Ət alarkən risk: Rəngindən qoxusuna qədər at ətinin əlamətləri ARAŞDIRMA

Son aylarda sosial mediada və müxtəlif ictimai müzakirələrdə “at ətinin mal əti kimi satılması” barədə iddialar daha çox gündəmə gəlməyə başlayıb. Ətin bahalaşması, satış nöqtələrində nəzarətin zəifləməsi və bəzi vicdansız satıcıların ucuz məhsulu bahalı ət kimi təqdim etməsi bu narahatlığın artmasına səbəb olur. Rəsmi qurumlar bu kimi halların qarşısını almaq üçün monitorinqlər aparsalar da, vətəndaşların özlərinin də ət alarkən diqqətli olması vacibdir.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Mövzunun aktuallığını artıran əsas məqam isə odur ki, at əti bir çox hallarda kəsim, rəng və toxuma baxımından mala bənzədiyi üçün adi alıcı üçün fərqləndirmək çətin ola bilər. Lakin həm ekspertlərin, həm də baytar mütəxəssislərinin vurğuladığı bəzi aydın fərqlər mövcuddur.

At əti ilə mal ətinin əsas fərqləri

1. Rəng fərqi
• Mal əti: Açıq qırmızı, bəzən tünd qırmızıdır, parlaqlığı azdır.
• At əti: Daha tünd qırmızı rəngdə olur və səthində daha çox parıltı görünür.
• At ətinin lifləri daha nazik olduğu üçün rəngi daha homojen görünür.

2. Yağ (piy) quruluşu
• Mal ətinin yağı: Açıq krem rəngindədir, sərtdir, əldən tez əriyib axmaz.
• At ətinin yağı: Açıq sarımtıl rəngdə olur və daha yumşaqdır, otaq temperaturunda daha tez əriyir.
• At ətində piy ət daxilinə daha bərabər yayılır (mermərləşmə çox olur).

3. Qoxu
• Mal əti: Xəfif və duzlu qoxu.
• At əti: Müxtəlif mütəxəssislərin vurğuladığı kimi, bir qədər şirin və özünəməxsus kəskin qoxuya malik olur.
• Yeməyin bişməsi zamanı fərq daha da hiss olunur.

4. Toxuma və liflər
• Mal əti: Lifləri daha iri və kobuddur.
• At əti: Liflər uzun, incə və elastikdir, kəsildikdə daha hamar görünür.
• Əl ilə toxunduqda daha yumşaq təsir bağışlayır.

5. Dad

(Alıcı bunu təkcə pişirəndən sonra anlaya bilər, amma araşdırma üçün qeyd edilir)
• At ətinin dadı daha şirin və yumşaq olur.
• Mal əti isə daha neytral və duzlu dada malikdir.

Laborator və peşəkar üsullar

Əgər alıcı şübhələnirsə, aşağıdakı nəzarət mexanizmləri mövcuddur:

1. Baytarlıq arayışı

Hər ət satış nöqtəsinin baytarlıq arayışı və möhürü olmalıdır. Arayışda:
• növü (mal, qoyun, at və s.),
• kəsim məntəqəsi,
• baytar nəzarəti
göstərilməlidir.

2. Genetik test (laboratoriya)

Et və ət məhsullarında heyvan növünü müəyyən edən PCR analizləri mövcuddur. Bu, ən dəqiq üsuldur.

3. Dövlət Nəzarəti
• AQTA-nın (qida təhlükəsizliyi agentliyi) reydləri zamanı ətin mənşəyi yoxlanılır.
• Etiketlənmə qaydalarına əməl olunmalıdır.

Alıcılar üçün praktik məsləhətlər
1. Çox ucuz ət almaqdan çəkinin — xüsusən də bazar qiymətindən xeyli aşağıdırsa.
2. Həmişə rəsmiləşdirilmiş ət dükanlarından alış edin.
3. Ətin rənginə, yağın rənginə və yumşaqlığına diqqət edin.
4. Kiçik ət dükanlarında “mal əti” adı ilə satılan, lakin çox parlaq və tünd rəngli ət şübhə doğura bilər.
5. Evdə bişirməyə başlayanda fərqli qoxu hiss olunarsa, ət istifadə edilməməlidir.

Ayşən Vəli