Ermənistanı yeni müharibəyə hazırlayırlar

Fransa Ermənistan ordusunu öz istehsalı olan silahlar ilə təmin etməyə başlayıb. İki il öncə Fransa və Ermənistan Müdafiə nazirlikləri arasında imzalanan müqaviləyə görə, İrəvan Fransadan bir sıra müasir silahlar və hərbi texnika almalıdır.

Artıq Ermənistana ilk CAESAR artilleriya sistemləri gətirilib. Artilleriya sistemlərinin İrəvanın Respublika meydanında mayın 28-də keçiriləcək hərbi paradda nümayiş etdiriləcəyi gözlənilir.

“Defense24.com” – da Fransa-Ermənistan hərbi əməkdaşlığı ilə bağlı geniş məqalə dərc olunub. Məqalədə qeyd olunur ki, rəsmi Parisin İrəvanla hərbi əməkdaşlığı genişləndirməsi və bu ölkəyə silah satışı Rusiyanın Ermənistanda təsir imkanlarını azaltmağa və Ermənistanı uzunmüddətli öz təhlükəsizlik tərəfdaşına çevirməyə hədəflənib.

Sözügedən informasiya agentliyi hesab edir ki, Fransa Cənubi Qafqazda möhkəmlənmək istəyir:

“Fransa hazırda Moskvanın onilliklərdir dominant mövqe tutduğu bir bölgədə mövqe tutmağa çalışır. Fransanın Ermənistana dəstəyi siyasi bəyanatlardan konkret hərbi əməkdaşlığa çevrilib.

Dağlıq Qarabağ məsələsindən sonra İrəvan Rusiyanın təhlükəsizlik zəmanətlərinin artıq kifayət olmadığını başa düşdü. Moskva formal olaraq Ermənistanda qaldı, lakin bu, Azərbaycanı çəkindirmədi.

Bu, Fransanın Ermənistanın suverenliyini və ərazi müdafiəsini dəstəkləməyə hazır olan bir tərəfdaş kimi tez bir zamanda ortaya çıxması üçün siyasi və hərbi fürsət yaratdı”.

Məlumatda eyni zamanda vurğulanır ki, Cənubi Qafqaz getdikcə daha həssas bir bölgəyə çevrilir:

“Çünki bu, birbaşa Rusiya, Türkiyə, İran və Avropanın maraqlarına təsir göstərir. Fransa da Ermənistana daha geniş ittifaq şəbəkəsi vasitəsilə baxır.

Paris Yunanıstanla yaxşı münasibətlər saxlayır və Yunanıstan da öz növbəsində Ermənistanla əlaqələrini gücləndirir. Bu vacibdir, çünki Türkiyə Azərbaycanı dəstəkləyir və Fransanın Cənubi Qafqazdakı siyasəti qaçılmaz olaraq Fransa-Türkiyə münasibətlərinə təsir göstərir".

Yaxın zamanda Fransadan Ermənistana növbəti silah-sursatın da gələcəyi gözlənilir. Fransanın Ermənistan ilə hərbi əməkdaşlığı genişləndirməkdə maraqlı olması və bu istiqamətdə addımlarını intensivləşdirməsi bir sıra suallar doğurur.

Maraqlıdır, rəsmi Parisin Ermənistana silah satmaqda məqsədi İrəvanı Azərbaycanla növbəti müharibəyə hazırlamaqdır, yoxsa Ermənistan ordusunun silah bazarını ələ almaq və hərbi mövqeyini gücləndirmək, bu ölkənin təhlükəsizliyinin zəmanətçisinə çevrilməkdir?

Nə zamansa Fransanın Ermənistanda hərbi bazasının açılması ilə bağlı məsələ gündəmə gələ bilər? Fransanın Ermənistanda möhkəmlənmək niyyəti Cənubi Qafqaz regionunda Rusiya və Türkiyənin təsir imkanlarının qarşısını almağa yönəlib? Yaxın gələcəkdə Ermənistanın Fransa ilə Rusiya arasında geosiyasi poliqona çevrilməsi ehtimalı var?

Məsələ ilə bağlı politoloq Rəşad Bayramov “Cümhuriyət” qəzetinə şərhində qeyd edib ki, Fransanın Ermənistanla bağlı siyasətində addımları siyasi, hərbi və strateji məqsədlərə söykənib:

“Fransanın Ermənistana CAESAR artilleriya sistemləri satmasına dair müqavilə hələ 2024-cü ilin iyun ayında imzalanmışdı və həmin müqaviləyə görə Fransa 155 mm-lik 36 haubitsanı 15 ay ərzində təhvil verməli idi.

Həmin müqavilədə Ermənistana həmçinin 3 "Mistral" zenit-raket kompleksi, "GM2000" radiolokasiya sistemləri və 50 "Bastion" zirehli transportyorlarının verilməsi də nəzərdə tutulmuşdu. Təbii ki, burada məsələ yalnız silah tədarükü ilə məhdudlaşmır. Parisin addımları həm siyasi, həm hərbi, həm də strateji məqsədlərlə bağlıdır və regionda qüvvələr balansına təsir etməyi hədəfləyən uzunmüddətli planın tərkib hissəsidir.

