Icma.az
close
up
RU
Hesabat: Cəmi 32 ölkədə süni intellektlə bağlı məlumat mərkəzi mövcuddur

Hesabat: Cəmi 32 ölkədə süni intellektlə bağlı məlumat mərkəzi mövcuddur

Icma.az bildirir, Azertag saytına əsaslanaraq.

Bakı, 25 iyun, AZƏRTAC

Süni intellekt (AI) qlobal innovasiyaların əsas amilə çevrilir. Beləliklə, ölkələrin uğurlu inkişafı üçün istedadlı mütəxəssislər və orijinal ideyalar kifayət etmir; AI ilə işləmək üçün avadanlıqların mövcudluğu da lazımdır. Oksford Universiteti alimlərinin apardığı araşdırmalara görə, dünyanın yalnız otuza yaxın ölkəsində süni intellektlə bağlı ixtisaslaşmış məlumat mərkəzləri var və onların əksəriyyəti Şimal yarımkürəsində yerləşir. Eyni zamanda, ölkələrin əhəmiyyətli bir hissəsinin bu cür texnologiyalara çıxışı yoxdur.

AZƏRTAC xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, hesabatda süni intellektdən istifadə edən məlumat mərkəzlərinin 90 faizdən çoxunun təkcə ABŞ və Çində yerləşdiyi vurğulanır. AWS, “Microsoft” və “Google” kimi ABŞ-ın texnologiya nəhəngləri dünya üzrə 87 böyük süni intellekt məlumat mərkəzini idarə edir. Eyni zamanda, Çin şirkətləri 39 obyektə, Avropa şirkətləri isə cəmi altı obyektə nəzarət edir. Afrika, Cənubi Amerika və Rusiya bu xəritədə praktiki olaraq təmsil olunmur.

Dünyanın 150-dən çox ölkəsində süni intellekt üçün adekvat məlumat mərkəzi infrastrukturu yoxdur ki, bu da onların AI texnologiyalarını inkişaf etdirmək, elmi tədqiqatlar aparmaq və iqtisadi artımı təmin etmək imkanlarını təhlükə altına qoyur. Bundan əlavə, əhəmiyyətli bir cəhət - texnoloji suverenlik məsələsi də gündəmdə durur. Bir çox ölkələr icarəsi əhəmiyyətli maliyyə xərcləri tələb edən və xarici yurisdiksiya çərçivəsində həyata keçirilən xarici İT nəhənglərinin resurslarından asılı olmağa məcburdur. Afrika, Cənubi Amerika və Cənub-Şərqi Asiya ölkələrində startaplar və tədqiqatçılar üçün əlçatan məlumat mərkəzlərinin olmaması ciddi maneələr yaradır.

“Microsoft”un prezidenti Bred Smit hesab edir ki, süni intellekt dövrü həmin bölgələri daha da geridə qoya bilər. Məsələn, Keniyada “Qhala” kimi startaplar Afrika dilləri üçün süni intellekt modelləri hazırlayır, lakin yerli məlumat mərkəzlərinin olmaması səbəbindən xaricdəki serverlərdən icarəyə götürülmüş hesablama gücünə etibar etməyə məcburdur. Nümunə olaraq, Harvard Universitetinin Kempner İnstitutu Afrikanın bütün süni intellekt səylərinin cəmindən daha çox hesablama gücünə malikdir. Texnoloji inkişafda qeyri-bərabərlik bu sahədə geridə qalan ölkələr üçün mənfi nəticələr verir. Məsələn, Argentinada alimlər istedadlı tələbələrin müasir hesablama gücünə çıxışı olan ABŞ və Avropa İttifaqına daimi axınını qeyd ediblər. Problem sırf texniki çətinliklərdən kənara çıxır, çünki süni intellektə çıxışın olmaması ölkələri innovasiyalardan, investisiyalardan və ixtisaslı kadrlardan məhrum edir. Məsələn, bəzi ölkələr ABŞ-ın təzyiqindən yayınmaq üçün Çinlə əməkdaşlıqdan imtina edir.

Bununla belə, əks proses Afrikada da müşahidə olunur: siyasətçilər Çin sürətləndiricilərinin quraşdırılması üçün mövcud məlumat mərkəzlərini təkmilləşdirmək məqsədilə “Huawei” şirkəti ilə danışıqlar aparırlar. Bu, ABŞ-ın NVIDIA şirkətindən asılılığı azaltmaq üçün edilir. Tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, yaxın gələcəkdə kompüter istehsalçıları neft şirkətləri ilə müqayisə oluna biləcək təsirə malik ola bilərlər.

Rəqəmsal bərabərsizliyi aradan qaldırmaq üçün Hindistan süni intellekt sahəsində öz suveren infrastrukturunun yaradılmasına subsidiya ayırır. Braziliya analoji layihələrə 4 milyard dollar ayırmağı planlaşdırır, Avropa İttifaqı isə 200 milyard avro sərmayə qoymağa hazırdır. Afrikada yerli müəssisələr 500 milyon dollar dəyərində beş məlumat mərkəzinin tikintisinə başlayır, lakin hətta bu həll ehtiyacların yalnız kiçik bir hissəsini ödəyəcək.

Rəqəmsal bərabərsizlik əvvəllər telefon xətlərinə və ya internetə qeyri-bərabər çıxışda özünü göstərirdisə, indi süni intellekt infrastrukturlarına nəzarətdən və onların yaradılması üçün komponentlərin paylanmasından danışırıq. Bu boşluq təkcə texnologiyaya deyil, həm də iqtisadiyyata və siyasətə təsir edir.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:252
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 25 İyun 2025 15:08 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see337

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see313

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see310

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see284

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see278

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see276

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see272

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see268

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see257

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see253

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see249

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see249

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see219

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see217

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see210

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see202

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see198

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see198

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see193

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see189
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri