Fransa Milli Assambleyasında büdcə marafonu etimadsızlıq təhdidi altında başlayır

Paris, 24 oktyabr, AZƏRTAC

Fransada parlamentin ən çətin və gərgin dövrlərindən biri başlayır. Bu gün Milli Assambleyada 2026-cı ilin dövlət büdcəsinin müzakirəsi start götürür. Hökumət 49.3-cü maddədən – yəni parlament səsverməsini keçmədən büdcəni qəbul etməyə imkan verən vasitədən istifadə etməyəcəyinə söz verib. Lakin Baş nazir Sebastyen Lökornü üçün büdcəni razılaşdırmaq, solçu, sağçı, eləcə də ifrat sağçı bloklar arasında ortaq nöqtə tapmaq mümkünsüz görünür.

AZƏRTAC xəbər verir ki, deputatlar əvvəlcə büdcənin gəlir hissəsini müzakirə edəcəklər. Daha sonra noyabrın 4-də Sosial Müdafiə Büdcəsi (PLFSS), noyabrın 12-də isə xərc hissəsi gündəmə gələcək. Konstitusiyaya əsasən, parlamentin büdcəni təsdiqləmək üçün cəmi 70 günü var. Yəni, sosial müdafiə büdcəsi dekabrın əvvəlinə, dövlət büdcəsi isə dekabrın 23-dək qəbul edilməlidir.

Lakin Assambleyada çoxluq yoxdur: solçu, sağçı və ifrat sağçı fraksiyalar arasında parçalanma çox dərinləşib. Deputatlar artıq “bu, Frankenşteyn büdcəsi olacaq” deyə zarafat və xəbərdarlıq edirlər. Prezident partiyasının deputatı Danyel Labaronun sözlərinə görə, mətn bir çox fərqli tərəflərin təsiri ilə ziddiyyətli əlavələrlə dolu olacaq.

Artıq maliyyə komissiyasında hökumətin təklifi ciddi şəkildə dəyişdirilib, müxalifət hökumətin əleyhinə düzəlişlər qəbul edib. Milli Birlik (RN) və “Əyilməz Fransa” partiyası (LFI) birlikdə elektrik qiymətlərinə tənzimləməni qəbul etdiriblər. Hökumətin təklif etdiyi pensiyaçıların vergi güzəştinə dəyişiklik isə bütün müxalifət tərəfindən rədd edilib. Solçuların dəstəklədiyi “Zukman vergisi” (varlılara qoyulan əlavə vergi) hökumət, eləcə də RN tərəfindən rədd edilib, amma yenidən müzakirə olunacaq.

Milli Assambleya büdcə ilə bağlı 3 585 düzəlişlə üz-üzədir. 49.3 maddəsindən istifadə olunmadığı üçün hər bir səs həlledici olacaq. Sosialist deputat Romen Eskenazi bunu “əsl demokratik debat imkanı” kimi qiymətləndirib.

Deputatlara partiya rəhbərləri tərəfindən ümumi səfərbərlik çağırışı edilib. Həftəsonu belə, onlar dairələrinə qayıda bilməyəcəklər, iclaslar səhər saat 9-dan gecəyə qədər davam edəcək.

Solçu qüvvələr zənginlərə əlavə vergi, minimum əmək haqqının artırılması kimi təkliflər irəli sürür. Respublikaçılar və ifrat sağçı Milli Birlik (RN) isə Dövlət Tibbi Yardımının (AME) ləğvini müdafiə edirlər. RN lideri Marin Lö Pen “büdcə siyasətinin tabu mövzularını sarsıdan” alternativ plan təqdim edib. Respublikaçıların rəhbəri Bruno Retailo isə hökumətin layihəsini addım-addım dəyişəcəklərini deyib.

Əgər assambleya büdcəni qəbul etməzsə, hökumət Konstitusiyanın 47-ci maddəsinə əsasən, fərmanla büdcəni təsdiqləyə bilər. Hüquqşünas Tibo Mülye bunun qanuni, amma indiyə qədər heç vaxt tətbiq olunmamış addım olduğunu bildirir.

Bütün bu ssenarilərin üzərində etimadsızlıq təhdidi qalmaqdadır. RN, LFI, LR və PS partiyaları hökumətin fərman və ya xüsusi qanunla büdcəni səsvermədən keçirməyə çalışması halında senzura təklifi təqdim edəcəklərini bəyan ediblər.

Beləliklə, 2026-cı il büdcəsi üçün mübarizə sadəcə maliyyə deyil, həm də siyasi döyüşə çevrilib. Hökumət “parlament müzakirəsi ilə razılaşma əldə etməyə çalışırıq” desə də, əksər müşahidəçilər artıq nəticəni qabaqcadan görür: Fransa, “Frankenşteyn büdcəsi”nin doğuluşuna hazırlaşır.