Fizika tarixinin ən məşhur fəlsəfi mübahisələrindən biri həll edildi...

...Fizika tarixində ən məşhur fəlsəfi mübahisələrdən biri həll edildi. Çindən olan alimlər ilk dəfə olaraq təxminən bir əsr əvvəl Albert Eynşteynin kvant mexanikasının əsas prinsiplərindən birini - Nils Borun tamamlayıcılıq prinsipini təkzib etmək üçün təklif etdiyi bir təcrübəni həyata keçirdilər. Nəticələr Eynşteynin bir daha səhv etdiyini göstərdi: kvant hissəcikləri həqiqətən tamamlayıcı xüsusiyyətlərin eyni vaxtda və dəqiq ölçülməsinə imkan vermir.

SİA-nın məlumatına görə, əsər Physical Review Letters (PRL) jurnalında dərc edilib.

Tamamlayıcılıq prinsipi kvant fizikasının əsasını təşkil edir və bir hissəciyin eyni vaxtda həm dalğa, həm də korpuskulyar xüsusiyyətlərini tam şəkildə nümayiş etdirə bilməyəcəyini bildirir.

Məhz bu prinsip 1927-ci ildə Solvay Konfransında Eynşteyn və Bor arasında məşhur müzakirəyə səbəb oldu.

Eynşteyn daha sonra ikiqat yarıqlı düşüncə təcrübəsi təklif etdi və onun fikrincə, bu təcrübədə hissəciyin hansı yarıqdan keçdiyini eyni vaxtda müəyyən etmək və müdaxilə nümunəsini müşahidə etmək mümkün olacaq.

Bor hissəciyin impulsunu dəqiq ölçməyə çalışmağın qaçılmaz olaraq onun mövqeyində qeyri-müəyyənliyə səbəb olacağına və müdaxiləni məhv edəcəyinə etiraz etdi. Цзяньвэя

Təxminən bir əsr sonra, Pan Tzyanveya-nin rəhbərlik etdiyi Çin fizikləri bu arqumenti praktikada sınaqdan keçirə bildilər. Təcrübədə hissəcik foton, "kvant boşluğu" isə optik cımbızla tutulan tək bir rubidium atomu idi.

Atom əsas vəziyyətinə qədər soyuduldu və impulsu fotonun impulsu ilə dolaşan ultra yüngül səpələyici kimi çıxış etdi. Optik tələnin dərinliyini dəyişdirməklə tədqiqatçılar atomun impulsundakı qeyri-müəyyənliyi dəqiq şəkildə idarə edə bildilər.

Nəticədə, Borun proqnozlaşdırdığı kimi, fotonun korpuskulyar davranışına nə qədər dəqiq "baxmaq" mümkün olarsa, müdaxilə nümunəsi bir o qədər bulanıqlaşdığı məlum oldu.

Alimlər həmçinin real vaxt Raman spektroskopiyasından istifadə edərək lazer rəqslərinin yaratdığı atom istiliyinin təsirini də izah edə bildilər.

Bu, onlara sırf kvant effektlərini klassik effektlərdən ayırmağa imkan verdi.

Tədqiqatçılar vurğuladılar ki, bu iş nəinki fizika tarixindəki ən məşhur fəlsəfi mübahisələrdən birini həll edir, həm də yeni təcrübələrə yol açır.

Komanda kvant dolaşıqlığını birbaşa öyrənməyi və boşluq kütləsi artdıqca kvantdan klassik davranışa keçidi izləməyi planlaşdırır.

Daha əvvəl, ilk dəfə qara dəliklərin içərisində əslində nə baş verdiyi açıqlanmışdı.

Nazlı Almuradova