İctimai maraqların qorunmasında kimlər və necə rol oynayır?

Cəmiyyət üçün həyati əhəmiyyət kəsb etdiyi üçün ictimai və dövlət maraqlarının qorunması hər zaman, hər bir cəmiyyətin başlıca məqsədlərindən hesab olunub və yenə də başlıca məqsəd hesab olunmaqdadır. İctimai və dövlət maraqlarının qorunması, müdafiəsi məsələsinin daim öz aktuallığını qoruması da bu baxımdan heç də təsadüfi sayılmır. Ölkəmizdə, Azərbaycanda da ictimai və dövlət maraqlarının qorunması, müdafiəsi ön planda durur, prioritet hesab olunur və sözsüz ki, bu da aparılan uğurlu siyasətin təzahürüdür.

İctimai maraqlar dedikdə, tək bir fərdin maraqları deyil, cəmiyyəti təşkil edən fərdlərin rifahını ifadə edən maraqlardır. Bu anlayış əlbəttə ki, individual mahiyyəti ümumi anlayışa yönləndirən, xüsusən də çoxluğun marağını üstün sayan bir anlayış olaraq qəbul edilməkdədir. Təbii ki, ictimai maraq fərdi maraq anlayışı ilə qətiyyən əlaqələndirilməməlidir.

İctimai maraq daha böyük anlayışdır və bunu fərdlər özləri də yaxşı bilirilər. Onu da yaxşı bilirlər ki, ictimai maraqları da tənzimləyən, müdafiə edən elə məhz dövlətdir.

Ölkəmizin təcrübəsinə belə istinad etdikdə görürük ki, dövlət ictimai maraqların keşiyindədir. Bəli ölkəmiz üçün bu hal xarakterikdir və cəmiyyətimiz tərəfindən də yüksək qiymətləndirilir.

Dövlət maraqlarının, ictimai və milli maraqların təmin olunması məsələsi bizim üçün hər zaman olduğu kimi, ən birinci, ən qabaqcıl yerdə dayanır. Daha dəqiq desək, Azərbaycan Respublikasında bu məsələ hər zaman olduğu kimi indi də prioritetdir. Onu da unutmaq lazım deyil ki, milli maraq Azərbaycan xalqının fundamental dəyər və məqsədlərini özündə birləşdirir. Eləcə də nəzərə almaq lazımdır ki, milli maraqlar, ictimai maraqlar, həmçinin insan, cəmiyyət və dövlətin tərəqqisini təmin edən siyasi, iqtisadi, sosial, eləcə də digər tələbatların məcmusu hesab olunmaqdadır. Bütün dünya ictimaiyyəti üçün sirr deyil ki, Azərbaycan cəmiyyəti ictimai maraq və dövlət marağı məfhumlarının mahiyyətini dərk edən, bu mövqeyi ictimai, siyasi münasibətlərdə və dövlətlə əlaqələrində nümayiş etdirməyi bacaran, formalaşmış yetkin bir cəmiyyətdir. Ona görə də cəmiyyətimiz intellektual əsaslarda formalaşmış modern bir cəmiyyət kimi xarakterizə olunur.

Cənab Prezident İlham Əliyevin məhz ölkəmizin apardığı siyasətin təməlində dövlət maraqlarının, xalqla iqtidar arasında birliyin dayandığını bəyan etməsi heç də təsadüfi deyil. Bu o deməkdir ki, ölkəmizdə həm dövlət mənafeyinə zərər gəlməyən, həm də ictimai maraqlar təmin edilən, ortaq maraqlar müəyyənləşdirilən, üst-üstə düşən ideal cəmiyyət formalaşıb.Müasir və inkişaf etmiş ölkələrdə ictimai maraqların qorunmasında vətəndaş cəmiyyəti institutları mühüm rol oynayır. Bu institutlar xüsusilə ictimai nəzarətin təşkili, vətəndaş iştirakçılığının təşviqi və dövlət–cəmiyyət dialoqunun gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır.

Mövzu ilə bağlı KONKRET.az-a açıqlama verən politoloq Taleh Əliyev bildirib ki, vətəndaş cəmiyyəti institutları ictimai maraqların təmin olunmasında əsas mexanizmlərdən biridir. Onun sözlərinə görə, bu institutlar müxtəlif sahələr üzrə ictimai nəzarətin formalaşdırılmasında və vətəndaş fəallığının artırılmasında geniş imkanlara malikdir.

Politoloq qeyd edib ki, bu gün Azərbaycanda ekoloji, iqtisadi, mədəniyyət, gənclərlə iş və gender bərabərliyi kimi sahələrdə vətəndaş cəmiyyətinin fəal iştirakı açıq şəkildə müşahidə olunur. Eyni zamanda, ölkədə uzun illərdir vətəndaş cəmiyyətinin inkişafı istiqamətində həyata keçirilən dövlət proqramları da bu sahədə müsbət nəticələr verib.

Ekspertin sözlərinə görə, vətəndaş cəmiyyəti institutlarının alternativ hesabatlar hazırlaması, dövlət qurumlarının fəaliyyətinə ictimai nəzarətin təşkili və bu məqsədlə yaradılan ictimai şuraların fəaliyyəti mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu şuralar dövlət orqanları ilə vətəndaş cəmiyyəti arasında körpü rolunu oynayaraq, ictimai maraqların daha effektiv şəkildə təmin olunmasına töhfə verir.

Politoloq vurğulayıb ki, ictimai maraqların qorunmasında vətəndaş cəmiyyətinin rolunun genişləndirilməsi vacibdir. Dövlət başçısının da qeyd etdiyi kimi, ictimai nəzarət mexanizmlərinin tətbiqində vətəndaş cəmiyyəti institutlarının iştirakı bu sahədə əsas amillərdən biri hesab olunur.

Aynurə İsmayıl
KONKRET.az

P.S. Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “ictimai və dövlət maraqlarının müdafiəsi” mövzusuna uyğun olaraq dərc edilir.