Ətir biznesi niyə sürətlə dəyər qazanır? Mütəxəssis ilə müsahibə

Son vaxtlar ən sürətlə yayılan biznes sahələrindən biri də ətir biznesidir. Həm sosial platformalarda, həm də real həyatda ətir satanların sayı günü-gündən artır.

Redaktor.az mövzu barədə Strateji Kommunikasiya üzrə mütəxəssis Səfər Aslanov ilə müsahibəni təqdim edir:

- Ətir biznesinin maya dəyəri nə qədərdir?

- Ətir biznesində maya dəyərli aşağıdır. Ətir biznesində maya dəyərinin aşağı olmasının başlıca səbəbi istehsal prosesinin resurs tələb etməməsidir. Əsasən spirt, əsas yağlar və stabilizatorlardan ibarət olan formul yüksək həcmli istehsal üçün əlverişlidir, nisbətən az xammal xərci ilə böyük həcmdə məhsul əldə etməyə imkan verir. Bir flakonun maya dəyəri çox aşağı olsa da, bazar qiyməti məhsulun emosional dəyəri, istehlakçı təcrübəsi və brend imici əsasında formalaşır.

Maya dəyərinin azalmasına təsir edən digər mühüm amil bazarda mövcud olan alternativ və klon ətirlərin istehsalıdır. Tanınmış brendlərin qoxularını laboratoriya şəraitində eyni və ya oxşar formada təkrar istehsal etmək mümkündür ki, bu da əsl məhsuldan xeyli ucuz başa gəlir. Beləliklə, istehsalçı və ya satıcı yüksək mənfəət marjası ilə bazara daxil ola bilir. Bundan əlavə, müasir satış kanallarının inkişafı maya dəyərinin minimuma enməsinə şərait yaradır. Sosial media, elektron ticarət platformaları və marketplacelər vasitəsilə istehsalçılar ənənəvi mağaza kirayəsi, əlavə işçi xərclərindən azad olur.

- Ətir biznesinin gələcəyini necə görürsünüz?

- Ətriyyat bazarının yaxın illərdə daha da genişlənəcəyi gözlənilir. Qlobal tendensiyalar göstərir ki, fərdiləşdirilmiş məhsullara, davamlı və ekoloji təmiz xammallardan hazırlanmış ətirlərə maraq artacaq. Bununla yanaşı, rəqəmsal satış kanallarının daha da güclənməsi və sosial media təsirçilərinin (influencer marketing) rolunun yüksəlməsi bazarın sürətli inkişafını təmin edəcək. Nəticə etibarilə, aşağı maya dəyəri ilə yüksək emosional dəyər sintezindən ibarət olan ətir biznesi həm regional, həm də qlobal miqyasda uzunmüddətli rentabelli sahə olaraq qalacaq.

2025-2030 dövrünə dair proqnozlar bu modelin davam edəcəyini göstərir. Qlobal ətir/fragrance bazarı 2024-cü ildə təxminən 56,6 mlrd $ qiymətləndirilir və 2030-a qədər 74,8 mlrd $-a yüksəlməklə ~4,9% illik artım templə böyüyə bilər. Geniş mənada gözəllik sənayesi üçün 2030-a qədər illik ~5% artım gözləntisi verilir, burada ətir kateqoriyası ən güclü seqmentlərdən biri kimi ~6% illik artımla fərqlənir.

Təkrar doldurulan qablaşdırmaların yayılması Qərbi Avropada xüsusilə ön plana çıxır. Asiya xalqlarının bir hissəsində (xüsusən də Şərqi Asiyada) ABCC11 adlı genin xüsusi forması daha çox yayılıb. Bu gen qoltuqaltı qoxusuna və tər vəzilərinin fəaliyyətinə təsir edir. Ona görə də bəzi çinlilər və yaponlarda qoltuqaltı qoxusu daha zəif olur. Çin və Yaponiyada insanlar adətən ətir və dezodorantdan az istifadə edirlər, çünki orqanizmlərində qoxu problemi Qərb ölkələrinə nisbətən daha az müşahidə olunur.

- Bəs bu genetik fərq ətir bazarında rol oynayırmı?

- Bu genetik fərq dezodorant və ətir bazarında böyük rol oynayır. Qərb ölkələrində (Avropa, Şimali Amerika) dezodorant gündəlik gigiyenanı tamamlayan əsas məhsuldur. Burada bədən qoxusu problemi daha çox olduğundan bazar çox böyükdür. Şərqi Asiya ölkələrində isə dezodorant istifadəsi çox aşağıdır. Məsələn, Yaponiya və Çində insanların böyük hissəsi gündəlik dezodorant istifadə etmir. Bu səbəbdən həmin bazarlar kiçik və yavaş böyüyən seqment hesab olunur. Ətir bazarında isə fərqli dinamika var. Asiya bazarında insanlar daha çox yüngül, təmiz, çiçək və ya sitrus ətirli məhsulları seçirlər, çünki onların həyat tərzi, genetik xüsusiyyətləri ağır qoxulara ehtiyac yaratmır.

Aytəkin TOFİQQIZI