Icma.az
close
up
RU
Fiziki aktivlik yaşla bağlı yaddaş zəifləməsini ləngidə bilər ARAŞDIRMA

Fiziki aktivlik yaşla bağlı yaddaş zəifləməsini ləngidə bilər ARAŞDIRMA

Icma.az xəbər verir, Redaktor.az saytına əsaslanaraq.

Müntəzəm fiziki aktivliyin qısamüddətli yaddaşın yaşla bağlı zəifləməsini ləngidə biləcəyi və beynin struktur sağlamlığını qoruduğu müəyyən edilib. Bu nəticəyə alimlər orta və yaşlı yaş qrupuna aid təxminən 20 min nəfərin məlumatlarını təhlil etdikdən sonra gəliblər.

Redaktor.az xəbər verir ki, tədqiqat "European Journal of Neuroscience" (EJN) jurnalında dərc olunub.

Yaş artdıqca idrak pozuntuları və demensiya riski kəskin yüksəlir, yaddaşın zəifləməsi isə insanların müstəqil həyat tərzinə və həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərir. Hərəkətsizlik isə təsir göstərilə bilən azsaylı risk amillərindən biri hesab olunur. Əvvəlki araşdırmalar fiziki cəhətdən aktiv insanların idrak funksiyalarını daha yaxşı qoruduğunu göstərsə də, bu təsirin bioloji mexanizmləri tam aydın deyildi.

Yeni tədqiqatda alimlər hərəkətlilik, beynin strukturu və yaddaşın konkret növləri arasındakı əlaqəyə diqqət yetiriblər. Əvvəlki bir çox işlərdən fərqli olaraq, bu dəfə sorğular deyil, obyektiv ölçmələrdən istifadə olunub: iştirakçılar yeddi gün ərzində biləklərində akselerometr daşıyıblar və bu, fiziki aktivlik səviyyəsinin dəqiq müəyyən edilməsinə imkan verib.

Araşdırmaya yaşı 45-82 arasında olan 19 721 nəfər cəlb edilib. Yaddaş kompüter testləri vasitəsilə, o cümlədən qısamüddətli işçi yaddaşı qiymətləndirən ədədi ardıcıllıqların yadda saxlanılması tapşırığı ilə ölçülüb. Təxminən 15 min iştirakçı üzrə isə beynin MRT görüntüləri də mövcud olub.

Nəticələr göstərib ki, yüksək fiziki aktivlik səviyyəsi məhz ədədi yaddaş testində daha yaxşı nəticələrlə əlaqəlidir: aktiv insanlar daha uzun rəqəm ardıcıllıqlarını yadda saxlayıb təkrar edə biliblər. Bu əlaqə yaş, təhsil səviyyəsi və həyat tərzi kimi amillər nəzərə alındıqdan sonra da qalmaqdadır. Digər yaddaş növlərində  məsələn, vizual və ya perspektiv yaddaşda  təsir daha zəif olub və ya ümumiyyətlə müşahidə edilməyib.

MRT məlumatları bu təsirin mümkün mexanizmini izah etməyə kömək edib. Fiziki cəhətdən aktiv iştirakçıların ümumi beyin həcmi, eləcə də boz və ağ maddə miqdarı daha çox olub. Bundan əlavə, onlarda kiçik damar xəstəlikləri və idrak zəifləməsi ilə əlaqəli olan ağ maddə hiperintensivlikləri daha az müşahidə edilib.

Statistik analiz göstərib ki, beynin struktur vəziyyəti fiziki aktivliyin yaddaşa verdiyi faydanı qismən izah edir. Xüsusilə ağ maddənin rolu ön plana çıxıb: beynin damar mənşəli zədələnmələrinin azalması fiziki aktivliyin qısamüddətli yaddaşa müsbət təsirinin təxminən 30 faizini izah edir. Bu isə hərəkətin beyin damarlarının və neyron əlaqələrinin sağlamlığını qoruyaraq idrak funksiyalarını dəstəkləyə biləcəyini göstərir.

Maraqlıdır ki, fiziki aktivlik yaddaş üçün əsas strukturlardan biri olan hipokampın həcminin artması ilə əlaqəli olsa da, məhz bu struktur ədədi yaddaş testindəki yaxşılaşmanı izah etməyib. Müəlliflərin fikrincə, bunun səbəbi qısamüddətli işçi yaddaşın əsasən alın və təpə paylarını əhatə edən neyron şəbəkələrinə söykənməsi, hipokampın isə daha çox hadisə yaddaşı üçün vacib olmasıdır.

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:260
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 02 Fevral 2026 22:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see321

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see306

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see293

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see287

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see286

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see273

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see255

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see252

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see249

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see245

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see243

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see240

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see236

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see229

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see228

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see227

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see214

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see203

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see201

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see187
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri