Gecə yarısından sonra yatmaq zərərlidir?

Yaxşı dincəlmək üçün yalnız neçə saat yatdığımız deyil, nə vaxt yatıb oyandığımız da əhəmiyyətlidir. Xüsusilə gec yatıb səhər erkən oyanmaq vərdişi yuxu müddətini azalda və gün ərzində yorğunluğa səbəb ola bilər.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutlarının məlumatına görə, böyüklərin əksəriyyətinə gecə 7-9 saat yuxu lazımdır. Hər gün təxminən eyni vaxtda yatıb oyanmaq da sağlam yuxunun əsas şərtlərindəndir.

Gecə saat 12 hamı üçün sərhəd deyil

Hər kəsin mütləq yatmalı olduğu vahid saat yoxdur. Bəzi insanlar təbii olaraq daha erkən yuxulayır, digərləri isə gec saatlarda yatmağa meyilli olur. Buna görə gecə yarısından sonra yatmağı öz-özlüyündə təhlükəli vərdiş saymaq düzgün deyil.

Əsas məsələ yuxu vaxtının insanın bioloji ritminə və gündəlik qrafikinə uyğun gəlməsidir. Gec yatmaq səhər oyanma saatını dəyişmirsə, insan kifayət qədər dincəlməyə bilər.

Telefon və işıq yuxunu necə gecikdirir?

Orqanizmin təxminən 24 saatlıq daxili ritmi yuxululuq və oyaqlıq dövrlərinin tənzimlənməsində iştirak edir. İşıq və qaranlıq bu sistem üçün mühüm siqnallardır.

Axşam saatlarında melatonin hormonunun ifrazı artır və orqanizm yuxuya hazırlaşır. Parlaq işıq, o cümlədən telefon və kompüter ekranlarından gələn işıq bu prosesi gecikdirə bilər. Nəticədə insan yatmaq istədiyi vaxt yuxulamaqda çətinlik çəkir. 

Rejimi tez-tez dəyişmək də təsir edir

Həftə ərzində erkən oyanıb, istirahət günlərində çox gec yatmaq və günortayadək yatmaq yuxu rejimini poza bilər. Uzunmüddətli yuxu çatışmazlığı və bioloji ritmin davamlı dəyişməsi maddələr mübadiləsi, əhvali-ruhiyyə və ürək-damar sağlamlığı ilə bağlı problemlərin riskini artıra bilər.

Bu, bir gecə gec yatmağın mütləq xəstəlik yaradacağı demək deyil. Söhbət davamlı yuxu çatışmazlığından və nizamsız rejimdən gedir. 

Yuxu rejimini necə qaydaya salmaq olar?

İstirahət günləri də daxil olmaqla, yatıb oyanma saatlarını mümkün qədər sabit saxlamaq faydalıdır. Yatmazdan əvvəlki saatı sakit keçirmək, parlaq işığı azaltmaq və ekranlardan uzaqlaşmaq tövsiyə olunur.

Axşam saatlarında kofein qəbuluna da diqqət yetirmək lazımdır. Alkoqol yuxululuq yaratsa belə, gecə yuxusunun keyfiyyətini poza bilər. Yataq otağının sakit, qaranlıq və sərin olması da rahat yatmağa kömək edir. 

Yuxuya getməkdə çətinlik uzun müddət davam edirsə və ya kifayət qədər yatmağa baxmayaraq gündüz davamlı yuxululuq hiss olunursa, həkimlə məsləhətləşmək məqsədəuyğundur.