Icma.az
close
up
RU
Menu

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Günəşin də öz küləyi var: Heyrətamiz qütb parıltısı belə yaranır

Günəşin də öz küləyi var: Heyrətamiz qütb parıltısı belə yaranır

Icma.az, Cebheinfo portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Günəş küləyi Günəş tərəfindən daim yayılan yüklü hissəciklərin davamlı axınıdır. 

İlk baxışdan uzaq bir kosmik fenomen kimi görünsə də, təsiri hər yerdə - Yerdəki qütb parıltılarından tutmuş Ayın səthindəki dəyişikliklərə və peyklərin fəaliyyətinə qədər.

“Cebheinfo.az” sizə bu qəribə fenomen haqqında məlumat təqdim edir.

Günəş küləyi nədən ibarətdir?

Günəş küləyinin əsas komponentləri Günəşin kimyəvi tərkibinin təxminən 98%-ni təşkil edən hidrogen və heliumdur. 

Günəş atmosferindəki son dərəcə yüksək temperatur səbəbindən bu elementlərin atomları elektronlarını itirir və plazmaya - sərbəst elektronlardan (mənfi yüklü) və ionlardan (müsbət yüklü) ibarət xüsusi maddə halına çevrilir.

Bu plazma axını görünən səthdən təxminən 2100 km yuxarıda başlayan və kosmosa qədər uzanan Günəş atmosferinin xarici təbəqəsi olan tacda  əmələ gəlir. 

Tacdakı temperatur milyonlarla dərəcəyə çatır ki, bu da Günəşin görünən səthindən yüz dəfələrlə istidir.

Günəşin səthindən təxminən 32 milyon kilometr məsafədə maqnit sahəsi zəifləyir və plazma hissəcikləri kosmosa qaçaraq Günəş küləyini əmələ gətirir.

Sürəti neçə olur?

 Günəş küləyi vahid deyil. Yavaş axınlar 300-500 km/s sürətlə, sürətli axınlar isə 600-800 km/s sürətlə hərəkət edir. 

Ən sürətli küləklər sözdə koronal dəliklərdən - açıq maqnit sahəsi xətləri olan ərazilərdən yaranır. Yavaş axınlar tez-tez Günəşin ekvatorial bölgəsində əmələ gəlir və günəş ləkələrinin aktivliyindən asılıdır.

Günəş küləyi Günəşdən kənara doğru uzanır və bütün Günəş Sistemini əhatə edən nəhəng bir "qabarcıq" - heliosfer yaradır. 

O, planetləri ulduzlararası mühitdən (ISM) - ulduzlar arasındakı boşluğu dolduran nazik qaz və tozdan qoruyur. Heliosferin kənarında, Plutondan çox kənarda, günəş küləyinin kəskin şəkildə yavaşladığı son şok adlanan zona yerləşir.

Yerə təsiri var

İnsanlar üçün Günəş küləyi həm təhlükə, həm də gözəl bir təbii hadisədir.

*Qütb Parıltısı 

Yüklü hissəciklər Yerin maqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsir göstərir və qütblərə doğru yönəlir, atmosfer atomlarının parıldamasına səbəb olur və şimal (qütb parıltısı) və cənub (qütb parıltısı) işıqları yaradır.

*Texnoloji risklər

Güclü günəş küləyi cərəyanları GPS-i poza bilər, peyk rabitəsində pozuntulara səbəb ola bilər və süni peyklərin elektronikasına zərər verə bilər.

Ay "burulğanları”nın sirri

Günəş küləyi hətta heç bir maqnit sahəsi və ya atmosferi olmayan Aya da təsir göstərir. Yeni məlumatlar göstərir ki, bu, ayın səthindəki sirli ləkələrin - qaranlıq və işıqlı "ay burulğanlarının" səbəbi ola bilər. Alimlər bunların bir növ "Günəş yanığı" olduğunu irəli sürürlər:

yerli maqnit sahələri ilə qorunan sahələr tək rəng saxlayır, açıq sahələr isə plazmanın təsiri altında rəngini dəyişir.

Beləliklə, Günəş küləyi Günəş tərəfindən yayılan yüklü subatom hissəciklərinin (əsasən proton və elektronların) daimi axınıdır.

O, maqnit sahəsinin artıq sürətlənmiş plazmanı saxlamadığı günəş tacında əmələ gəlir.Yer kürəsindəki insanlar üçün birbaşa təhlükəsi yoxdur, lakin Günəş küləyi GPS naviqasiyasına və peyk əməliyyatlarına mane ola bilər. Həmçinin, heyrətamiz qütb parıltıları yaradır.

O, isti tacda əmələ gəlir və 800 km/s-yə qədər sürətlə hərəkət edir. Bunun sayəsində qütb parıltılarını müşahidə edirik, eyni zamanda peyklərdə və GPS-də də pozuntular yaşayırıq. 

Günəş küləyi Günəş sisteminin qoruyucu qabarcığı olan heliosferi əmələ gətirir və Ayın səthində "Günəş yanıqları" buraxmış ola bilər. Bu, planetar sistemimizdə kosmik hava şəraitini müəyyən edən əsas hadisələrdən biridir.

Xəzər
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:108
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 11 May 2026 11:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see267

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see265

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see247

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see244

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see240

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see227

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see224

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see220

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see219

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see216

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see212

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see210

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see206

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see206

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see204

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see190

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see185

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see185

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see179

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri