna ciddi zərər vurulub, interyerinə və fasadlarına müxtəlif heyvan fiqurları yerləşdirilib. Xudavəng monastrı da da eyni saxtakarlığa məruz qalıb”.

Sadaladığı faktların Ermənistanın Azərbaycanın tarixi-mədəni irsini, dini abidələrini hədəfə alan planlı və məqsədyönlü vandalizm siyasətini təsdiqlədiyini bildirən tarixçi alım qeyd etdi ki, bu kimi əməllər təkcə Azərbaycanın milli dəyərlərinə qarşı deyil, həm də beynəlxalq humanitar hüququn norma və prinsiplərinə, xüsusilə 1954-cü il Haaqa Konvensiyasının müddəalarına ziddir: “Ermənistan Respublikasının Azərbaycan Respublikasına qarşı təcavüzünün nəticələrinin aradan qaldırılması” adlı sənəd Azərbaycanın haqq səsinin beynəlxalq aləmdə daha güclü şəkildə eşidilməsinə xidmət edən diplomatik uğurdur.  İƏT Nazirlər Şurasının qəbul etdiyi qətnamə həm Azərbaycanın, həm də bütövlükdə İslam dünyasının mədəni irsinə qarşı törədilən vandalizm əməllərinə qarşı beynəlxalq birliyin mövqeyini sərtləşdirmək üçün əhəmiyyətli platforma yaradır. Eyni zamanda, bu sənədlər Ermənistanın beynəlxalq hüquq qarşısında cavabdehlik daşımasının təmin olunması istiqamətində mühüm addımdır. Azərbaycan tərəfi bir daha bəyan edir ki, ölkəmizin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və tarixi-mədəni irsinə qarşı yönəlmiş hər hansı təcavüz aktı cəzasız qalmamalıdır və Ermənistan bu vandalizm əməllərinə görə tam hüquqi məsuliyyət daşımalıdır”.

Sonda onu da qeyd edək ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyü bərpa olunduqdan sonra işğaldan azad edilmiş torpaqlarda mədəni irsin bərpası istiqamətində genişmiqyaslı tədbirlər həyata keçirilir. Azərbaycan dövləti bir tərəfdən dağıdılmış dini və tarixi abidələrin bərpasını təşkil edir, digər tərəfdən beynəlxalq təşkilatları bölgəyə dəvət edərək dağıntıların miqyasının obyektiv şəkildə qiymətləndirilməsinə çalışır. Bununla yanaşı, Ermənistanın dağıtdığı mədəni irsin sənədləşdirilməsi, foto və video materiallar əsasında faktların toplanması və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması prosesi də davam etdirilir. 

Ölkəmizin öz tarixi torpaqlarında yenidən qurduğu həyat və bərpa etdiyi mədəni irs həm də sübut edir ki, mədəniyyətə və tarixə qarşı yönəlmiş barbarlıq nə qədər qəddar olsa da, sonda xalqımızın iradəsi, hüquq və ədalət qələbə çalacaq.

Pünhan ƏFƏNDİYEV  
XQ 

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:226
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 24 İyun 2025 10:24 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see461

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see334

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see322

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see307

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see306

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see302

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see277

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see263

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see261

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see240

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see233

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see224

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see223

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see221

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see212

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see209

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see206

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see205

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see201

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see198
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri