Icma.az
close
up
RU
Göründüyündən daha mürəkkəb sual: Hansı Roma imperatoru ən uzun müddət hökmran olub?

Göründüyündən daha mürəkkəb sual: Hansı Roma imperatoru ən uzun müddət hökmran olub?

Icma.az bildirir, Qaynarinfo saytına əsaslanaraq.

Bütün təhlükələrə baxmayaraq, bəzi Roma imperatorları uzun müddət hökmranlıq edə biliblər. Elm adamları onlardan hansının daha uzun müddət hökm sürdüyünü açıqlayıb.

Qaynarinfo xəbər verir ki, İndiana ştatının Şimal-Qərb Universitetinin tarix professoru Devid Parnell "Live Science" jurnalına deyib: "Bir tərəfdən hər şey olduqca sadədir: Sadəcə olaraq imperatorların siyahısına baxın və görün kim ən uzun müddət hökmdar olub".

Sualın əslində göründüyündən daha mürəkkəb olduğu qeyd edilir. İlk növbədə, Roma İmperiyasının tam olaraq nə vaxt süqut etditini müəyyən etmək lazımdır.

Roma İmperiyası eramızın 395-ci ildə ikiyə bölünüb, Qərbi Roma İmperiyası eramızın 476-cı ilə qədər davam edib. Müasir tarixçilərin tez-tez Bizans İmperatorluğu olaraq adlandırdıqları Şərqi Roma İmperiyası 1453-cü ilə qədər, Konstantinopol (İstanbul) Osmanlı İmperiyası tərəfindən ələ keçirilənə qədər davam edib. 

Parnell deyib: "Bu gün öz sahəm üzrə bir çox mütəxəssis, o cümlədən mən təkidlə deyirik ki, Bizans İmperiyası ayrıca bir imperiya deyil, sadəcə olaraq Roma İmperiyası idi".

Çeske Budeyoviçedəki Cənubi Çexiya Universitetinin tarix professoru Stanislav Dolezal bildirib ki, əgər belə olarsa, 976-1025-ci illərdə hakimiyyətdə olmuş II Bazil ən uzun müddət hökmranlıq edən imperator olacaq.

Qeyd etmək lazımdır ki, müharibələr onun hakimiyyətinin ayrılmaz hissəsi olub. Hökmdarlığının birinci yarısında bir sıra vətəndaş müharibələri, ikinci yarısında isə xaricdə silsilə müharibələrlə üzləşib və bu, Şərqi Roma İmperiyasının bütün Bolqarıstanı fəth etməsinə səbəb olub.

Roma İmperiyasının 476-cı ildə, Qərbi Roma İmperiyasının süqutu zamanı sona çatdığını fərz etsək belə, kimin ən uzun müddət hökm sürməsi məsələsi hələ də mürəkkəb məsələ olaraq qalır. Dolezal bəzi imperatorların digər imperatorlarla birlikdə müştərək imperator olduğunu, bəzilərinin isə az və ya heç bir siyasi gücə sahib olmadığını və yalnız nominal olaraq imperator olduqlarını bildieib.

Onun fikrincə, Şərqi Roma imperatoru II Feodosi (402-450-ci illərdə hökmranlıq edib) bəlkə də 48 il taxtda olub. Tarixi qeydlər göstərir ki, atası İmperator Arkadius onu doğulduqdan qısa müddət sonra - 402-ci ildə şərikli imperator təyin edib. Arkadius 408-ci ildə ölüb və II Teodosius tək imperator olub, lakin təkbaşına hökmranlıq etmək üçün hələ çox gənc idi. O, hakimiyyət yaşına çatanda belə, böyük siyasi təsirə malik olan nüfuzlu saray əyanları mövcud olub.

Roma İmperiyasının 476-cı ildə mövcudluğunu dayandırdığını fərz etsək və yalnız hökmranlıq edəcək yaşda olan imperatorları nəzərə alsaq, ilk Roma imperatoru Avqust ən uzun hökmdarlıq edib: onun 41 illik hakimiyyəti eramızdan əvvəl 27-ci ildən davam edib.

Maraqlıdır ki, taxta çıxmazdan əvvəl Oktavian kimi tanınan Auqustus ulu əmisi Yuli Sezarın vəsiyyətnaməsində onu canişin kimi göstərməsi ilə məşhurlaşıb. Eramızdan əvvəl 44-cü ildə Yuli Sezarın öldürülməsindən sonra Oktavian Mark Antoni və dövlət xadimi Lepidus ilə birlikdə hökmranlıq edən triumvirat yaradıb.

Eramızdan əvvəl 36-cı ildə Lepidus hakimiyyətdən uzaqlaşdırılıb və Oktavian və Mark Antoni arasında vətəndaş müharibəsi başlayıb. Bu, Antoninin məğlubiyyətinə və eramızdan əvvəl 30-cu ildə intiharına səbəb olub. Antoni və Yuli Sezardan uşaqları olan Misir fironu VII Kleopatra elə həmin il intihar edib. Lakin Kleopatra və Sezarın varisi, körpə Sezarion sağ qalıb. Heç bir şansa əl atmaq istəməyən Oktavian hakimiyyətinə təhlükə yaratmamaq üçün onu öldürtdürüb.

Eramızdan əvvəl 27-ci ildə Roma Senatı Oktaviana Auqustus (latınca "möhtərəm" deməkdir) titulu verib. Hökmdarlığı dövründə Auqustus Romada məbədlər, ziyarətgahlar, forum, senat binası, kanalizasiya və yollar da daxil olmaqla çox sayda bina və infrastrukturu təmir etdi, təmir etdi və yenidən qurdu. Eramızdan əvvəl 1-ci əsrdə baş verən vətəndaş müharibələri Romanın infrastrukturunu bərbad vəziyyətdə qoydu və yenidənqurmaya ciddi ehtiyac duyurdu, Favre qeyd etdi.

Qeyd olunur ki, Auqustusun səltənətində uğursuzluqlar da olmayıb. O, hakimiyyəti dövründə Roma İmperiyasını Almaniyaya qədər genişləndirməyə də cəhd edib. Bu fəlakətlə başa çatıb: eramızın 9-cu ildə Teutoburq meşəsi döyüşündə üç Roma legionu tamamilə məhv edilib.

Aydın

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:151
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 19 Avqust 2025 13:23 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see368

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see345

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see333

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see291

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see277

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see255

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see247

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see243

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see243

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see239

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see230

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see228

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see222

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see214

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see214

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see213

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see195

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see194

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see192

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri