Həkimlərdən valideynlərə XƏBƏRDARLIQ: TikTok da yeni trend ölümcüldür

11 yaşlı Freddi Devisin həyatına son qoyan London faciəsi dünyanın hər yerindəki valideynlər üçün daha bir həyəcan siqnalı olub. Adi bir dezodorant balonu təhlükəli onlayn çağırışı təkrarlamaq qərarına gələn uşağın əlində ölümcül silaha çevrilib. 

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xerdiyi xəbərə görə, oğlanın anası Rouzanna Tompson, ilk cəhddən sonra belə dərhal ürək dayanmasına səbəb ola biləcək gizli təhlükə barədə başqalarını xəbərdar etmək üçün sükutu pozmaq qərarına gəlib.

Şərqi Londonda faciə: bir təcrübənin qiyməti

2025-ci il yanvarın 25-də Rouzanna Tompson oğlunu məktəbə getməyə oyatmaq üçün onun otağına girib, lakin onu üzü üstə, cansız vəziyyətdə tapıb. Bədəni artıq soyumağa başlayıb. Daha sonra ölüm səbəbinin adi dezodorant sprey qutusundan zəhərli tüstülərin inhalyasiyası olduğu müəyyən edilib. Təhlükəli tendensiyalardan xəbər tutan anası oğluna aerozol almaqdan çəkinməyə çalışsa da, Freddi "xrominq"də iştirak etməyin yolunu tapıb.

"Xrominq" nədir və niyə geri dönüb

"Xrominq" termini, üzdə xarakterik bir parlaq örtük buraxan metal boyaların inhalyasiyasından sonra vizual effektdən irəli gəlir. Bu, qısamüddətli intoksikasiya əldə etmək üçün məişət kimyəvi buxarlarının qəsdən inhalyasiyasını əhatə edən maddə asılılığının müasir bir dəyişikliyidir.

Tibb ekspertləri fenomenin aşağıdakı xüsusiyyətlərini qeyd edirlər:

• Yeniyetmələr arasında artan populyarlıq məişət məhsullarının mövcudluğu və aşağı qiymətindən irəli gəlir.

• İnhalyantlar tez bir zamanda asılılıq yaradır və məhsulların (hava təravətləndiriciləri, laklar, təmizləyici məhsullar) tanış olması səbəbindən təhlükəsizlik illüziyası yaradır.

• Həkimlər xəbərdarlıq edirlər ki, “xrominq” ilə təcrübə aparan uşaqların gələcəkdə ağır narkotik istifadəsinə keçmə riski artır.

Bioloji zərər: orqanizm üçün nəticələr

Pediatrlar və reanimasiya mütəxəssisləri inhalyasiya edən maddələrin orqanizmə sistemli zəhər kimi təsir etdiyini vurğulayırlar. Aerozollar xüsusilə təhlükəlidir, çünki onlar hətta ilk dəfə inhalyasiya zamanı tamamilə sağlam bir uşaqda belə ani ölümə səbəb ola bilərlər.

Əsas sağlamlıq riskləri:

• Ürək dayanması: Miokardda kimyəvi təsirlər səbəbindən anormal ürək ritmləri qəfil baş verə bilər.

• Beyin zədələnməsi: Toksinlər sinir əlaqələrini pozur və idrak pozğunluğuna səbəb olur.

• Orqan çatışmazlığı: Buxarlara uzun müddət və ya intensiv məruz qalma qaraciyər və böyrəklərə dönməz şəkildə zərər verir.

• Ağciyər zədələnməsi: Kimyəvi yanıqlar və ağciyər ödemi nəfəs alma qabiliyyətini məhdudlaşdırır.

Valideynlər üçün tövsiyələr: müdafiə strategiyası

İctimai səhiyyə mütəxəssisləri, təhlükəli maddələrin istənilən evdə tapıla biləcəyi üçün müəyyən məhsulların alınmasının qadağan edilməsinin həmişə təsirli olmadığını vurğulayırlar. Maarifləndirmə və etibarlı dialoq əsas qoruma vasitələridir.

Faciənin qarşısının alınması ilə bağlı ekspert məsləhətləri:

• Dürüst mülahizələr: Mücərrəd qadağalar əvəzinə, uşaqlara fizioloji faktları - beyin zədələnməsi riskini və qəfil ölüm ehtimalını izah etməyə dəyər.

• Psixoloji dəstək: Uşaqlar sosial mediada gördükləri trendlər barədə fikirlərini bölüşməkdə özlərini təhlükəsiz hiss etməlidirlər.

• İstifadənin monitorinqi: Böyüklər yeniyetmənin otağında həddindən artıq dezodorant püskürtməsinə və ya qəribə qoxuların görünməsinə diqqət yetirməlidirlər.

Freddi Devis faciəsi sübut edir ki, valideynlərin məlumatlılığı sadəcə formallıq deyil, gündəlik əşyaların ölüm tələsinə çevrilməsinin qarşısını almağın yeganə yoludur.