Əsrlərlə yaşayan okeanın ən sirli canlısı

Şimal Buzlu okeanının qaranlıq və buz kimi soyuq sularında yaşayan bir canlı var ki, onun həyatı insan sivilizasiyasının bir neçə əsrini əhatə edir. Söhbət Qrenlandiya qütb akulasından gedir. Alimlərin fikrincə, bu nəhəng dərinlik sakini Yer üzündə yaşayan ən uzunömürlü onurğalıdır.

Elmi araşdırmalar göstərir ki, Qrenlandiya akulasının ömrü ən azı 272 il ola bilər. Bəzi nümunələrin isə 400 ildən çox yaşadığı ehtimal edilir. Bu o deməkdir ki, hazırda okeanda üzən bəzi akulalar hələ XVII əsrdə - Avropada kralların hökm sürdüyü, böyük coğrafi kəşflərin davam etdiyi dövrdə doğulmuş ola bilər.

Bu qeyri-adi nəticə alimləri uzun illər düşündürən bir sualın cavabı oldu: necə müəyyən etmək olar ki, akula neçə yaşındadır? Digər balıqlardan fərqli olaraq, qütb akulasının bədənində yaş halqaları formalaşmır. Buna görə də tədqiqatçılar onun göz büllurundakı toxumaları radiokarbon üsulu ilə analiz ediblər. Məhz bu analizlər nəticəsində məlum olub ki, bəzi iri fərdlərin yaşı 400 ilə yaxın ola bilər.

Qrenlandiya akulasının uzunömürlülüyünün əsas səbəblərindən biri onun son dərəcə yavaş həyat tərzidir. Bu canlı çox soyuq sularda yaşayır və maddələr mübadiləsi olduqca zəifdir. Akula saatda cəmi bir neçə kilometr sürətlə hərəkət edir. Hətta onun böyüməsi də inanılmaz dərəcədə ləng gedir - ildə təxminən bir santimetr.

Maraqlıdır ki, bu canlı yalnız uzunömürlü deyil, həm də gec yetişir. Alimlər hesab edirlər ki, Qrenlandiya akulası cinsi yetkinliyə təxminən 100–150 yaşında çatır. Bu isə təbiətdə çox nadir rast gəlinən xüsusiyyətdir.

Qütb akulasının öyrənilməsi elm üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, onun orqanizmində yaşlanmanı ləngidən bioloji mexanizmlər gizlənir. Bu mexanizmlərin araşdırılması gələcəkdə insanın qocalma prosesinin öyrənilməsinə də töhfə verə bilər.

Beləliklə, Qrenlandiya qütb akulası, sadəcə, okeanların sirli sakini deyil. O, həm də zamanın canlı şahididir - əsrlər boyu buzlu dərinliklərdə yaşayan və elmə həyatın sərhədləri haqqında yeni suallar verən unikal canlıdır.

Hazırladı:

S.ELAY

XQ