Hindistan da Türkiyəyə tərəf yönəldi KONKRET

Keçən il Ankarada təşkil edilən ilk “Hindistan – Türkiyə” konfransı iki ölkə arasında münasibətlərin möhkəmlənməsi üçün başlanğıc nöqtəsi olmalı idi. Lakin liderlər arasındakı ideoloji fərqlərə baxmayaraq sürətlə inkişaf edən ticarət əlaqələri, cəmi bir neçə ay sonra kəskin böhranla üzləşdi.

KONKRET.az xəbər verir ki, ötən ilin mayında Kəşmirdə baş verən və 26 dinc sakinin ölümü ilə nəticələnən hücum Hindistan və Pakistan arasında döyüşlərin yenidən alovlanmasına səbəb oldu. Türkiyənin bu münaqişədə rəsmi İslamadı açıq şəkildə dəstəkləməsi və Hindistanın “Sindur” əməliyyatına qarşı çıxması Nyu-Dehlidə kəskin qəzəb doğurdu. Hindistan mediası Türkiyəni “düşmən” elan edərək, onu Pakistana silah tədarükündə ittiham etdi. Ankara isə bu ittihamları rədd edərək, hərbi əməkdaşlığın onilliklərə söykəndiyini bildirdi.

Bu gərginlik fonunda Hindistanda Türkiyəyə qarşı turizm boykotu başladı və nəticədə ölkəyə gələn hindistanlı turistlərin sayı 2025-ci ildəki 330 mindən 250 minə düşərək 25% azaldı. İkitərəfli ticarət dövriyyəsi isə 16,7% geriləyərək 9 milyard dollardan 7,5 milyard dollara endi. Bundan əlavə, Hindistan milli təhlükəsizlik bəhanəsi ilə Türkiyənin 9 böyük hava limanında fəaliyyət göstərən “Celebi Airport Services India” şirkətinin lisenziyasını ləğv etdi, “Air India” isə “Turkish Teknik”dən asılılığı azaldacağını açıqladı.

Lakin faktiki olaraq bir il dondurulmuş qalan münasibətlərdə son iki ayda gözlənilməz dönüş yaranıb. Hindistan tərəfi Türkiyəni ikitərəfli danışıqların 12-ci raunduna dəvət edib və Ankara Nyu-Dehliyə xarici işlər nazirinin müavini Bərris Ekinçini göndərib. Ankaradakı diplomatik mənbələrin məlumatına görə, ilk görüş olduqca müsbət keçib. Dialoqun bərpasına səbəb isə Türkiyənin Hindistanın məhdudiyyətlərinə və bəzi deputatların təxribatçı bəyanatlarına vaxtilə təmkinli reaksiya verməsi olub.

Ekspertlərin fikrincə, Hindistanı Türkiyə ilə münasibətləri bərpa etməyə sövq edən əsas amil iqtisadi və tranzit maraqlarıdır. Cari ilin fevral ayının sonunda İranın Hörmüz boğazını bağlamasından sonra Nyu-Dehli öz tranzit marşrutlarını yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur olub. Hindistanın daha əvvəl təklif etdiyi, BƏƏ, Səudiyyə Ərəbistanı, İordaniya və İsraildən keçən IMEC (Hindistan-Yaxın Şərq-Avropa) layihəsi regiondakı münaqişələr və vətəndaş müharibələri səbəbindən təhlükə altındadır.

Hazırda Türkiyə Şərqi Asiyanı Avropa ilə Azərbaycan və Ermənistandan keçməklə birləşdirən “Orta Dəhliz”in əsas həlqəsi kimi mövqeyini gücləndirir. Ankara mənbələri bildirir ki, Hindistan tək bir marşrutdan asılı qalmaq istəmir və Türkiyə ilə Azərbaycanın irəli apardığı bu dəhlizə qoşulmaqda maraqlıdır. Buna baxmayaraq, Ankara hələ də Kəşmir probleminin referendum yolu ilə həll olunmalı olduğunu müdafiə edir.

Natiq Səlim,
KONKRET.az