Eynşteyn bir daha haqlı idi: Kvant dünyasında tarixi cazibə təcrübəsi uğurla başa çatdı

Beynəlxalq alimlər qrupu ilk dəfə olaraq kvant miqyasında Albert Eynşteynin Ümumi Nisbilik Nəzəriyyəsinin təməl daşlarından biri olan "ekvivalentlik prinsipini" sübut etməyə müvəffəq oldu. 

Adalet.az xəbər verir ki, təməlləri Qalileo tərəfindən Piza Qülləsindən atdığı ağırlıqlarla qoyulan və Apollo 15 astronavtları tərəfindən Ay səthində lələk və çəkiclə sınaqdan keçirilən "sərbəst düşmə prinsipi" (zəif ekvivalentlik prinsipi) bu dəfə mütləq sıfıra yaxın temperaturda atomlara uğurla tətbiq edilib.

Laboratoriya şəraitində aparılan incə bir təcrübədə tədqiqatçılar rubidium atomlarını donduraraq onları mütləq sıfıra yaxınlaşdırıblar. Atomlar kvant "super mövqe" vəziyyətinə gətirilib və bu da onların eyni vaxtda iki fərqli yolda hərəkət etməsinə imkan verib.

Maqnit sahələrindən istifadə edərək, atom dalğasının bir hissəsi hərəkətsiz saxlanılıb, digər hissəsi isə cazibə qüvvəsinin təsiri altında sərbəst düşməsinə icazə verilib. Payızın sonunda iki kvant dalğası yenidən bir araya gətirilib və aralarındakı kiçik kvant faza fərqləri ölçülüb. Ölçmələr Eynşteynin kvant dalğaları üçün ekvivalentlik prinsipinin nəzəri proqnozlarına mükəmməl uyğun gəlib.

Oksford Universitetinin Fizika kafedrasının müəllimi və tədqiqat qrupunun üzvü professor Vlatko Vedral nəticələrin kvant fizikasını cazibə həddinə çatdırdığını bildirərək bunları deyib: "Kvant fizikasının cazibə qüvvəsi altında niyə uğursuz olması barədə ardıcıl bir nəzəriyyəmiz yoxdur. Bu təcrübə bir daha göstərdi ki, kvant mexanikasının proqnozları mükəmməl işləyir”.
Nəzəri fiziklər bütün kainatı tək bir tənliklə izah etməyi hədəfləyən "Hər Şeyin Nəzəriyyəsi"nə çatmaq üçün kvant mexanikası ilə nisbilik arasındakı sərhəd xəttini araşdırmağa davam edirlər.
Məşhur fizik və tədqiqatın həmmüəllifi professor Ser Rocer Penrouz iddia edir ki, daha böyük kütləyə malik obyektləri uzunmüddətli superpozisiya vəziyyətlərində saxlamaq mövcud nəzəriyyələrdə qırılma nöqtələrini aşkar edə bilər. Alimlər kvant mexanikası və ümumi nisbilik nəzəriyyəsinin harada fərqləndiyini müəyyən etmək üçün "nanodiamblyuz" adlanan daha böyük strukturlar üzərində oxşar sərbəst düşmə təcrübələrini təkrarlamaq üçün yeni tədqiqatlara başlayıblar.

Vasif ƏLİHÜSEYN