GÖZLƏNİLMƏZ: İsraildə yəhudi ərəb hökuməti qurula bilər!..

"Bəli, həm hüquqi, həm də siyasi baxımdan mümkündür, lakin ciddi maneələr mövcuddur..."

"Alternativ ssenarilər arasında geniş koalisiya və ya yeni seçkilər də var..."

İsraildə oktyabrın 27-də keçirilən parlament seçkilərində heç bir siyasi blok hökumət qurmaq üçün tələb olunan 61 mandatlıq həddi keçə bilməyib. Səslərin təxminən 90 faizi hesablandıqda Baş nazir Benyamin Netanyahunun sağçı və ultraortodoks müttəfiqlərindən ibarət blokun 53, Qadi Eyzenkotun rəhbərlik etdiyi müxalifət blokunun isə 48 mandat qazanacağı gözlənilirdi. Ərəb partiyalarının ümumi mandat sayının 19-a çatacağı proqnozlaşdırılırdı. Nəticələr hələ ilkin xarakter daşıyır.

Moderator.az xəbər verir ki, "Reuters" və "Associated Press" bu mənzərəni hökumət qurmaq uğrunda mürəkkəb danışıqların başlanğıcı kimi qiymətləndirir.

Aşağıdakı rəqəmlər 28–29 oktyabr 2026-cı il tarixlərində səslərin təxminən 90%-nin hesablanmasına əsaslanan ilkin bölgüdür. 

Partiyalar üzrə ilkin nəticələr:

Likud — Benyamin Netanyahunun partiyası 26 mandatla ən böyük partiya mövqeyindədir.

Yashar! (Yashar) — Qadi Eyzenkotun rəhbərlik etdiyi partiya 21 mandat qazanıb və müxalifət düşərgəsinin əsas siyasi qüvvəsidir.

Birlikdə (B’Yachad) — Naftali Bennett və Yair Lapidin siyasi ittifaqı 12 mandat əldə edib.

Birgə Siyahı (Joint List) — Yusif Cabbarinin rəhbərlik etdiyi ərəb siyasi ittifaqı 12 mandatla təmsil olunmağa hazırlaşır.

Demokratlar (The Democrats) — Sol-mərkəzçi partiya 8 mandat qazanıb.

İsrail Evimiz (Yisrael Beytenu) — Aviqdor Libermanın partiyası 7 mandat əldə edib.

Ra’am — Mənsur Abbasın rəhbərlik etdiyi ərəb partiyası 7 mandat qazanıb.

Şas (Shas) — Ultraortodoks sefard yəhudilərini təmsil edən partiya 7 mandat əldə edib.

Birləşmiş Tövrat Yəhudiliyi (United Torah Judaism) — Ultraortodoks aşkenaz icmalarının siyasi qüvvəsi 7 mandat qazanıb.

Yəhudi Gücü (Otzma Yehudit) — İtamar Ben-Qvirin rəhbərlik etdiyi sağçı partiya 7 mandat əldə edib.

Dini Sionizm (Religious Zionism) — Bezalel Smotriçin partiyası 6 mandat qazanıb.

Mandat baryerini keçə bilməyənlər:

Yoaz Hendelin Reservistlər partiyası təxminən 2,6%, Ofer Vinterin Xalqımız partiyası isə təxminən 1,6% səs toplayıb; hər ikisi 3,25%-lik seçki həddindən aşağı qalıb. Bu göstəricilər ilkin olduğundan, xüsusi bülletenlərin hesablanması yekun bölgünü dəyişə bilər.

Seçkilərin əsas mövzuları 2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın hücumları zamanı təhlükəsizlik sisteminin uğursuzluğu, hərbi xidmətə çağırışdan ultraortodoks yəhudilərə verilən güzəştlər və ölkənin gələcək təhlükəsizlik siyasəti olub. Ərəb seçicilərin fəallığının artması ərəb partiyalarının parlamentdəki mövqeyini gücləndirib. "The Times of Israel" yazır ki, bu partiyalar hökumət qurmaq üçün həlledici amilə çevrilə bilər.

İsraildə yəhudi-ərəb hökuməti qurula bilərmi?..

Bəli, həm hüquqi, həm də siyasi baxımdan mümkündür, lakin ciddi maneələr mövcuddur. İsrailin 2021-ci ildə qurulan Bennett-Lapid hökumətini ərəb "Raam" partiyası da dəstəkləyirdi. Bu, ərəb partiyasının hökumət koalisiyasına daxil olmasının real nümunəsidir. 

Hazırkı nəticələrə əsasən, müxalifət bloku ərəb partiyalarının dəstəyi ilə 61 mandatlıq həddi keçə bilər. Lakin müxalifətdəki bəzi əsas partiyalar ərəb partiyaları ilə koalisiyanı rədd edir. Digər tərəfdən, Netanyahu da sağçı və dini müttəfiqləri ilə çoxluq əldə etməkdə çətinlik çəkir.

Beləliklə, yəhudi-ərəb hökuməti parlament hesablamaları baxımından mümkündür. Bunun reallaşması ərəb partiyalarının koalisiyaya birbaşa qoşulmasından və ya hökuməti kənardan dəstəkləməsindən, habelə yəhudi partiyalarının bu əməkdaşlığa razılığından asılı olacaq. Alternativ ssenarilər arasında geniş koalisiya və ya yeni seçkilər də var...

Qeyd:

Mandatlar ilkin hesablamalara əsaslanır; yekun nəticələr dəyişə bilər.

S.Laçın