“İkiqat zərbə: Orban sammitin uğursuzluğu və Rusiya əleyhinə sanksiyalar səbəbindən tələyə düşdü“ CNN

"Ləğv edilmiş sammit və ABŞ-ın yeni neft sanksiyaları Macarıstan iqtisadiyyatına ağır zərbə vurur..."

Macarıstan baş naziri Viktor Orban üçün gözlənilən siyasi uğur həftəsi fiaskoya çevrilib. Donlad Tramp administrasiyasının Budapeştdə planlaşdırılan və Vladimir Putinin də qatılacağı sammiti ləğv etməsi, eləcə də ABŞ-ın Rusiya neft şirkətlərinə qarşı yeni sanksiyalar elan etməsi nəticəsində Orban həm diplomatik, həm də iqtisadi təzyiqlərlə üz-üzə qalıb.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə CNN telekanalı məlumat yayıb.

Diplomatik fiasko və iqtisadi təlatüm

CNN yazır ki, bu, Trampın Ağ Evə qayıdışından sonra Vaşinqtonun Moskvaya tətbiq etdiyi ilk ciddi məhdudiyyətlərdir. Bir neçə gün öncə Orban Budapeşti "sülhə aparan yol" adlandıraraq ölkəsinin dünyanın iki liderinin görüşünə ev sahibliyi etməsindən məmnunluq ifadə edirdi. Lakin indi Macarıstan gözlənilən diplomatik triumf əvəzinə ikiqat iqtisadi təzyiq altındadır.

ABŞ sanksiyaları və Aİ-nin əlavə məhdudiyyətləri - Macarıstana ikiqat zərbə

Trampın Rusiya neft nəhənglərinə qarşı sanksiyaları Kremlin gəlirlərini azaltmaq məqsədi daşıyır, lakin bu tədbirlər Macarıstan iqtisadiyyatına da bərabər dərəcədə zərbə vurur. 2022-ci ildən bəri əksər Aİ ölkələrinin Rusiya enerji mənbələrindən asılılığı azaldığı halda, Budapeşt əksinə bu asılılığı daha da dərinləşdirib. CSD və CREA analitik mərkəzlərinin məlumatına görə, indi Macarıstana idxal olunan xam neftin 92 faizi Rusiyadan gəlir - müharibə başlamazdan əvvəl bu göstərici 61 faiz olub.

Yalnız bu ilin əvvəlindən etibarən Macarıstanın alımları Kremlin Avropa İttifaqı 2027-ci ildən etibarən Rusiya maye təbii qazının (LNG) idxalını qadağan etməyi planlaşdırdığını təsdiqləyib, bu isə Budapeşt üçün enerji vəziyyətini daha da mürəkkəbləşdirir. Orban özü də açıq şəkildə etiraf edib ki, Rusiya enerji daşıyıcıları olmasa, ölkə iqtisadiyyatı "diz çökə" bilər.

Orbanın "sanksiyalardan yan keçmək" bəyanatı və daxili siyasi böhran

ABŞ və Brüsseldən gələn təzyiqlərə baxmayaraq, Orban cümə günü hökumətinin "sanksiyalardan necə yan keçəcəyini" işlədiyini bildirib, lakin bunun necə həyata keçiriləcəyini açıqlamayıb. Bu mövqe Tramp administrasiyası üçün ciddi çağırış ola bilər.

Peterson Beynəlxalq İqtisadiyyat İnstitutunun aparıcı tədqiqatçısı Elina Rıbakovanın qeyd etdiyi kimi, Vaşinqtonun Macarıstanın sanksiyalardan yayınma səylərinə reaksiyası Trampın Putin tərəfdarı olan müttəfiqlərə qarşı nə dərəcədə qətiyyət göstərəcəyini göstərəcək.

Daxildə vəziyyət Orban üçün daha da çətinləşir: keçmiş tərəfdaşı Peter Madyarın rəhbərlik etdiyi müxalif hərəkatın güclənməsi onun qarşısında ciddi rəqabət yaradaraq apreldəki seçkilərdə təhlükə yarada bilər. On ildən çoxdur hakimiyyətdə olan Orban sammitdən siyasi zəfər gözləyirdi, əvəzinə isə ləğv edilmiş görüş, yeni sanksiyalar və potensial iqtisadi böhran onun seçki mövqeyini sarsıda bilər.

Nə baş verib?

Xatırladaq ki, oktyabrın 22-də ABŞ Maliyyə Nazirliyi Donald Trampın prezidentliyi dövründə ilk dəfə Rusiya əleyhinə ciddi sanksiyalar elan etdi. Məhdudiyyətlər "Rosneft", "Lukoyl" və onların törəmə şirkətlərinə şamil edilib və bu məhdudiyyətlər Rusiya neft nəhənglərinin səhmlərinin qiymətlərinə mənfi təsir göstərib - qiymətlər birjada enənlər arasında ön sırada olub.

Eyni vaxtda, Orban açıq şəkildə bəyan edib ki, Macarıstan ABŞ-ın Rusiya neft şirkətlərinə yönəlik sanksiyalarını "cəhd edərək" ötüb keçməyin yollarını axtarır: "Biz bu məhdudiyyətləri necə ötmək üzərində işləyirik", - Orban bildirib, lakin detalları açıqlamayıb.