Həkimdən yox, “TikTok” dan şəfa gözləyənlər

Dərman ixtirası üçün farmakologiya üzrə elmi tədqiqat institutunun yaradılması vacibdir.

Son illər Azərbaycanda dərman bazarında problemlər artmaqdadır. Əhali arasında həkim göstərişi olmadan dərman qəbulu, özbaşına müalicə və qeyri-peşəkar məsləhətlərlə dərman alışı kimi hallar geniş yayılıb. Sosial şəbəkələrdə, xüsusilə “TikTok” kimi platformalarda bəzi əczaçıların və ya qeyri-ixtisaslı şəxslərin canlı yayımlarda vətəndaşlara dərman tövsiyə etməsi, reseptsiz satışı təşviq etməsi narahatlıq doğurur. 

Səhiyyə Nazirliyinin Analitik Ekspertiza Mərkəzinin (AEM) məlumatına görə, cari ilin 10 ayı ərzində aparılan monitorinqlər nəticəsində 50 aptekdə dərman vasitələrinin reseptsiz satıldığı aşkarlanıb. Bu fakt bir daha göstərir ki, reseptsiz dərman satışı ilə bağlı nəzarət mexanizmlərinə baxmayaraq, hələ də qaydaların pozulması halları davam edir. 

Əhalinin həkimə müraciət etmədən dərman almasının əsas səbəbləri nədir? 

Mövzu ilə bağlı “Cümhuriyət”- ə açıqlamasında həkim-farmakoloq, tibb eksperti Aydın Əliyev bildirib ki, həkim resepti olmadan dərman qəbul etmək orqanizmə mənfi təsir göstərə bilər: 

“Əhalimizin sağlamlıqla bağlı ən böyük səhvlərindən biri həkim göstərişi olmadan dərman almaqdır. Reseptsiz dərman satmaq Azərbaycanda qanunla qadağan edilməlidir ki, belə hallar baş verməsin. Artıq 43 ildir ki, Tibbi Universitetinin Farmakologiya kafedrasında dərs deyirəm. Az da olsa, bu sahədə  fikir deməyə əsasım var. Reseptsiz dərman qəbul etmək gözübağlı şəkildə özünü okeana atmaq kimidir. 

“Filan dərman yaxşıdır” ifadəsinə mən “Ayıbdır” deyirəm. Niyə? Çünki dərman zəhərdir. Dərman yalnız həkimin əlində olarkən dərmandır. Həkim insanın bədənində olan patologiyaları müəyyən edir və diaqnoza uyğun dərman yazır. Axı bu paltar deyil ki, “Get filan mağazadan al” deyəsən. “Bu dərman yaxşıdır, o pisdir” kimi ifadələr yığışdırılmalıdır”. 

Onun sözlərinə görə, dərman yalnız həkim göstərişi ilə insana xeyir verə bilər: 

“İnsanlar bildirirlər ki, dərmanlarda çatışmazlıqlar var. Lakin bu çatışmazlıqların səbəbi dərmanların satıldığı apteklərə nəzarət edən sistemlərin özündədir. Təsadüfən səhvlər ola bilər, amma bilərəkdən dərmanın saxlanması, keyfiyyəti və qiymətlərin normallaşdırılması məsələləri mütləq həll olunmalıdır. 

İnsanlarımız anlamalıdırlar ki, həkim göstərişi olmadan dərman qəbul etmək olmaz. Dərman həkimin göstərişi və diaqnoz əsasında, müvafiq dozada qəbul edilərsə, xəstəyə xeyir verir. İnsanı sağaldan həkim və xəstənin özüdür, dərman və qidalar isə sadəcə vasitədir. Buna görə də bu məsələdə məsuliyyətsizlik aradan qaldırılmalıdır”. 

Həkim qeyd edib ki, keyfiyyətli dərman istehsalı üçün zavodlar açılmalıdır: 

“Apteklərdə hərtərəfli, cəmiyyətimiz üçün ən keyfiyyətli dərmanlar təqdim olunmalıdır. Bu, mənim də arzu və istəyimdir. Dərman zavodlarımız açılmalıdır. Azərbaycanın flora və faunası buna tam imkan verir. Yeni dərmanların ixtirası üçün dərmanların öyrənilməsi və farmakologiya elmi tədqiqat institutunun yaradılması vacibdir. 

Bizim müvafiq alimlərimiz, kimyaçılarımız və farmakoloqlarımız var. Onların çoxu vaxtilə SSRİ Farmakologiya Elmi Tədqiqat İnstitutunda çalışıb. Şəxsən mən də SSRİ-də ilk antioksidan preparat olan “Meksidon”un müəllifiyəm. Bunun səbəbkarlarından biri də o vaxt SSRİ Nazirlər Sovetinin birinci müavini, ulu öndərimiz Heydər Əliyev idi. 

O vaxt mən elmi tədqiqat işinə qəbul olundum və həmin dərmanın müəllifi oldum. Əhalimiz bilməlidir ki, dərman elə-belə yaranmır. Ümid edirəm, yaxın gələcəkdə bizim də dərman zavodlarımız açılacaq. Əgər dərmanlarla bağlı həkimlərimizin dedikləri cəmiyyətdə qanun kimi qəbul olunsa, həm problemlərimiz, həm də xəstəliklərimiz xeyli azalacaq”. 

Gülər
"Cebheinfo.az"

Açar sözlər: “TikTok” dərman Aydın Əliyev

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin