“Evraqi nəfisə” Əski sətirlərdən müasir oxucuya

Azərbaycan milli mətbuat tarixinin araşdırılması və gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından Əməkdar jurnalist, Milli Mətbuat Tarixi kafedrasının müəllimi Akif Aşırlının hazırladığı “Evraqi-nəfisə” (araşdırma, tədqiqatlar)" kitabı xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə nəşr olunmuş ilk incəsənət, mədəniyyət və ədəbiyyat məcmuəsi olan “Evraqi-nəfisə” jurnalının materialları əsasında ərsəyə gətirilən bu nəşr təkcə mətbuat tariximizin deyil, həm də milli ədəbi-mədəni irsimizin öyrənilməsi üçün mühüm mənbədir.

Kitabın mənim üçün dəyərini artıran məqamlardan biri müəllifin şəxsən mənə ünvanladığı imzadır. Akif müəllim mənə verdiyi kitabın ilk səhifəsində belə yazıb: “Əziz Banu, gələcəyin ən yaxşı jurnalisti olacağına şübhə yoxdur, mən buna inanıram...”. Bu sözlər sadəcə bir avtoqraf deyil, müəllimin tələbəsinə olan inamının, etimadının və xeyir-duasının ifadəsidir. Kitabı oxuyarkən hiss olunur ki, müəllifin milli mətbuat tariximizə yanaşmasındakı məsuliyyət və diqqət onun tələbələrinə münasibətində də öz əksini tapır. Məhz buna görə həmin imza kitabın mənəvi dəyərini mənim üçün daha da artırır.

“Evraqi-nəfisə” kitabında jurnalın müxtəlif materialları, araşdırmalar, publisistik məqalələr, şeirlər, qəzəllər və ədəbi nümunələr toplanıb. Bu materiallar XX əsrin əvvəllərində Azərbaycan cəmiyyətinin mədəni, ədəbi və estetik düşüncə tərzini öyrənmək baxımından olduqca maraqlıdır. Kitab vasitəsilə dövrün ziyalılarının sənətə, ədəbiyyata, tarixə və milli kimlik məsələlərinə münasibətini izləmək mümkündür.

Nəşrdə diqqətimi xüsusilə cəlb edən yazılardan biri “Hindistanda türk sənayesi-memariyyəsindən Banu bəyim məzarı” adlı məqalə oldu. Məqalədə Tac Mahalın memarlıq xüsusiyyətləri, Şah Cahan və Mümtaz Mahal haqqında məlumatlar təqdim edilir. Maraqlı təsadüfdür ki, yazıda adı çəkilən Banu bəyim adı mənim öz adımla səsləşir. Bu məqam kitabı mənim üçün daha yaxın və maraqlı etdi. Əlbəttə, burada söhbət tarixi bir şəxsiyyətdən gedir, lakin eyni adı daşımaq həmin məqaləyə xüsusi diqqətlə yanaşmağıma səbəb oldu.

Kitabın ən mühüm cəhətlərindən biri “Evraqi-nəfisə” jurnalının materiallarının müasir oxucu üçün əlçatan formada təqdim edilməsidir. Bu baxımdan Akif Aşırlının həyata keçirdiyi transliterasiya işi böyük zəhmətin nəticəsidir. Əski əlifba ilə nəşr olunmuş mətnlərin bugünkü oxucuya çatdırılması həm elmi, həm də texniki baxımdan ciddi hazırlıq tələb edir. Bu iş sayəsində uzun illər geniş oxucu auditoriyası üçün əlçatmaz qalan materiallar yenidən elmi dövriyyəyə daxil edilir.

Kitabın transliterasiya redaktoru, Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin Mətbuat tarixi kafedrasının baş müəllimi, mənə transleterasiyanı öyrədən Samir Mirzəyevdir. Əski yazının öyrənilməsi və tədrisi sahəsində fəaliyyət göstərən Samir müəllimin redaktə işi nəşrin elmi keyfiyyətinin yüksəlməsində mühüm rol oynayır. Transliterasiya prosesində mətnlərin dil xüsusiyyətlərinin və tarixi üslubunun qorunması kitabın əsas üstünlüklərindən biridir.

Ümumilikdə, “Evraqi-nəfisə” (araşdırma, tədqiqatlar) kitabı Azərbaycan milli mətbuat tarixinin, ədəbiyyatının və mədəniyyətinin öyrənilməsi baxımından dəyərli nəşrdir. Kitab həm tədqiqatçılar, həm jurnalistika tələbələri, həm də milli irsimizə maraq göstərən oxucular üçün faydalı mənbədir. Akif Aşırlının uzunmüddətli araşdırmalarının nəticəsi olan bu əsər keçmişlə bu gün arasında mühüm körpü yaradır. “Evraqi-nəfisə” kimi tarixi bir nəşrin yenidən tanıdılmasına və qiymətləndirilməsinə xidmət edir. Müəllifin mənə ünvanladığı səmimi sözlər isə bu kitabı mənim üçün sadəcə bir elmi nəşr deyil, həm də gələcək fəaliyyətimə verilmiş dəyərli stimul və etimad nümunəsinə çevirir.