Xüsusilə qeyd edim ki, rəsmi Paris bunu daha çox “Ermənistanın müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi” kimi təqdim edir və Ermənistanı birbaşa Azərbaycanla yeni müharibəyə hazırlamaq niyyətində olduğunu açıq şəkildə bəyan etmir. Lakin reallıq ondan ibarətdir ki, silahlanmanın artması regionda hərbi-siyasi riskləri kifayət qədər yüksəldir.

Xüsusilə də söhbət revanşist düşüncə tərzinin üstün olduğu bir toplumdan gedirsə, bu risk daha da böyüyür. Onu da nəzərə almalıyıq ki, Ermənistan təkcə Fransa silahlarını almır. Son illərdə sürətlə müxtəlif ölkələrlə də silah müqavilələri imzalayıb. Lakin şübhəsiz ki, prosesdə əsas tərəfdaş məhz Fransadır”.

Ekspert, həmçinin Fransanın Ermənistanın hərbi bazarında möhkəmlənmək niyyətinin də vacib məqamlardan biri olduğunu bildirib:

“Uzun illər Ermənistan ordusu əsasən Rusiya silahlarından asılı olub. Lakin Ukrayna müharibəsindən sonra Moskvanın imkanlarının zəifləməsi və Ermənistan-Rusiya münasibətlərində yaranan gərginlik Fransa üçün yeni imkanlar açıb.

Paris yaranmış boşluğu doldurmağa çalışır. Bu baxımdan, CAESAR sistemlərinin satışı da yalnız kommersiya layihəsi deyil, həm də Fransanın Ermənistanın təhlükəsizlik sistemində daha ciddi rol almaq istəyi ilə bağlıdır”.

R. Bayramov əlavə edib ki, Paris Cənubi Qafqazda təsir imkanlarını artırmaqda maraqlıdır: “Paris anlayır ki, Cənubi Qafqaz həm enerji marşrutları, həm də Rusiya-İran-Türkiyə balansı baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Ermənistan isə regionda Qərbin təsir imkanlarının genişləndirilməsi üçün ən uyğun platforma hesab olunur.

Xüsusilə Avropa İttifaqının müşahidə missiyasının Ermənistanda yerləşdirilməsi də göstərir ki, Qərb artıq regionda yalnız diplomatik deyil, təhlükəsizlik komponenti ilə də iştirak etməyə başlayıb”.

Fransanın Ermənistanda hərbi bazasının yerləşdirilməsi ilə bağlı məsələyə gəlincə, R. Bayramov vurğulayıb ki, Fransanın Ermənistanda hərbi baza açması məsələsinə bu yaxın perspektivdə real görünmür:

"Amma bu, tamamilə mümkünsüz də deyil. Hazırkı mərhələdə bunun qarşısında bir neçə ciddi maneə var. Ermənistan ərazisində Rusiyanın 102-ci hərbi bazası fəaliyyət göstərir və Moskva regionda başqa böyük gücün hərbi iştirakını təhlükə kimi qəbul edər.

Bundan əlavə, Fransa NATO üzvü olsa da, Cənubi Qafqazda birbaşa hərbi mövcudluq üçün kifayət qədər logistika və regional dayaq imkanlarına malik deyil. Lakin gələcəkdə Rusiya-Ermənistan münasibətləri daha da pisləşərsə və Moskvanın bölgədə təsiri tamamilə zəifləyərsə, Fransanın və ya ümumilikdə Qərbin hərbi iştirak məsələsini gündəmə gətirməsi ehtimal xaricində deyil”.

Parisin Ermənistan siyasətində geosiyasi məqamların əhəmiyyətinə toxunan R. Bayramov bildirib ki, Fransanın burada möhkəmlənmək istəyi Rusiya və qismən Türkiyənin regional təsir imkanlarının balanslaşdırılmasına hesablanıb:

“Paris xüsusilə Ankara ilə bir çox regional məsələdə rəqabət aparır və Ermənistan bu rəqabətdə Fransaya siyasi dayaq nöqtəsi verir. Digər tərəfdən, Fransa Ermənistan vasitəsilə Avropa üçün alternativ geosiyasi təsir xətti qurmağa çalışır. Ən riskli məqam isə Ermənistanın böyük güclərin geosiyasi rəqabət meydanına çevrilməsi ehtimalıdır.

Əgər İrəvan bir tərəfdən Rusiyadan uzaqlaşır, digər tərəfdən isə Qərbin təhlükəsizlik orbitinə sürətlə daxil olursa, bu halda Ermənistan faktiki olaraq Rusiya-Qərb qarşıdurmasının regional poliqonuna çevrilə bilər. Belə vəziyyət isə Cənubi Qafqazda yeni təhlükəsizlik riskləri yaradar”.